«Հայ դե Փարիզ» տարբերակն էլ է ռիսկային

Սա­կայն Լա­չի­նի մի­ջանց­քի շուրջ ստեղծ­ված ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կը (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=246414&l=am) այլ են­թա­շերտ էլ ու­նի: Այս­պես, ան­ցած շա­բաթ Բաք­վում մեծ հա­մա­ժո­ղով էր, ո­րի շրջա­նակ­նե­րում լրջո­րեն խո­սում է­ին ԵՏՄ-ին Ադր­բե­ջա­նի ան­դա­մակ­ցու­թյան հե­ռան­կար­նե­րից: Եվ, ինչ­պես դրա հի­ման վրա եզ­րա­կաց­րին բա­զում փոր­ձա­գետ­ներ, աս­տի­ճա­նա­բար ստեղծ­վում են այն­պի­սի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ի­րո­ղու­թյուն­ներ, ո­րոնք Ա­լի­ե­ւին ոչ թե մի­այն ԵՏՄ, այլ ան­գամ ՀԱՊԿ կա­րող են տա­նել:

Ա­մեն ինչ, հաս­կա­նա­լի է, կախ­ված է գլո­բալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան շրջա­դար­ձե­րից, ո­րի հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը մի­այն ա­վե­լա­նում է: Հաշ­վի առ­նե­լով, ի­հար­կե, նա­եւ այն ի­րա­վի­ճա­կը, ո­րը ստեղծ­վում է ԱՄՆ-ում:

Այս­պես, Բայ­դե­նի վար­չա­կազ­մը հայտն­վել է լրջա­գույն եւ նա­եւ սպա­սե­լի լրջա­գույն խնդրի շե­մին` կապ­ված  ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար Ժան­նետ Յե­լե­նի վեր­ջին հայ­տա­րա­րու­թյան հետ, որ մին­չեւ հուն­վա­րի 19-ը Վա­շինգ­տո­նը կգե­րա­զան­ցի 31,4 տրի­լի­ոն դո­լար պե­տա­կան պարտ­քի օ­րեն­քով հաս­տատ­ված սահ­մա­նա­չա­փը: Ե­թե պարտ­քի նվա­զա­գույն շե­մը չբարձ­րաց­վի, մի քա­նի ամ­սից ԱՄՆ-ն ստիպ­ված կլի­նի դե­ֆոլտ հայ­տա­րա­րել:

Նման բա­ներ մինչ այս էլ, ի­հար­կե, ե­ղել են: Մի­այն թե այս պա­հին ի­րա­վի­ճակն այլ է: Պարտ­քի նվա­զա­գույն շե­մը կա­րող է բարձ­րաց­նել մի­այն Կոնգ­րե­սը, ո­րը, ինչ­պես հայտ­նի է, ան­ցել է հան­րա­պե­տա­կան­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ: Եվ այն պա­հին, երբ նրանց եւ դե­մոկ­րատ­նե­րի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը հա­սել են ծայ­րա­հեղ սրու­թյան, պե­տա­կան պարտ­քի թե­ման, ինչ խոսք, հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը կօգ­տա­գոր­ծեն Բայ­դե­նին ա­ռա­վե­լա­գույն ծանր հար­ված հասց­նե­լու հա­մար: Ու թե­րեւս դա հաս­կա­նա­լով, Սպի­տակ տու­նը հայ­տա­րա­րել է, որ չի էլ պատ­րաստ­վում քննար­կե­լու պե­տա­կան ​​պարտ­քի ա­ռաս­տա­ղի բարձ­րա­ցու­մը, քա­նի որ դա «պետք է ար­վի ա­ռանց պայ­ման­նե­րի»: Իսկ հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը հա­մա­ձա՞յն են, որ «պետք է ար­վի», այն էլ` «առանց նա­խա­պայ­մա­նի». ի­հար­կե՝ ոչ: Այ­սինքն, Բայ­դե­նը ստիպ­ված կլի­նի բա­նակ­ցել:

Սա­կայն խնդիրն այս­քա­նով էլ չի սահ­մա­նա­փակ­վում: Գաղտ­նիք չէ, որ հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը ա­մե­նա­սուր ձե­ւով քննա­դա­տում են Բայ­դե­նին` ներ­կա ծանր տնտե­սա­կան ի­րա­վի­ճա­կում Ուկ­րա­ի­նա­յին մի­լի­արդ­ներ տա­լու հա­մար: Ընդ ո­րում, հատ­կա­պես Թրամ­փը մշտա­պես տաք է պա­հում այդ թե­ման, եւ վեր­ջերս էլ նրա որ­դին հայ­տա­րա­րեց, թե` Բայ­դե­նը պե­տա­կան պարտք է վերց­նում, որ Ուկ­րա­ի­նա­յին փող տա: Ու նույ­նիսկ դե­մոկ­րատ­նե­րի մեջ այդ մա­սին խո­սող­ներ կան: Օ­րի­նակ, Կեն­տու­կի­ի նա­հան­գա­պե­տի թեկ­նա­ծու Ջեֆ­րի Յանգն օ­րերս հա­սավ մին­չեւ այս մտքին. «Ես կար­ծում եմ, որ Ջո Բայ­դե­նը պետք է ան­հա­պաղ իմ­փիչ­մեն­թի են­թարկ­վի Ուկ­րա­ի­նա­յում, Ե­մե­նում, Սի­րի­ա­յում, Ի­րա­քում ռազ­մա­կան հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­նե­րի եւ այլ­նի հա­մար, ինչ­պես նա­եւ Ուկ­րա­ի­նա­յում Ռու­սաս­տա­նի դեմ պա­տե­րազ­մը շա­րու­նա­կե­լու հա­մար»: Գու­մա­րած, Բայ­դե­նը փոր­ձում է Թրամ­փին դա­տել, թե նա, հե­ռա­նա­լով նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նից, իր հետ գաղտ­նի փաս­տաթղ­թեր է տա­րել: Ու հի­մա հաս­տատ­վել է առն­վազն եր­կու դեպք, երբ Բայ­դե­նը հե­ռա­նա­լով նույ­նիսկ ոչ թե նա­խա­գա­հի, այլ՝ փոխ­նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նից, ին­քը եւս գաղտ­նի փաս­տաթղ­թեր է տա­րել, ընդ ո­րում, ի տար­բե­րու­թյուն Թրամ­փի, դրանք թող­նե­լով այս­տեղ-այնտեղ՝ ա­ռանց վե­րահս­կո­ղու­թյան:

Մինչ­դեռ՝ մաս­նա­վո­րա­պես ֆի­նան­սա­կան վատ­նում­նե­րի մա­սին քա­րոզ­չու­թյու­նը լուրջ ազ­դե­ցու­թյուն է թո­ղել նա­եւ ԱՄՆ շար­քա­յին քա­ղա­քա­ցի­նե­րի վրա: Եվ այս ծանր պա­հին, երբ խոս­վում է ընդ­հուպ դե­ֆոլ­տի մա­սին, Ուկ­րա­ի­նա­յի ֆի­նան­սա­վոր­ման թե­ման, թե­րեւս, ա­մե­նա­սուր հար­ցե­րից է սպառ­նում դառ­նալ:

Մի­ան­գա­մից մի քա­նի նման մե­ղադ­րանք­նե­րի ի հայտ գա­լը խո­սում է նե­րա­մե­րի­կյան պայ­քա­րի թե­ժաց­ման մա­սին: Ու ա­մե­նա­թարս պա­հին, երբ աչ­քի ա­ռաջ թե­ժա­նում է նա­եւ ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մը, եւ հենց հի­մա է, որ Զե­լենս­կին ա­ռա­վե­լա­գույն օգ­նու­թյան կա­րիք ու­նի: Ու ի՞նչ պետք է ա­նի Բայ­դե­նը, երբ ա­ռանց այդ էլ դե­ֆոլ­տի եւ Ուկ­րա­ի­նա­յին օգ­նե­լու ի­րար հա­կա­սող հար­ցե­րը կա­րող են ա­մեն մի հե­տե­ւան­քի տա­նել:

Ու խնդի­րը մի­այն Ուկ­րա­ի­նան չէ. նե­րա­մե­րի­կյան պայ­քա­րի սրա­ցու­մը չի կարող չազ­դել ա­մե­րի­կյան ար­տա­քին մյուս ուղ­ղու­թյուն­նե­րի վրա: Մինչ­դեռ ա­մեն մի թու­լա­ցում, ան­շուշտ, Մոսկ­վան չի հա­պա­ղի օգ­տա­գոր­ծել իր դիր­քերն ամ­րապն­դե­լու հա­մար, ա­ռա­վել եւս, երբ ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րա­զ­մում դիր­քե­րի ամ­րապն­դում աս­վա­ծը գլո­բալ նշա­նա­կու­թյուն ու­նի:

Ու ի՞նչ է, Նի­կոլն այս ա­մե­նա­թեժ պա­հի՞ն է ո­րո­շել Մոսկ­վա­յին դեմ գնալ ու կկա­րո­ղա­նա՞ տա­կից դուրս գալ...

Ադր­բե­ջանն ու Վրաս­տանն էլ, ըստ հին սո­վո­րու­թյան, շատ լավ են զգում հնա­րա­վոր փո­փո­խու­թյու­նն­երի ա­լի­քը: Բա­քուն, թե­եւ փոր­ձում է Ար­ցա­խը բաց չթող­նել, բայց նա­եւ չի զլա­նում խո­սել ԵՏՄ-ի եւ ՀԱՊԿ-ի մա­սին: Վրաս­տանն այն­պես կրքո­տու­թյամբ է հրա­ժար­վում Ուկ­րա­ի­նա­յին ան­գամ մեկ փամ­փուշտ տալ, որ հաս­տատ Մոսկ­վա­յում դա ի­րա­վի­ճա­կի փո­փոխ­ու­թյան դեպ­քում հաշ­վի կառ­նեն: Հա­յաս­տա­նում, կրկնենք, «Արեւ­մուտ­քը մեզ կօգ­նի» վի­ճակ է, այն­պես, ինչ­պես 100 տա­րի ա­ռաջ: Մի­այն թե այս ան­գամ «հան­րա­պե­տու­թյան փո­ղերն առ­նել ու հայ դե Փա­րիզ ա­նե­լը» շատ ռիս­կա­յին է. այն­տեղ էլ եր­կիրն այս վի­ճա­կին հասց­նե­լու հար­ցում մե­ղադ­րող­նե­րի պա­կաս Նի­կո­լը չու­նի:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ