«Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր-2»-ի շեմին

Այս­պի­սով, Նի­կո­լի ե­րեկ­վա ե­լույթն ա­վե­լորդ ան­գամ ե­կավ ցույց տա­լու, որ Ա­րեւ­մուտ­քը շա­րու­նա­կում է ակ­տի­վո­րեն Հա­յաս­տա­նը տա­նել ոչն­չաց­ման` «Ալեք­սանդ­րո­պո­լի պայ­մա­նա­գիր-2»-ի տես­քով (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=253624&l=am): Նա­եւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ բա­ցի ադր­բե­ջա­նա­կա­նից, Նի­կո­լը չշրջան­ցեց նա­եւ թուր­քա­կան ուղ­ղու­թյու­նը: Սկսած սահ­մա­նը բա­ցե­լու տես­լա­կա­նից, վեր­ջաց­րած, թե. «Մենք ո­րե­ւէ այլ երկ­րից ո­րե­ւէ այլ տա­րած­քա­յին պա­հանջ ոչ մի­այն չու­նենք, այ­լեւ չենք ու­նե­նա­լու: Ե­թե մենք այդ միտ­քը չար­ձա­նագ­րենք, այն չդրաձ­նենք մեր հան­րու­թյան սո­ցի­ալ-հո­գե­բա­նու­թյուն, ոչ ոք մեզ թույլ չի տա­լու զար­գա­նալ…»: Կարճ ա­սած, մո­ռա­նում եք Ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը, Հա­յաս­տա­նից խլած հո­ղե­րը, եւ, առ­հա­սա­րակ, մո­ռա­նանք այն ա­մե­նը, ին­չին հա­վա­տա­ցել ենք վեր­ջին հա­րյուր տա­րի­նե­րին: Հաս­կա­ցա՞ք, «Ալեք­սանդ­րո­պո­լի պայ­մա­նա­գի­րը» հո պո­զով ու պո­չով չի՞ լի­նե­լու:

Մի­այն թե մին­չեւ վերջ փա­կագ­ծերն այս­պի­սով բա­ցե­լով, Նի­կո­լը կար­ծես թե մո­ռա­նում է այն սխա­լը, ո­րը գոր­ծե­ցին ժա­մա­նա­կին «Ալեք­սանդ­րո­պո­լի պայ­մա­նա­գիր» կնքող­նե­րը: Նրանց այն ժա­մա­նակ էլ, հի­մա էլ, թվում էր, թե Ա­րեւ­մուտքն ա­մե­նա­զոր է, ռուս­նե­րը` ոչն­չաց­ված, բայց սխալ­վե­ցին: Եվ հի­մա էլ Նի­կո­լը այս ճա­ռե­րից հե­տո ան­գամ դեռ պետք է գտնի իր հա­մար ա­մե­նա­կա­րե­ւոր հար­ցի պա­տաս­խա­նը. իսկ ի՞նչ է այս դեպ­քում ա­նե­լու Հա­յաս­տա­նում եւ Ար­ցա­խում գտնվող ռու­սա­կան, ինչ­պես նա­եւ Հա­յաս­տա­նի եւ Ար­ցա­խի հա­րե­ւա­նու­թյամբ գտնվող ի­րա­նա­կան ու­ժե­րի հետ: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ, հայտ­նի փաստ է, այս ա­մենն ի­րա­կա­նում, թե­եւ ոչն­չաց­նում է Հա­յաս­տա­նը, սա­կայն անգ­լո­սաք­սերն ուղ­ղել են հենց ՌԴ-ի եւ Ի­րա­նի դեմ, եւ գլխա­վոր խնդիր ռու­սա­կան եւ ի­րա­նա­կան ու­ժե­րի հար­ցը լու­ծելն է:

Նկա­տենք նա­եւ, որ այս օ­րե­րին ակ­տի­վո­րեն շրջա­նառ­վում են խո­սակ­ցու­թյուն­ներն այն մա­սին, որ Նի­կո­լի ա­ռաջ Ա­րեւ­մուտ­քը հստակ պա­հանջ է դրել` մի­ա­նալ հա­կա­ռու­սա­կան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րին: Բայց նույ­նիսկ մի­ա­նա­լու դեպ­քում հի­շա­տակ­ված խնդի­րը չի լուծ­վում. ինչ­պե՞ս են հե­ռաց­նե­լու ռու­սա­կան ու­ժե­րին:

Լավ, ըն­դու­նենք կա­րո­ղա­ցան նա­եւ Հա­յաս­տա­նից հե­ռաց­նել: Սա­կայն Ար­ցա­խի հետ կապ­ված կա փա­կու­ղի, ո­րն ա­նուղ­ղա­կի­ո­րեն օ­րերս ցույց տվեց նա­եւ Լավ­րո­վը` Մերձդ­նեստ­րի օ­րի­նա­կով: Այ­սինքն, որ ռու­սա­կան զոր­քե­րը մնում են Մերձդ­նեստ­րում, այդ չճա­նաչ­ված հան­րա­պե­տու­թյան ժո­ղովր­դի կյան­քի ի­րա­վուն­քը պաշտ­պա­նե­լու հա­մար: Այ­սինքն, որ կա­րող են մնալ նա­եւ Ար­ցա­խում` ար­ցա­խա­հա­յու­թյան կյան­քը պաշտ­պա­նե­լու հա­մար:

Ու­ժա­յին մե­թոդն այս դեպ­քում հա­զիվ թե աշ­խա­տի: Այ­սինքն, Ա­լի­ե­ւը պետք է անց­նի հար­ձակ­ման, սա­կայն աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով Սա­հա­կաշ­վի­լու 2008թ.-ի օ­րի­նա­կը: Մի­գու­ցե ա­վե­լի վատ, հաշ­վի առ­նե­լով, որ մյուս թե­ւում էլ ի­րա­նա­կան բա­նակն է: Նա­եւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ ե­րեկ Ի­րա­նի բա­նա­կի հյու­սի­սա­յին ուղ­ղու­թյամբ ցա­մա­քա­յին զոր­քե­րի հրա­մա­նա­տա­րու­թյու­նը, չնա­յած վեր­ջին ժա­մա­նակ­ների առ­կա ո­րոշ դրա­կան դի­նա­մի­կա­յի, հայ­տա­րա­րեց, որ իս­րա­յե­լյան ռազ­մա­կա­յան­նե­րը, այդ թվում` քո­ղարկ­ված­նե­րը հրթի­ռա­յին նշա­նա­ռու­թյան տակ են: Ընդ ո­րում, ա­վե­լի հա­մո­զիչ լի­նե­լու հա­մար ներ­կա­յաց­վեց նա­եւ ար­բա­նյա­կա­յին լու­սան­կար­ներ, ո­րոնք պատ­կե­րում են Իս­րա­յե­լի ռազ­մա­բա­զա­նե­րից մեկն Ադր­բե­ջա­նում` Եվ­լա­խի շրջա­նում:

Ու, թե­րեւս, Ա­լի­ե­ւի ու Նի­կո­լի մի­ակ հաշ­վար­կը, ո­րի մա­սին խո­սե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, մնում է այն, որ Ուկ­րա­ի­նա­յում ռուս­նե­րը կձա­խող­վեն: Ընդ ո­րում, այս օ­րե­րին շա­րու­նա­կում է ակ­տի­վո­րեն խոս­վել ուկ­րա­ի­նա­կան բա­նա­կի մեծ հա­կա­հար­ձակ­ման մա­սին: Կլի­նի՞ նման հա­կա­հար­ձա­կում, թե՞ դա ըն­դա­մե­նը քա­րոզ­չա­կան հնարք է, դեռ կտես­նենք: Սա­կայն մեկ այլ դե­տալ այս պա­հին բա­վա­կան հե­տաքր­քիր կեր­պով ակ­նար­կում է հե­տա­գա զար­գա­ցում­նե­րի մա­սին: Նկա­տի ու­նենք Պու­տի­նի` անս­պա­սե­լի այ­ցը ռազ­մա­ճա­կա­տա­յին գո­տի` Խեր­սոն: Սա, ի թիվս այլ բա­նե­րի, նա­եւ քա­ղա­քա­կան ակ­ցի­ա է. սրա­նով Պու­տի­նը վերջ­նա­կա­նա­պես ֆիք­սեց, որ այդ տա­րածք­նե­րը հա­մա­րում է Ռու­սաս­տա­նի մաս, այ­սինքն` անձ­նա­կան քա­ղա­քա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն ստանձ­նեց, որ դրանք հանձ­նե­լու ո­րե­ւէ տար­բե­րակ չի դի­տար­կում: Իսկ դա նշա­նա­կում է, որ կգոր­ծադր­վեն այդ տա­րածք­նե­րը պաշտ­պա­նե­լու հա­մար առ­կա բո­լոր մի­ջոց­նե­րը, այդ թվում` մի­ջու­կա­յին: Ընդ ո­րում որ­քան էլ այս օ­րե­րին Ա­րեւ­մուտքն աղմ­կում է, թե թող Պու­տի­նը հայ­տա­րա­րի, որ ո­րե­ւէ պա­րա­գա­յում մի­ջու­կա­յին զեն­քի չի դի­մի, բայց նա­եւ ՌԴ-ում ակ­տիվ քա­րոզ­չու­թյան մեջ է միտ­քը, թե այդ դե­պքում ին­չի՞ հա­մար է մի­ջու­կա­յին զեն­քը, ե­թե այն չպետք է եր­բե­ւէ գոր­ծարկ­վի:

 Իսկ ռազ­մա­կան տե­սան­կյու­նից ու­շագ­րավ էր, որ այս ան­գամ նա­խա­գա­հին չէր ու­ղեկ­ցում ո՛չ պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րը եւ ո՛չ էլ` Գլխա­վոր շտա­բի պե­տը: Իսկ սա ակ­նարկ է, որ Պու­տի­նը ցան­կա­նում էր ա­ռանց նրանց ներ­կա­յու­թյան ծա­նո­թա­նալ ի­րե­րի վի­ճա­կին, ո­րը, ի­հար­կե, շատ հե­տաքր­քիր է:

Այս­պի­սով, ուկ­րա­ի­նա­կան հար­թա­կում «կե­նաց­նե­րը մին­չեւ վերջ քաղց­րա­նա­լու» հա­կում են ցույց տա­լիս, եւ այս ֆո­նին ուկ­րա­ի­նա­կան բա­նա­կի սպաս­վող հա­կա­հար­ձա­կումն ար­դեն դառ­նում է գո­նե է­ֆեկ­տի­վու­թյան ի­մաս­տով քիչ հա­վա­նա­կան: Իսկ ժա­մա­նակ, չմո­ռա­նանք, ԱՄՆ-ն չու­նի` սպաս­վող ընտ­րու­թյուն­նե­րի հետ կապ­ված, այ­սինքն, չու­նի նա­եւ Ուկ­րա­ի­նան:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ