ՀԱ­ՅՈՑ ՏՈՀ­ՄԱ­ԾԱՌՆ ԱՐ­ՄԱ­ՏԻՑ ԿՏՐՈՂ­ՆԵ­ՐԸ

Մինչ մայ­րա­քա­ղա­քում «քո­վի­դա­յին պա­րետ» Տիգ­րան Ա­վի­նյա­նը քստմնե­լի ծա­ռաս­պանդ է ի­րա­գոր­ծում, նի­կո­լա­թուր­քա­կան «ապա­գան» ե­կավ Տեղ գյուղ` 5 տե­ղով թուր­քի ա­ռաջ­խա­ղաց­ման տես­քով: Ինչ­պես նկա­տել է անվ­տան­գու­թյան փոր­ձա­գետ Կա­րեն Վրթա­նե­սյա­նը. «Պաշ­տո­նա­կան բո­լոր հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն ու մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներն այն­պես են խճճած, որ ոչ ոք բան չհաս­կա­նա: Մի­այն Նի­կո­լը կա­րող էր թշնա­մու ա­ռաջ­խա­ղաց­ման մա­սին այն­պես աչ­քա­լու­սանք ա­ներ, որ հի­մա լի­քը մարդ վստահ է, թե ապ­րի­լի 1-ից Ար­ցա­խի ճա­նա­պար­հը բաց­վե­լու է: Ում հարց­նում եմ, ա­սում են. «Նի­կոլն ա ա­սել»: Մի խոս­քով, տա­րին 365 օր՝ ապ­րի­լի 1 է մեր երկ­րում»:

ԲԱ­ՆԸ ՀԱՍ­ՆՈՒՄ Է ՀԻ­ՄՔԵ­ՐԻ ՀԻՄ­ՔԻՆ ԽՓԵ­ԼՈՒՆ

Մինչ­դեռ ըստ Ա­ԱԾ հա­ղոր­դագ­րու­թյան. «Հայ­կա­կան կող­մի հաշ­վարկ­նե­րով հինգ այդ­պի­սի կետ կա, որ­տեղ ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մը սահ­մա­նից 100-ից 300 մետր ա­վե­լի ա­ռաջ է տե­ղա­կայ­վել: Այժմ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն է ձեռք ­բեր­վել, որ եր­կու կող­մե­րի քար­տե­զա­գիր­նե­րը ճշգրտեն ի­րա­վի­ճա­կը: Հայ­կա­կան կողմն ի­րա­վի­ճա­կին մո­տե­նում է էս­կա­լա­ցի­ա թույլ չտա­լու տրա­մա­բա­նու­թյամբ»:

Ա՛յ քեզ բան, «էսկա­լա­ցի­ա թույլ չտա­լու», կա­պի­տու­լյանտ շա­նոր­դիք: Այդ­պես «էսկա­լա­ցի­ա թույլ չտա­լու» խա­ղե­րով մի օր փաս­տի ա­ռաջ ենք կանգ­նե­լու, որ թուրքն ար­դեն Ե­րև­ա­նում է: Պա­տե­րա՞զմ եք հե­տաձ­գում ձեր ա­րև­ին` հե­տաձ­գե՛ք, հե­տաձ­գե՛ք, վեր­ջում պա­տե­րազ­մի փո­խա­րեն լի­նե­լու են պար­զա­պես ջար­դեր ու կո­տո­րած­ներ: Ի դեպ, Ա­ԱԾ-ն իբր հեր­քեց Նի­կո­լի ա­սա­ծը, որ բա­նա­կը փո­խա­րին­վում է սահ­մա­նա­պահ­նե­րով. «Խնդրո ա­ռար­կա հատ­վա­ծում ՀՀ բա­նա­կը դիր­քեր չի ու­նե­ցել, ո­րով­հե­տև դիր­քեր տե­ղա­կայ­վում են ոչ թե սահ­մա­նի գծին, այլ մո­տա­կա ռազ­մա­վա­րա­կան բար­ձունք­նե­րի վրա»: Պարզ է, որ բաց դաշ­տում չէր զոր­քը, սա­կայն Նի­կո­լի ա­սա­ծից բխում է, որ հենց բար­ձունք­նե­րից են զոր­քը հա­նել: Որ­պես­զի թշնա­մին ա­ռանց դժվա­րու­թյան «Զան­գե­զուր բի­զիմ­դիր» ա­նի: Իսկ դա թույլ չտվող Ի­րա­նին և ՌԴ-ին, գու­մա­րած Չի­նաս­տա­նը, Նի­կո­լը բո­լոր հնա­րա­վոր մի­ջազ­գա­յին հար­թակ­նե­րում և բո­լոր հնա­րա­վոր ա­ռիթ­նե­րով խրտնաց­նում է` փաս­տո­րեն վա­րե­լով Հա­յաս­տա­նի ա­ռա­վե­լա­գույն ան­պաշտ­պա­նու­թյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն: Եվ Հա­յաս­տա­նի հան­դեպ անվս­տա­հու­թյան մա­կար­դա­կը հա­սել է ա­մո­թա­լի չափ­սե­րի: Ինչ­պես գրում է «Ере­ван­ский на­блю­да­тель» Տե­լեգ­րամ ա­լի­քը. «Հայ-ռու­սա­կան ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան միջ­կա­ռա­վա­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի վեր­ջերս կա­յա­ցած նիս­տում Հա­յաս­տա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը հոր­դո­րել են Հա­յաս­տա­նին վա­ճա­ռել կամ տրա­մադ­րել ռու­սա­կան ար­տադ­րու­թյան ինք­նա­թիռ­ներ, հրթիռ­ներ և հա­կա­օ­դա­յին պաշտ­պա­նու­թյան հա­մա­կար­գեր: Պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րար Սու­րեն Պա­պի­կյանն իր տե­ղա­կալ Կա­րեն Բրու­տյա­նին խստո­րեն հանձ­նա­րա­րել է չվե­րա­դառ­նալ հան­դի­պու­մից ա­ռանց Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյան կող­մից դրա­կան ար­ձա­գան­քի: Սա­կայն նա վե­րա­դար­ձավ ռու­սա­կան կող­մի ա­ռաջ քա­շած պայ­մա­նով` վստա­հե­լի ե­րաշ­խիք­ներ տրա­մադ­րել, որ ռու­սա­կան զենքն ու տեխ­նի­կան հա­սա­նե­լի չեն լի­նի ՆԱ­ՏՕ-ի ռազ­մա­կան մաս­նա­գետ­նե­րին»:

Սա­կայն վե­րա­դառ­նանք մայ­րա­քա­ղա­քի ծա­ռաս­պան­դին: Տիգ­րան Ա­վի­նյա­նը հայ­տա­րա­րեց, որ ե­թե ճա­պո­նա­ցի­նե­րը կա­րո­ղա­ցել են սա­կու­րա ծա­ռա­տե­սա­կը, ո­րը բա­լե­նի է, ծաղ­կե­լը ստա­նալ և միր­գը չստա­նալ, վստա­հա­բար մենք էլ կա­րող ենք ա­նել ծի­րա­նե­նու հետ: Իսկ ա­մուլ ծի­րա­նե­նին սոսկ այ­լա­սեր­ված ե­րև­ա­կա­յու­թյան խաղ չէ, այլ շատ լուրջ սիմ­վո­լիկ նշա­նա­կու­թյուն ու­նի: Կի­նո­ռե­ժի­սոր, հան­րա­յին գոր­ծիչ Ար­շակ Զա­քա­րյանն ի­րա­վա­ցի­ո­րեն վրդով­վում է. «Մի քա­նի «մի­ա­միտ» ար­գու­մենտ է­ին բե­րում, թե բա ծի­րա­նե­նի­ներ էլ են տնկե­լու՝ մեր հայ­կա­կան խորհր­դա­նի­շը: Ախր ո՞ նց բա­ցատ­րեմ որ էս նե­ռի ծնունդ­նե­րի նպա­տա­կը հա­յին «պտղից» զրկելն է ե­ղել և մնում ի սկզբա­նե: Ինչ­պես մեզ զրկե­ցին, մոտ հինգ սե­րունդ «պտղից» ի­րենց իսկ ձեռ­քով կազ­մա­կեր­պած կո­տո­րա­ծով: Հա­յը մնա­ցել է հենց իր խո­րը ար­մատ­նե­րի շնոր­հիվ ու հենց դա էլ ար­մա­տա­խիլ են ա­նե­լու և տե­ղը թող­նե­լով ի­րենց գա­ղա­փա­րա­կան իր ա­սած «թան­գա­րա­նի նմու­շը»: Սա նույն­պես այս սա­տա­նիս­տե­րի ծի­սա­կան խա­ղե­րից է՝ ձև­ի ու տես­քի, ա­նու­նի հա­մար պա­հել մի­այն «թան­գա­րա­նի նմուշ» ան­շունչ, ա­նար­մատ և ա­մե­նա­կա­րև­ո­րը անպ­տուղ հա­յի: Գար­դա­սիլ, Իս­րա­յե­լից բեր­ված ար­հես­տա­կան բեղմ­նա­վոր­ման «հումք» և ի­հար­կե այ­սօր ար­դեն իսկ մեր աչ­քով տես­նում ենք «անու­նով հայ» տե­սա­կը, որ տեն­չում է գե­նե­տի­կո­րեն ի­րեն հա­րա­զատ թլփատ վայ­րի ցե­ղե­րի մուտ­քը մեր Ա­վե­տյաց եր­կիր»:

Ա­սենք ա­վե­լին` ըստ մեր դի­ցա­բա­նու­թյան, ծի­րա­նը տի­ե­զե­րա­կան պտուղ է, ո­րը հենց Ա­րա­րիչն է տնկել Հայ­կա­կան լեռ­նաշ­խար­հում, ի­զուր չէ, որ մեր բարձ­րա­վան­դա­կից դուրս ծի­րանն այ­լա­սեր­վում է և ստա­նում լրիվ ու­րիշ համ և ո­րակ­ներ: Այ­սինքն` ծի­րանն ամ­լաց­նե­լու ծրա­գի­րը հենց մեր հայ տե­սա­կի ա­րար­չա­կան հիմքն ամ­լաց­նե­լուն է միտ­ված: Եվ մայ­րա­քա­ղա­քի ծա­ռաս­պան­դը խորհր­դան­շում է Հա­յոց տոհ­մա­ծառն ար­մա­տից կտրե­լը:

«ԵՐԿԻՐ-«ՀԱՅ­ԿԱ­ԿԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱԿ»

Իսկ կա­պի­տու­լյանտ Նի­կո­լը, ո­րի գե­րա­գույն պղծու­թյան քաս­թին­գը նրա «Երկրի հա­կա­ռակ կող­մը» գիրքն էր, 2018-ից սկսած իր զավ­թած եր­կի­րը կա­ռա­վա­րում է ճիշտ այն­պես, ինչ­պես կա­ռա­վա­րում էր իր ստա­խոս, ան­բա­րո­յա­կան և շան­տա­ժիստ թեր­թը: Պա­տա­հա­կան չէ, որ իշ­խա­նու­թյան մար­մին­նե­րում հայտն­ված «ՀԺ»-ի լրագ­րող­ներն էլ դար­ձել են այ­լան­դա­կու­թյան մարմ­նա­վո­րում, և հի­մա ի­րենց դրսև­ո­րում են նա­և որ­պես ա­զատ խոս­քի ո­խե­րիմ թշնա­մի­ներ: Պե­տա­կան ա­պա­րա­տում հայտն­ված այլ ԶԼՄ-նե­րի լրագ­րող­նե­րը, սա­կայն, այդ­պի­սին չեն, ան­գամ ՀՀՇ-ական մա­մու­լից ա­պա­րատ ե­կած Տիգ­րան Հա­կո­բյա­նը, ո­րը շատ վատ մարդ լի­նե­լով հան­դերձ, պրո­ֆե­սի­ո­նալ և բա­րե­խիղճ պաշ­տո­նյա է:

Իսկ «ՀԺ»-ի շան­տա­ժիս­տա­կան մե­թոդ­նե­րը Նի­կո­լը տա­րա­ծեց նա­և ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ո­լոր­տի վրա: Եվ ա­մե­նա­զար­մա­նա­լին` ար­դեն 5 տա­րի է, դա ստաց­վում է, բայց բնա­կա­նա­բար Հա­յաս­տա­նի ռե­սուր­սը ոչն­չաց­նե­լու հաշ­վին: Օ­րի­նակ, ՌԴ-ի պաշ­տո­նյա­նե­րը նի­կո­լա­կան կտե­րը լավ էլ ու­տում են, զի նա թույլ է տա­լիս ՀՀ շա­հե­րի հաշ­վին շատ շռայլ խա­ղեր տալ, և այդ պատ­ճա­ռով շան­տա­ժիստ չար­չի­նե­րի ՔՊ-ական կոդ­լին վե­րա­բեր­վում են ինչ­պես լե­գի­տիմ իշ­խա­նա­վոր­նե­րի: Հա­ա­գա­յի դա­տա­րա­նի` Պու­տի­նին ձեր­բա­կա­լե­լու օր­դե­րի շուրջ սրանց խա­ղե­րին էլ նույնն է սպաս­վում, բայց ի­հար­կե մեր կեն­սա­կան շա­հե­րի և կեն­սա­տա­րածք­նե­րի հաշ­վին:

Ու հի­մա պարզ­վեց, որ նույ­նիսկ անգ­լո­սաք­սե­րի մոտ է այդ զզվե­լի ցած­րա­խավն անց­նում... Ար­մե­նը Ա­շո­տյա­նը «թարմ հետ­քե­րով» վեր­լու­ծել է, թե «ինչու էր Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նը «ճխտվել» «Հա­նուն ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան» գա­գաթ­նա­ժո­ղո­վին», որն ինչ­պես հայտ­նի է, Բայ­դե­նի հո­վա­նու ներ­քո անց­կաց­ված դե­մարշ էր Չի­նաս­տա­նի, Ռու­սաս­տա­նի և Ի­րա­նի դեմ:

— 3 րո­պե 40 վայր­կյա­նում ստի, ա­նե­րե­սու­թյան հա­մաշ­խար­հա­յին չեմ­պի­ոն Նի­կո­լը կա­րո­ղա­ցավ ար­տա­բե­րել մի քա­նի տոն­նա սուտ ու հի­մա­րու­թյուն և չխո­սել այն ա­մե­նի մա­սին, ին­չը կա­րև­որ էր և օր­հա­սա­կան:

— Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի ե­լույ­թը բաղ­կա­ցած էր 2 մա­սից.

• 1-ին մա­սում նրա «հաղ­թա­կան» զե­կույցն էր, թե ինչ­պի­սի «հա­մաշ­խար­հա­յին ռե­կորդ­ներ» է ՀՀ-ում սահ­մա­նել «ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյու­նը»,

• 2-րդ մա­սում ՝ ադր­բե­ջա­նա­կան ագ­րե­սի­ա­յի, «խա­ղա­ղու­թյան» օ­րա­կար­գի թե­ման:

— Հա­յաս­տանն ան­գամ ա­րևմ­տյան, ա­մե­րի­կյան դա­սա­կար­գում­նե­րով ժո­ղովր­դա­վար չէ, իսկ այս գա­գաթ­նա­ժո­ղո­վին ՀՀ հրա­վե­րը պետք էր ԱՄՆ-ին:

— Ան­նա Հա­կո­բյա­նին ա­սեք` ա­մուս­նուն հետ բե­րի «հո­ղե­րի հետ խա­ղա­լուց» և այս տե­սա­նյու­թը ցույց տա, ո­րով­հե­տև ինչ­քան էլ Նի­կո­լին շե­ղի, դա չի ազ­դե­լու. նա ան­հույս է:

— Նի­կո­լին հե­տապն­դե­լու են թե՛ ողջ, թե՛ Նի­կո­լի ձե­ռամբ սպան­ված հա­յե­րը:

Նի­կոլն ա­սում է, որ Fre­e­dom Ho­use-ը Հա­յաս­տա­նին դա­սել է որ­պես «ազատ» եր­կիր «Ինտեր­նե­տի ա­զա­տու­թյան» իր տա­րե­կան զե­կույ­ցում՝ 2022-ին: Մինչ­դեռ Հա­յաս­տանն ա­զատ հա­մա­ցանց ու­նե­ցող երկր­նե­րի շար­քին է դաս­վել ոչ թե Նի­կո­լի օ­րոք և շնոր­հիվ, այլ ե­ղել է հա­մա­ցան­ցում ա­զատ նույն «քըխ» նախ­կին­նե­րի օ­րոք՝ 2013-ին, 2014-ին, 2015-ին, 2016-ին... Դա նախ­կին­նե­րից ե­կած ցու­ցա­նիշ է, ո­րը Նի­կո­լը հա­մե­մա­տա­բար քիչ է ոչն­չաց­րել: Դե ի­հար­կե Fre­e­dom Ho­use-ը աչք է փա­կել ՔՊ-ի ֆեյ­քա­բու­ծա­րան­նե­րի վրա, ո­րոնք հա­մա­ցան­ցում այ­լան­դակ հա­լա­ծանք­նե­րի են են­թար­կում սե­փա­կան կար­ծիք ար­տա­հայ­տող­նե­րի, և պետք է շատ սառ­նա­սիրտ լի­նես, որ կա­րո­ղա­նաս տաս­նյակ հա­զա­րա­վոր հայ­հո­յանք­նե­րը բա­նի տեղ չդես և քո ա­սե­լիքն ա­սես:

Դե ի­հար­կե, Նի­կո­լը «մո­ռա­նում» է մյուս ա­մե­րի­կյան զե­կույց­նե­րի մա­սին, հա­մա­ձայն ո­րոնց` ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ցու­ցա­նիշ­նե­րով Հա­յաս­տա­նը հի­մա հետ է նույ­նիսկ Բուր­կի­նա Ֆա­սո­յից: Ա­շո­տյա­նի ա­սած. «Նի­կոլ Փա­շի­նյանը, իր ե­րե­սը դարձ­նե­լով «գե­տա­ձի­ու հե­տույ­քի» կա­շի, հայ­տա­րա­րում էր, Հա­յաս­տա­նը 7 կե­տով բա­րե­լա­վել է իր դիր­քե­րը «Eco­no­mist In­tel­li­gence Unit»-ի կող­մից հրա­պա­րակ­ված ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան ին­դեք­սում: Ի­րա­կա­նում՝ այս վար­կա­նի­շով Հա­յաս­տա­նը շա­րու­նա­կում է մնալ «հիբ­րի­դա­յին ռե­ժի­մում»՝ է­շի և ձի­ու խառ­նուրդ՝ ջո­րի»:

Բա­ցա­սա­կան զե­կույց­նե­րին Նի­կո­լի խուն­տա­յի վե­րա­բե­րյալ նույ­նիսկ Քա­դա­ֆին ու Սա­դա­մը կնա­խան­ձե­ին, բայց անգ­լո­սաք­սե­րը ա­ռաջ­նորդ­վում են «շան որ­դի է, բայց մեր շան որ­դին» սկզբուն­քով: Մին­չև գա այն օ­րը, որ Նի­կո­լի «պի­տա­նի­ու­թյան ժամ­կե­տը» սպառ­վի, կամ գտնեն նրա­նից այ­լան­դակ մեկ այլ վիժ­ված­քի:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ