Դավաճանական ոհմակ, անտարբեր ժողովուրդ, իսկ երկիրը ոչնչացման շեմին է

Թե ին­չու են նի­կո­լյան իշ­խա­նա­վոր­ներն այդ­պես կպել եւ պոկ չեն գա­լիս Գեր­մա­նի­ա­յից, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ: Եվ­րո­պա­կան «մեծ եղ­բոր»՝ Մակ­րո­նի վի­ճա­կը լավ չէ, եւ ե­րե­ւի ո­րո­շել են, ի դեմս ՍՍ-ական ֆա­շիս­տի թոռ Շուլ­ցի, նոր «մեծ եղ­բայր» գտնել: Կամ մի­գու­ցե Գեր­մա­նի­ա­յի ԱԳ նա­խա­րար Բեր­բո­կի նախ­կին մաս­նա­գի­տու­թյո՞ւնն է հո­գե­հա­րա­զատ, ի­րենք կի­մա­նան:

ԵՐԲ ՏԱ­ՐԱԲ­ՆՈՒՅԹ ԳԱ­ԳՈ­ՆԵ­ՐԸ ԽՈ­ՍՈՒՄ ԵՆ ՊՈՒ­ՏԻ­ՆԻՆ ԿԱ­ԼԱ­ՆԱ­ՎՈ­ՐԵ­ԼՈՒՑ

Ին­չե­ւէ, թե­եւ նոր էր Նի­կո­լը վե­րա­դար­ձել Գեր­մա­նի­ա­յում եր­կա­րա­շունչ շրջա­գա­յու­թյու­նից, հի­մա էլ Ա­լենն է այն­տեղ: Սա­կայն նրա այդ շրջա­գա­յու­թյու­նն է­ա­կան հե­տաքրք­րու­թյուն չի ներ­կա­յաց­նում, պար­զա­պես ու­զում ենք նշել մեկ հայ­տա­րա­րու­թյու­ն, որն Ա­լե­նը հնչեց­րեց այն­տեղ: Այս­պես, եր­կար-բա­րակ խո­սե­լով ներ­կա ի­րո­ղու­թյուն­նե­րից, Ա­լե­նը հա­սավ այն մտքին, թե՝ հա­յաս­տա­նյան իշ­խա­նու­թյուն­ներն ու­զում են փո­խել հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ո­րա­կը մի տա­րա­ծաշր­ջա­նում, մի մի­ջա­վայ­րում, ուր մեզ հա­մար այ­լեւս անվ­տանգ չէ:

Նախ, սա հեր­թա­կան «ինքնա­խոս­տո­վա­նա­կան ցուց­մունքն» է այն մա­սին, որ Նի­կո­լը, Ա­լենն ու մնա­ցած­նե­րը մեր եր­կի­րը հասց­րել են մի վի­ճա­կի, երբ ոչ թե մի­այն ար­ցա­խա­հա­յու­թյան, այլ առ­հա­սա­րակ՝ հա­յու­թյան հա­մար այս տա­րա­ծաշր­ջա­նում ապ­րե­լը դար­ձել է վտան­գա­վոր: Ու քա­նի որ խոս­տո­վա­նում են այդ փաս­տը, այ­սինքն՝ գի­տակ­ցում են ու դրա­նից հե­տո կառ­չած են ի­րենց ա­թոռ­նե­րից, ա­պա դա էլ իր հեր­թին է ակ­նար­կում, որ դա դի­տա­վո­րյալ է ար­ված:

Ա­ռա­վել եւս, որ Նի­կոլն էլ իր հեր­թին, ե­լույթ ու­նե­նա­լով ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի կազ­մա­կեր­պած հա­կա­ռու­սա­կան եւ հա­կա­չի­նա­կան «Հա­նուն ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան» ճոխ ան­վա­նու­մով գա­գաթ­ա­ժո­ղո­վում, իր հեր­թին մո­տա­վո­րա­պես նույն խոս­տո­վա­նու­թյամբ հան­դես ե­կավ: Նկա­տի չու­նենք նրա այն պնդում­նե­րը, թե՝ Հա­յաս­տա­նը դար­ձել է «դե­մոկ­րա­տի­ա­յի փա­րոս», երբ նույն ա­րեւմ­տյան աղ­բյուր­ներն են ար­ձա­նագ­րել հե­տըն­թաց: Նկա­տի չու­նենք նա­եւ սեպ­տեմ­բե­րյան բա­խում­նե­րի մա­սին բա­ցա­հայտ ա­վան­տյու­րիս­տա­կան միտ­քը, թե. «Ցան­կա­նում եմ օգտ­վել այս հնա­րա­վո­րու­թյու­նից եւ մեր ե­րախ­տա­գի­տու­թյու­նը հայտ­նել Մի­ա­ցյալ Նա­հանգ­նե­րին եւ մյուս գոր­ծըն­կեր­նե­րին, ո­րոնք դի­վա­նա­գի­տա­կան մի­ջոց­նե­րով օգ­նե­ցին մեզ կա­սեց­նել հե­տա­գա ներ­խու­ժու­մը»: Ու դա այն դեպ­քում, երբ բազ­միցս է հիմ­նա­վոր­վել, որ հար­ձա­կու­մը կանգ­նեց­րել են բա­ցա­ռա­պես ռուս­նե­րը, երբ ա­մե­րի­կյան կող­մը «տա­կից» հրահ­րել եւ հրահ­րում է Ադր­բե­ջա­նին՝ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցք» բա­ցե­լու եւ ողջ ի­րա­նա­կան սահ­մա­նը ՆԱ­ՏՕ-ական բա­զա­նե­րով պա­տե­լու հա­մար: Ընդ ո­րում, ար­դեն դա պարզ ա­սում են նա­եւ Բլին­քե­նի մի­ջո­ցով:

Այս ա­մե­նը, ի­հար­կե, է­ա­կան է: Սա­կայն կոնկ­րետ դեպ­քում նկա­տի ու­նենք Նի­կո­լի այն պնդու­մը, ըստ ո­րի, թե­եւ Ադր­բե­ջա­նի ներ­կա­յիս ծրա­գի­րը «մի­ան­շա­նակ ԼՂ-ում հա­յե­րի էթ­նիկ զտում­նե­րի փորձ է: Եվ մենք չենք կա­րող աչք փա­կել դրա վրա», սա­կայն դրա­նով հան­դերձ էլ. «Ես կրկնում եմ, որ Հա­յաս­տա­նը հա­վա­տա­րիմ է մնում Ադր­բե­ջա­նի հետ խա­ղաղ գոր­ծըն­թա­ցին»: Այ­սինքն, թե­եւ այն քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը, որն իշ­խա­նու­թյան գա­լուց ի վեր վա­րում է նի­կո­լյան խուն­տան, ի­րենց իսկ խոս­տո­վան­մամբ, Հա­յաս­տա­նին հասց­րել են մի վի­ճա­կի, երբ հա­յու­թյան հա­մար անվ­տանգ չէ այս տա­րա­ծաշր­ջա­նում նույ­նիսկ ապ­րե­լը, մեկ է՝ Նի­կո­լը պնդում է, որ նույնկերպ ա­ռաջ է շարժ­վե­լու: Ե­րե­ւի, որ հա­յու­թյան հա­մար այս տա­րա­ծաշր­ջա­նում ապ­րե­լը ոչ թե նույ­նիսկ վտան­գա­վոր լի­նի, այլ՝ բա­ցառ­վի:

Ու աս­վածն էլ ա­վե­լի մեծ հա­վա­նա­կա­նու­թյուն է ստա­նում, երբ դրան գու­մա­րում ենք նի­կո­լա­կան­նե­րի բա­ցա­հայտ հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը, որ ե­թե Պու­տի­նը գա Հա­յաս­տան, նրան կձեր­բա­կա­լեն: Ի­հար­կե, նման հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րից հե­տո, օ­րի­նակ, ոմն Գա­գո մտա­ծե­լու շատ լուրջ խնդիր կու­նե­նա: Սա­կայն նման գա­գո­նե­րի ճա­կա­տա­գի­րը չէ, որ ո­րե­ւէ հե­տաքրք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նում է: Փաստն այն է, որ մի­այն ընդգծ­ված հա­կա­ռու­սա­կան-հա­կա­չի­նա­կան այդ գա­գա­թա­ժո­ղո­վին մաս­նակ­ցե­լը, ինչ­պես ա­վե­լի վաղ ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դակ­նե­րով պարզ հայ­տա­րա­րել է­ին Մոսկ­վա­յից, գնա­հատ­վում է որ­պես ներ­կա հա­մաշ­խար­հա­յին բա­րի­կադ­նե­րում տե­ղա­վոր­վե­լու փաստ, ո­րը Հա­յաս­տա­նի պա­րա­գա­յում էլ ա­վե­լի ընդգծ­ված դար­ձավ Հռո­մի ստա­տու­տը վա­վե­րաց­նե­լու այս պատ­մու­թյան եւ հի­շա­տակ­ված իշ­խա­նա­կան գա­գո­նե­րի հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի ֆո­նին: Այ­սինքն, ոչ մի­այն ռու­սա­կան քա­ղա­քա­գի­տա­կան աղ­բյուր­նե­րը, այլ նա­եւ՝ հայ­կա­կան կա­ռույց­նե­րը եւ հա­յազ­գի հե­ղի­նա­կա­վոր ան­ձինք: Օ­րի­նակ, ինչ­պես Սամ­վել Կա­րա­պե­տյա­նը, նրա­նից հե­տո նա­եւ Ա­րա Աբ­րա­հա­մյա­նը ներ­կա­յաց­րեց «Ռու­սաս­տա­նի հա­յե­րի մի­ու­թյան» կար­ծի­քը, որ Հռո­մի կա­նո­նա­կար­գի վա­վե­րա­ցու­մը դեմ է «Հա­յոց պե­տա­կա­նու­թյան շա­հե­րին եւ Հա­յաս­տա­նի ու Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի բնակ­չու­թյան անվ­տան­գու­թյա­նը», նա­եւ հաշ­վի առ­նե­լով, որ «անվտան­գու­թյունն այ­սօր ե­րաշ­խա­վոր­ված եւ ա­պա­հով­ված է Ռու­սաս­տա­նի կող­մից»:

Ու այս­տեղ բա­նն այն է, որ սույն Գա­գոն սպառ­նաց, եւ հի­մա Մոսկ­վան «կսար­սա­փի», թե Հա­յաս­տան այ­ցե­լե­լու դեպ­քում Պու­տի­նին կձեր­բա­կա­լեն. ո­րե­ւէ ան­նոր­մալ ե­թե ի­րոք մտա­ծի նման բան ա­նել, դա կնշա­նա­կի բա­ռա­ցի­ո­րեն այդ պե­տու­թյան ոչն­չա­ցու­մը: Պար­զա­պես, կրկնենք, նման հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, ա­ռա­վել եւս, երբ գա­լիս է իշ­խող ու­ժի ներ­կա­յա­ցուց­չից, եւ նրա վե­րա­դա­սը չի շտա­պում ար­ձա­գան­քել, թե այս ինչ ախ­մախ բան է ա­սել, դա նրա մաս­նա­վոր կար­ծիքն է, ա­պա դա ար­դեն դառ­նում է պե­տու­թյան դիր­քո­րո­շում: Այս դեպ­քում՝ ա­մեն պահ պա­տե­րազ­մի մեջ հայտն­վե­լու են­թա­կա նի­կո­լյան Հա­յաս­տա­նը ՌԴ-ի նկատ­մամբ, ո­րի ռազ­մա­կան եւ տնտե­սա­կան դաշ­նա­կիցն է, ո­րի զոր­քերն այ­սօր ա­պա­հո­վում են Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թյան մնա­ցորդ­նե­րը, ըն­դա­մե­նը մեկ նման հայ­տա­րա­րու­թյամբ ՌԴ-ի հետ բա­ցա­հայտ թշնա­ման­քի հա­կում են ի ցույց դնում: Ու սրա­նից հե­տո ե­րե­ւի է­լի Մոսկ­վա­յի՞ն են մե­ղադ­րե­լու, թե, տե­սեք, Ադր­բե­ջանն ար­դեն բա­նա­կա­յին ստո­րա­բա­ժա­նում­նե­րով է փա­կել Լա­չի­նի մի­ջանց­քը:

ՎԵՐ­ՋԻՆ ՇԱՆ­ՍԸ ՄՈՍԿ­ՎԱ­ՅԻՑ

Այս­պի­սով, որ գա­գո­նե­րի, այ­սինքն՝ նի­կոլ­նե­րի այս հեր­թա­կան խա­ղի ար­դյուն­քում Հա­յաս­տա­նի եւ Ար­ցա­խի շուրջ օ­ղա­կը եւս մեկ գա­լա­րով սեղմ­վեց, կա­րե­լի է փաստ հա­մա­րել: Բայց ա­սել, թե այս պա­հին հայ-ռու­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը զրո­յա­ցել են, դա էլ ե­րե­ւի տե­ղին չէ:

Թե­րեւս, վեր­ջին հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի մա­սին է, որ նա­խօ­րե­ին խո­սեց ՌԴ փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար Մի­խա­յիլ Գա­լու­զի­նը: Նրա խոս­քով. «Հույս ու­նենք, որ կդա­դա­րեն վնա­սա­կար քննար­կում­նե­րը, թե ով որ­տե­ղից է դուրս գա­լիս եւ ՀԱՊԿ-ի շրջա­նակ­նե­րում Ե­րե­ւա­նի հետ փոխ­գոր­ծակ­ցու­թյան բո­լոր հար­ցե­րը, այդ թվում՝ Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քում կազ­մա­կեր­պու­թյան դի­տոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյան տե­ղա­կա­յու­մը կա­ռու­ցո­ղա­կան եւ փոխ­շա­հա­վետ ձե­ւով կլուծ­վեն»:

Իսկ ահա Նի­կո­լի նա­խընտ­րե­լի եվ­րա­դի­տորդ­ներն ի­րենց իսկ բե­րա­նով հեր­թա­կան ան­գամ խոս­տո­վա­նե­ցին, որ պա­տե­րազ­մի հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը  չա­փա­զանց մեծ է գար­նա­նը: Նա­եւ, որ. «Մենք չենք կա­րող մի­ջամ­տել. մենք ու­նենք մի­այն հե­ռա­դի­տակ­ներ եւ տե­սախ­ցիկ­ներ մեր տրա­մադ­րու­թյան տակ»:

Այս ի­րա­վի­ճա­կում մի­ակ ռե­ալ ու­ժը, ո­րը կա­րող է զսպել Ա­լի­ե­ւի ա­խոր­ժա­կը, որ նա խու­սա­փի մեծ պայ­թյու­նից, դա ՀԱՊԿ-ի ան­վան տակ Ռու­սաս­տանն է: Պայ­թյու­նի դեպ­քում, ի­հար­կե, կա­րող են այլ սցե­նար­ներ էլ գոր­ծել: Այդ թվում, Սյու­նի­քը կտրե­լու վտան­գի դեպ­քում շատ մեծ է հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը, որ Ի­րանն ան­գամ ա­ռանց Նի­կո­լին հարց­նե­լու ռազ­մա­կան մի­ջամ­տու­թյուն կցու­ցա­բե­րի: Այդ դեպ­քում, թե­րեւս, է­լի վերջ­նար­դյուն­քում Ա­լի­ե­ւի ա­խոր­ժա­կը կզսպվի: Սա­կայն սա մեզ հա­մար եւս վա­տա­գույն տար­բե­րակ­նե­րից  է, քա­նի որ ըն­թաց­քում կու­նե­նանք նույն կար­գի, ե­թե ոչ ա­վե­լի մեծ կո­րուստ­ներ, ինչ 44-օրյա պա­տե­րազ­մի դեպ­քում էր:

Այս­պի­սով, կա մի վեր­ջին հնա­րա­վո­րու­թյուն, եւ երբ նույն պա­հին գա­գո­նե­րը խո­սում են Պու­տի­նին կա­լա­նա­վո­րե­լու մա­սին, ա­պա ա­վե­լի նման է, որ այդ վեր­ջին հնա­րա­վո­րու­թյու­նից Նի­կո­լը չի էլ մտա­ծում օգտ­վել: Ա­մեն դե­պքում, Ա­լե­նը Գեր­մա­նի­ա­յում նո­րից աղմ­կում է, թե. «Մեր մի­ջազ­գա­յին գոր­ծըն­կեր­նե­րից ակն­կա­լում ենք Ադր­բե­ջա­նի ա­նօ­րի­նա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րին ան­հա­պաղ եւ հաս­ցե­ա­կան ար­ձա­գանք...»: Այ­սինքն, որ նման ռե­ալ, ինչ-որ օ­գուտ տվող ար­ձա­գանք այդ­պես էլ չկա ու չկա: Եվ նույն պա­հին բրի­տա­նա­կան MI6-ում այդ­քան գնա­հատ­ված ԱԽՔ Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նը ծայ­րա­հեղ ռու­սա­տյաց Լատ­վի­ա­յում շա­րու­նա­կում էր ա­ռաջ տա­նել Ղա­րա­բաղ եւ Լա­չի­նի մի­ջանցք մի­ջազ­գա­յին փաս­տա­հա­վաք ա­ռա­քե­լու­թյուն գոր­ծու­ղե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյան մա­սին ՆԱ­ՏՕ-ահա­ճո թե­զը: Դե, ե­թե «մի­ջազ­գա­յին փաս­տա­հա­վաք խումբ», ու­րեմն ՀԱՊԿ-ի մեր­ժում, եթե անգամ Ալիեւը Տեղ գյուղից էլ անցնի ու հասնի Գորիս:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ