Վրաստանում «հեղափոխությունը» տարածաշրջանում մեծ պատերազմ հրահրելու համար է

Այն, որ Վրաս­տա­նում ըն­թա­նում է հեր­թա­կան «գու­նա­վոր» հե­ղաշր­ջու­մը, ակն­հայտ էր դեռ ներ­կա­յիս ցույ­ցե­րի ա­ռա­ջին օ­րը: Ա­մեն դեպ­քում, այդ մա­սին վկա­յող փաս­տե­րի պա­կաս չկար:

ՎՐԱՍ­ՏԱ­ՆԻ ՀԵՐ­ԹԱ­ԿԱՆ «ԳՈՒ­ՆԱ­ՎՈ­ՐՈՒ­ՄԸ»

Այս­պես, դեռ հա­զիվ ցույ­ցե­րը սկսված, Վրաս­տա­նի նա­խա­գահ Սա­լո­մե Զու­րա­բիշ­վի­լին, ով այդ պա­հին Նյու Յոր­քում էր, հայ­տա­րա­րեց, որ վե­տո է դնե­լու Վրաս­տա­նի խորհր­դա­րա­նի կող­մից ըն­դուն­ված օ­տա­րերկ­րյա գոր­ծա­կալ­նե­րի մա­սին օ­րեն­քի վրա, ո­րն այս «հե­ղա­փո­խու­թյան» ա­ռիթն էր: Մի­ա­ժա­մա­նակ էլ վրա­ցա­կան աղ­բյուր­նե­րը հայտ­նե­ցին, որ ա­մե­նե­ւին էլ պա­տա­հա­կան չէր տի­կին Սա­լո­մեն հենց այդ պա­հին հայտն­վել Նյու Յոր­քում: Ըստ աղ­բյու­րի, նա ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի ծրագ­րած պե­տա­կան հե­ղաշրջ­ման ա­ռանց­քա­յին դեմքն է: Այ­սինքն, պետք է ցույ­ցե­րի եւ 5-րդ շա­րա­սյան մի­ջո­ցով հաս­նել կա­ռա­վա­րու­թյան հրա­ժա­րա­կա­նին, ո­րից հե­տո Զու­րա­բիշ­վի­լին կվերց­նի պե­տու­թյան ժա­մա­նա­կա­վոր կա­ռա­վա­րու­մը, բան­տից կհա­նի Սա­հա­կաշ­վի­լուն եւ, ա­րա­գո­րեն ընտ­րու­թյուն­նե­ր կազ­մա­կեր­պե­լով` Սա­հա­կաշ­վի­լուն քաղ­բան­տար­կյա­լի կեր­պա­րով կբե­րի իշ­խա­նու­թյա­ն: «Սրա հա­ջորդ քայ­լը, ըստ ծրագ­րի, Վրաս­տա­նի կող­մից Աբ­խա­զի­ա­յի ու Օ­սե­թի­ա­յի դեմ նոր պա­տե­րազմ սկսե­լը կդառ­նա»,- վստահ են աղ­բյուր­նե­րը:

Հե­տա­գա ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րը  ցույց տվե­ցին, որ ի­րա­կա­նում նման մի սցե­նար է աշ­խա­տում: Նախ, ա­մե­րի­կա­ցի եւ եվ­րո­պա­ցի լի­բե­րաստ­ներն ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դակ­նե­րից նման ի­րա­վի­ճակ­նե­րի հա­մար ա­վան­դա­կան դար­ձած վայ­նա­սու­նը բարձ­րաց­րին, թե` չհա­մար­ձակ­վեք «խա­ղաղ ցու­ցա­րար­նե­րին» ճնշել: Իսկ այն, որ գրե­թե ան­մի­ջա­պես էլ՝ մաս­նա­վո­րա­պես հա­յաս­տա­նյան սո­րո­սա-գրան­տա­կե­րա-ԼԳԲՏ-ա­կան զանգ­վա­ծը բաց նա­մա­կով ա­ջակ­ցու­թյուն հայտ­նե­ց վրա­ցի «եղբայ­րա­կան շպի­ոն­նե­րին», փոքր դե­տալ է, սա­կայն դա հաս­տա­տում է, որ Վրաս­տա­նի ուղ­ղու­թյամբ ծա­վա­լուն, բազ­մա­կող­մա­նի հար­ձա­կում է ի­րա­կա­նաց­վում: Ա­սենք, կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ Նի­կոլն էլ հո­գե­պես վրա­ցի «հե­ղա­փո­խա­կան­նե­րի» ա­ռա­ջին շար­քե­րում է, բայց հա­զիվ թե այդ մա­սին բարձ­րա­ձայ­նի:

Մի­ա­ժա­մա­նակ, ա­րա­գո­րեն ակն­հայտ դար­ձավ, որ «օտա­րերկ­րյա շպի­ոն­նե­րի» դեմ օ­րենքն ի­րա­կա­նում շիր­ման էր, եւ այս­տեղ պատ­ճառ­նե­րը շատ ա­վե­լի խոր­քա­յին են: Այ­սինքն, վրա­ցա­կան իշ­խա­նու­թյուն­ներն ան­ցած տար­վա­նից սկսած պնդում են, որ Ա­րեւ­մուտքն ա­մեն ինչ ա­նում է, որ Վրաս­տա­նին մղի Ռու­սաս­տա­նի դեմ պա­տե­րազ­մի` երկ­րորդ ճա­կա­տի տես­քով: Պաշ­տո­նա­կան Թբի­լի­սին քա­նիցս ան­գամ բաց տեքս­տով հայ­տա­րա­րեց, որ դա կդառ­նա Վրաս­տա­նի ոչն­չա­ցու­մը եւ որ ոչ մի դեպ­քում այդ քայ­լին չի գնա: Մի­ա­ժա­մա­նակ՝ հաս­կա­նա­լի է, որ այն հա­տու­կենտ ան­ձան­ցից մե­կը, ո­րը Նի­կո­լի օ­րի­նա­կով կա­րող է «թքել» պե­տու­թյան գո­յա­տեւ­ման ա­մեն մի հե­ռան­կա­րի վրա եւ մտնել պա­տե­րազ­մի մեջ, Սա­հա­կաշ­վի­լին է, ո­րին պա­հում են բան­տում: Վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս նրան ա­մեն կերպ բան­տից հա­նե­լու շո­ուն էլ իր հեր­թին ե­կավ ցույց տա­լու, որ Ա­րեւ­մուտքն ի­րոք այլ հա­մա­պա­տաս­խան թեկ­նա­ծու դժվա­րա­նում է գտնել, եւ այս ա­մենն ար­դեն են­թադ­րե­լի էր դարձ­նում  նման «հե­ղա­փո­խա­կան փա­թե­թա­վոր­մամբ»  Զու­րա­բիշ­վի­լի-Սա­հա­կաշ­վի­լի օ­ղա­կով իշ­խա­նա­զավթ­ման սցե­նա­րը:

Վեր­ջա­պես այն, որ ցույ­ցե­րի ար­դեն երկ­րորդ օ­րը «հե­ղա­փո­խա­կան­նե­րը» սկսե­ցին ա­մե­րի­կյան եւ եվ­րա­մի­ու­թե­նա­կան դրոշ­նե­րի հետ մեկ­տեղ ցցել նա­եւ ուկ­րա­ի­նա­կան դրոշ­նե­րը եւ հնչեց­նել հիմ­նը, իսկ Զե­լենս­կին էլ չհա­պա­ղեց հրա­պա­րա­կա­յին ա­ջակ­ցու­թյուն հղել նրանց, դար­ձավ այն եզ­րա­փա­կիչ հիմ­նա­վո­րու­մը, որ այս ամ­բողջ օ­պե­րա­ցի­ա­յի նպա­տա­կը Վրաս­տա­նին հա­կա­ռու­սա­կան պա­տե­րազ­մի մեջ ներ­քա­շելն է:

ԱՄՆ-Ի ՀԻՄ­ՆԱ­ԿԱՆ ԹԻ­ՐԱ­ԽԸ ԹՈՒՐ­ՔԻ­ԱՆ Է

Ինչ­քա­նո՞վ կհա­ջող­վի Վրաս­տա­նում ա­րեւմ­տյան այս սցե­նա­րը կյան­քի կո­չե­լ, դա մի­այն ժա­մա­նա­կը ցույց կտա: «Հե­ղա­փո­խա­կան­նե­րը», ի­հար­կե, լավ պատ­րաստ­ված են, ու­նեն լայն ֆի­նան­սա­վո­րում եւ ար­տա­քին ա­ջակ­ցու­թյուն, կի­րառ­ման մեջ են դրել բո­լոր «առա­ջա­դեմ գու­նա­վոր տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րը»: Բայց մյուս կող­մից, Սա­հա­կաշ­վի­լու թի­մա­կից­նե­րը գո­նե նախ­նա­կան օ­րե­րին դեռ չեն կա­րո­ղա­նում «հե­ղա­փո­խա­կան կրի­տի­կա­կան մաս­սա» հա­վա­քել: Այս ակ­ցի­ա­նե­րի մաս­նա­կից­նե­րի թի­վը, ըստ վրա­ցա­կան հա­մե­մա­տա­բար չե­զոք աղ­բյուր­նե­րի, սկզբնա­կան օ­րե­րին 20-30 հա­զար մար­դու կար­գի էր, իսկ բուն փո­ղո­ցա­յին ան­կար­գու­թյուն­նե­րին մաս­նակ­ցում է­ին մի քա­նի հա­զա­րը: Գու­մա­րած, վրա­ցի ժո­ղո­վուր­դը նման ի­րա­վի­ճակ­նե­րում շատ ա­վե­լի խե­լա­միտ է ի­րեն դրսե­ւո­րում, քան մենք` հա­յերս, եւ մեծ հարց է, թե հա­րյուր հա­զա­րա­վոր շար­քա­յին քա­ղա­քա­ցի­ներ կնետ­վե՞ն պե­տու­թյունն ու ի­րենց անվ­տան­գու­թյու­նը ոչն­չաց­նե­լու: Վեր­ջա­պես, պե­տա­կան հա­մա­կար­գը եւս, գո­նե ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մի փու­լում ի­րեն հիմ­նա­կա­նում դրսե­ւո­րել է եր­կիրն ա­նի­մաստ ռիս­կե­րի չեն­թար­կե­լու դիր­քերից: Հան­րա­գու­մա­րում, դժվար է կան­խո­րո­շել` կհա­ջող­վի՞ հե­ղաշր­ջու­մը, թե` ոչ, թե­եւ ա­վե­լի հա­վա­նա­կան տեսք ու­նի չհա­ջող­վե­լու տար­բե­րա­կը:

Սա­կայն կան այլ գոր­ծոն­ներ, որ ի­րա­վի­ճա­կին այլ տեսք են տա­լիս: Նկա­տի ու­նենք, որ ա­րեւմ­տյան ներ­կա հար­ձա­կու­մը մի­այն Վրաս­տա­նով չէ, որ սահ­մա­նա­փակ­վում է, այն շատ ա­վե­լի ընդգր­կուն է: Նախ, Ռու­սաս­տա­նի դեմ երկ­րորդ ճա­կատ բա­ցե­լու ակ­տիվ աշ­խա­տանք­ներ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը տա­նում են նա­եւ Մոլ­դո­վա-Մերձդ­նեստր ուղ­ղու­թյամբ:

Նույն հա­կա­ռու­սա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը պարզ տե­սա­նե­լի են նա­եւ Հա­յաս­տան-Արցախ-Ադրբե­ջան ուղ­ղու­թյամբ: Այս­տեղ Ար­ցա­խը «սո­րո­սա­կա­նաց­նե­լու», ռու­սա­կան ու­ժե­րին դուրս մղե­լու սցե­նարնե­րի մա­սին քա­նիցս խո­սե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք: ԱՄՆ-ի նույն ծրագ­րե­րը տե­սա­նե­լի են նա­եւ Կենտ­րո­նա­կան Ա­սի­ա­յում, ուր վեր­ջերս մեկ­նել էր պետ­քար­տու­ղար Բլին­քենը:

Սա­կայն հա­կա­ռու­սա­կան այս ընդ­հան­րա­կան ար­շա­վի կի­զա­կե­տը, ինչ խոսք, Թուր­քի­ան է: Ե­թե Ա­րեւ­մուտ­քին չհա­ջող­վի Թուր­քի­ա­յին մղել հա­կա­ռու­սա­կան երկ­րորդ ճա­կա­տի, ա­պա մյուս ուղ­ղու­թյուն­նե­րի հաշ­վին ռե­ալ ար­դյուն­քի հա­զիվ թե հաս­նեն: Օ­րի­նակ, ե­թե Վրաս­տա­նում հա­ջո­ղաց­նեն իշ­խա­նա­փո­խու­թյու­նը եւ 2008թ. օրի­նա­կով վրա­ցա­կան բա­նա­կը ուղ­ղեն Աբ­խա­զի­ա­յի եւ Հվ.Օսե­թի­ա­յի դեմ, ա­պա ներ­կա ու­ժա­յին բա­լան­սի պա­րա­գա­յում ռու­սա­կան ու­ժե­րից ե­րե­ւի հաշ­ված օ­րեր պա­հանջ­վի Թբի­լի­սին վերց­նե­լու հա­մար:

Կարճ ա­սած, ա­ռանց Թուր­քի­ա­յի բան չի ստաց­վի, եւ հենց դա էլ, ա­ռանց չա­փա­զան­ցու­թյան` ողջ աշ­խար­հի ա­պա­գա­յի (մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նի մա­սին ա­սելն ան­գամ ա­վե­լորդ է) հետ կապ­ված ա­ռանց­քա­յին նշա­նա­կու­թյուն է ստա­նում Թուր­քի­ա­յում կա­յա­նա­լիք ընտ­րու­թյուն­նե­րը:

ԱԲ­ՍՈՒՐ­ԴԱ­ՅԻՆ Ի­ՐՈ­ՂՈՒ­ԹՅՈՒՆ

Այն, որ ընտ­րու­թյուն­նե­րի մի­ջո­ցով ԱՄՆ-ն փոր­ձում է Թուր­քի­ա­յում ստեղ­ծել հլու-հնա­զանդ, ա­մեն հրա­ման կա­տա­րե­լու պատ­րաստ իշ­խա­նա­կան հա­մա­կա­րգ, հայտ­նի փաստ է, Բայ­դենն այդ մա­սին խո­սում էր, երբ դեռ նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու էր: Եվ ա­հա, ծրագր­ված ընտ­րու­թյուն­նե­րի շե­մին էլ ա­վե­լի ակն­հայտ դար­ձավ, որ ա­մե­րի­կյան այդ ծրագ­րերն ակ­տիվ ըն­թաց­քի մեջ են: Այս­պես, հա­զիվ ընդ­դի­մու­թյան մի­աս­նա­կան թեկ­նա­ծու դար­ձած, Թուր­քի­ա­յի Ժո­ղովր­դա-հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թյան ա­ռաջ­նորդ Քե­մալ Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն շտա­պեց ներ­կա­յաց­նել այն հիմ­նա­կան թե­զե­րը, ո­րոն­ցով ա­ռաջ է գնա­լու, ե­թե ընտր­վի: Դրանք են.

- Ռու­սաս­տա­նի հետ տնտե­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը պետք է դա­դա­րեց­վեն:

- Ռու­սաս­տա­նից Թուր­քի­ան ու­նի է­ներ­գե­տիկ ո­լոր­տում կախ­վա­ծու­թյան ռիս­կ, հատ­կա­պես «Ակկո­ւի» նոր Ա­ԷԿ-ի շա­հա­գործ­ման դեպ­քում: Եվ այդ «ռիս­կը» պետք է վե­րաց­վի:

- Թուր­քի­ան «պետք է խստո­րեն ա­ջակ­ցի Ուկ­րա­ի­նա­յին»:

- Թուր­քի­ա­յին պետք չէ Ռու­սաս­տա­նի C-400 հա­կա­օ­դա­յին պաշտ­պա­նու­թյան հա­մա­կար­գե­րը. «Քա­նի որ պարզ չէ, թե Ան­կա­րան դրանք ում դեմ պետք է կի­րա­ռի»: Եվ այլն:

Սրանք այն հիմ­նա­կան պա­հանջ­ներն են, ո­րոնք Վա­շինգ­տո­նը ներ­կա­յաց­նում է Էր­դո­ղա­նին, եւ նա ոչ մի դեպ­քում դրանք չի կա­տա­րում: Իսկ ա­հա Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն ա­ռաջ­նա­յին հենց դրանք է, որ խոս­տա­նում է կա­տա­րել, այ­սինքն, որ հաղ­թե­լու դեպ­քում Թուր­քի­ան նո­րից կդառ­նա ԱՄՆ-ի ան­վե­րա­պահ կա­մա­կա­տա­րը` տե­ղա­փոխ­վե­լով ընդգծ­ված հա­կա­ռու­սա­կան դաշտ: Իսկ դրա­նից հե­տո երկ­րորդ ճա­կատ բա­ցելն ըն­դա­մե­նը տեխ­նի­կա­յի խնդիր է դառ­նում:

Ի դեպ, Էր­դո­ղա­նի քա­ղա­քա­կան գի­ծը, ինչ խոսք, Հա­յաս­տա­նի նկատ­մամբ թշնա­մա­կան է: Բայց մյուս կող­մից, ինչ­պես թուր­քա­կան, ա­վե­լի ճիշտ` թուր­քա­հայ աղ­բյուր­ներն են վստա­հեց­նում, որ նույն­քան թշնա­մա­կան է նա­եւ մյուս թեկ­նա­ծու­նե­րի, այդ թվում` Քը­լըչ­դա­րօղ­լո­ւի գի­ծը, ինչ­քան էլ որ կան ակ­նարկ­ներ, թե նա հայ հոր եւ հրե­ա մոր որ­դի է: Չնա­յած, դա նույ­նիսկ վտան­գա­վոր է. հրե­ա մայր աս­վածն ա­ռա­ջին հեր­թին են­թադ­րում է աշ­խա­տել Իս­րա­յե­լի հա­մար: Իսկ Իս­րա­յելն ար­դեն ան­թա­քույց է ցան­կա­նում Թուր­քի­ա­յի բա­խու­մը Ի­րա­նի եւ ՌԴ-ի հետ:

Մի խոս­քով, աբ­սուր­դի ենք հաս­նում, սա­կայն այն տպա­վո­րու­թյունն է, որ Հա­յաս­տա­նի հա­մար նա­խընտ­րե­լին մնում է Էր­դո­ղա­նը: Այն ի­մաս­տով, որ հա­րավ­կով­կա­սյան մեծ պա­տե­րազ­մի դեպ­քում Հա­յաս­տա­նի ոտ­նա­տակ գնա­լը կդառ­նա ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան սցե­նար­նե­րից մե­կը:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ