Ի վերջո, ինչու Լավրովը հասավ Բաքու

Հայ-ադրբե­ջա­նա­կան ուղ­ղու­թյամբ ինչ է­ֆեկտ կու­նե­նա Լավ­րո­վի այ­ցը (տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=249952&l=am), թե­րեւս պարզ կդառ­նա նա­եւ այն ազ­դա­կից, թե դրան կհա­ջոր­դի՞ Լա­չի­նի մի­ջանց­քի բա­ցու­մը: Սա­կայն, կրկնենք, Լավ­րո­վի այ­ցի ըն­թաց­քում տե­սա­նե­լի է­ին նա­եւ հա­յաս­տա­նյան ուղ­ղու­թյան հետ ու­ղիղ կա­պեր չու­նե­ցող գոր­ծոն­ներ, ո­րոնք սա­կայն խոր­քա­յին ի­մաս­տով ո­րո­շում են կով­կա­սյան տա­րա­ծաշր­ջա­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ա­պա­գան:

Բայ­րա­մո­վը` Լավ­րո­վի հետ ա­սու­լի­սում մեծ ո­գե­ւո­րու­թյամբ էր խո­սում ՌԴ-ի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի մա­կար­դա­կի եւ դրանց թվում անդ­րա­դար­ձավ նա­եւ գլո­բալ ծրագ­րե­րին: Խոս­քը մաս­նա­վո­րա­պես՝ «Հյու­սիս-Հա­րավ» մի­ջանց­քի մա­սին է, ո­րը, ինչ­պես հայտ­նի է, ա­ռաջ են տա­նում ՌԴ-ն, Ի­րա­նը եւ Հնդկաս­տա­նը, եւ ո­րը կա­րող է դառ­նալ նա­եւ չի­նա­կան «Մե­տաք­սի ու­ղու» դե­տալ­նե­րից մե­կը: Այն, որ այս նա­խա­գի­ծը մե­ծա­պես կա­րե­ւոր­վում է նա­եւ Ռու­սաս­տա­նի կող­մից, դժվար չէ կռա­հել, հաշ­վի առ­նե­լով նա­եւ այն փաս­տը, որ այդ թե­ման հա­տուկ ընդգծ­վեց նա­եւ Պու­տի­նի վեր­ջին ու­ղեր­ձում՝ որ­պես ՌԴ-ի հա­մար ա­ռանց­քա­յին խնդիր:

Իսկ ա­հա Բայ­րա­մո­վը, ըստ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի մա­սին Լավ­րո­վի խոս­քի տրա­մա­բա­նու­թյան, Մեղ­րի­ի ու­ղին բե­րեց-կա­պեց այս ան­գամ ոչ թե «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի», այլ` «Հյու­սիս-Հա­րա­վի» տրա­մա­բա­նու­թյան հետ, որ­պես մի կող­մից` դե­պի Ի­րան եւ մյուս կող­մից` Հա­յաս­տան-Թուր­քի­ա տա­նող խո­շոր կո­մու­նի­կա­ցի­ա: Ու սա ըն­դա­մե­նը տեր­մին­նե­րի հետ խաղ չէ. «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցք» աս­վա­ծի հա­մա­տեքս­տում Ի­րա­նի մա­սին, ո­րը կտրուկ դեմ է նման մի­ջանց­քին, ան­գամ չի ակ­նարկ­վում:

Ի­հար­կե, սա ա­մե­նե­ւին էլ դեռ չի նշա­նա­կում, որ «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քը» Բաք­վի հա­մար վերջ­նա­կա­նա­պես է կորց­րել իր բուն ի­մաս­տը: Սա­կայն ո­րոշ գոր­ծոն­ներ, ո­րոնց մա­սին խո­սե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, Բա­քուն չի կա­րող ան­տե­սել: Նախ, Թուր­քի­ա­յի վի­ճակն այս պա­հին «մար­տա­կան» չէ, որ դեռ մի բան էլ Ա­լի­ե­ւին օգ­նի` ընդ­դեմ ՌԴ-Իրա­նի`  «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցք» բա­ցել: Երկ­րոր­դը, Իս­րա­յե­լի ծայ­րա­հեղ խա­ռը վի­ճակն է Ա­լի­ե­ւի ա­խոր­ժակ­­ը զսպում: Վեր­ջա­պես, ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մում, Չի­նաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րու­թյու­ննե­րում ՌԴ-ի զար­գա­ցում­ներն ակն­հայտ են: Այ­սինքն, հի­մա Ա­լի­ե­ւի հա­մար ա­վե­լի ռ­ա­ցի­ո­նալ է խո­սել ՌԴ-ի հետ «ռազ­մա­վա­րա­կա­նին մո­տե­ցող» հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րից, Ռու­սաս­տա­նի մաս­նակ­ցու­թյամբ մե­գած­րագ­րե­րից եւ այլն:

Բայց նա­եւ աչ­քի ա­ռաջ է պետք ու­նե­նալ, որ ԱՄՆ-ն շա­րու­նա­կում է հե­տե­ւո­ղա­կա­նո­րեն աշ­խա­տել Թուր­քի­ա-Հա­յաս­տան-Ադրբե­ջան ա­ռանց­քի, այն վե­րահս­կե­լու եւ այդ հեն­քի վրա Կենտ­րո­նա­կան Ա­սի­ա դուրս գա­լու ծրագ­րե­րի ուղ­ղու­թյամբ: Դրա իմ­աստն էլ է հաս­կա­նա­լի. գե­րակ­տիվ տեմ­պե­րով ա­ռաջ է գնում Մոսկ­վա-Պե­կին-Թեհ­րան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ե­ռան­կյու­նու ստեղծ­ման գոր­ծըն­թա­ցը, եւ ե­թե այն հաս­նի ա­վար­տա­կան փու­լին, ա­պա սա  ԱՄՆ-ի հա­մար ծան­րա­գույն վի­ճակ կա­ռա­ջաց­նի ինչ­պես Կով­կաս-Թուր­քի­ա, Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­ք ուղ­ղու­թյուն­նե­րով, այն­պես էլ` Ուկ­րա­ի­նա­յում, ըն­դհուպ` ԵՄ-ի սահ­ման­նե­րը: Ա­սենք թե դրա­նից հե­տո կհա­ջող­վի՞ վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ պա­հել ԵՄ-ն, դա էլ է հարց:

Ին­չե­ւէ, Բլին­քե­նի ե­րեկ­վա շրջայ­ցը դե­պի Կենտ­րոնա­կան Ա­սի­ա` Ղա­զախս­տան, որ­տեղ նա հա­վա­քում է տա­րա­ծաշր­ջա­նի հինգ երկր­նե­րի արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի, ար­դեն իսկ խո­սում է ԱՄՆ-ի ակ­տի­վու­թյան մա­սին ­մեր եւ այդ տա­րա­ծաշր­ջա­նում: Ընդ ո­րում, այդ երկր­նե­րում, ի­հար­կե, ա­մե­րի­կյան ծրագ­րերն ա­ռաջ տա­նե­լու հա­մար պա­րարտ հող կա, ո­րը տե­ւա­կան ժա­մա­նակ մշա­կել է Թուր­քի­ան:

Բայց նա­եւ Վա­շինգ­տո­նի հա­մար կան նույն հար­ցե­րը, ինչ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի հար­ցով: Նախ, Էր­դո­ղա­նը, ո­րին ա­մեն կերպ փոր­ձում են հե­ռաց­նել, ին­չո՞ւ պետք է իր աշ­խա­տան­քի ար­դյունք­նե­րը նվի­րի Բայ­դե­նին: Երկ­րոր­դը, Կենտ­րո­նա­կան Աս­իա­յում քաջ գի­տակ­ցում են, որ այս­պես թե այն­պես, ի­րենք ե­ղել եւ մնում են ոչ թե պար­զա­պես Ռու­սաս­տա­նի հա­րե­ւան­նե­րը, այլ որ ներ­կա­յումս ա­ռա­վել ազ­դե­ցիկ է, Մոսկ­վա-Պե­կին-Թեհ­րան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ե­ռան­կյան կենտ­րո­նում գտնվող տա­րա­ծաշր­ջան: Վեր­ջա­պես, մին­չեւ Վա­շինգ­տո­նի խոս­տա­ցած Թուր­քի­ա-Հա­յաս­տան-Ադրբե­ջան ա­ռանց­քին հաս­նե­լը, նախ պետք է Կաս­պից ծո­վը հաղ­թա­հա­րել, որ­տեղ, ի դեպ, ՌԴ-ն եւ Ի­րա­նը տպա­վո­րիչ ու­ժեր ու­նեն: Եվ, հաս­կա­նա­լի է, պա­տա­հա­կան չէ, որ այդ երկր­նե­րը ո­րո­շե­ցին չե­զոք մնալ ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մի հետ կապ­ված, քա­նի դեռ վերջ­նա­կա­նա­պես չեն տե­սել` ո՞վ է հաղ­թող կող­մը:

Մի խոս­քով, նորից հաս­նում ենք նույն բա­նին` ինչ­պե՞ս կա­վարտ­վի ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մը: Այն ի­մաս­տով, որ դրա­նից, ի­րոք, կախ­ված է աշ­խար­հի ա­պա­գան:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ