ԵՐԲ ԺԱՆԳՈՏՎԵԼ Է ԱՄԵՆ ԻՆՉ

Խուն­տա­յի քա­րոզ­չու­թյու­նը և նրան կցված «բազ­մոց քշող» ծակ պրո­ֆե­սոր­նե­րը քա­նիցս հնչեց­րել են այն թե­զը, թե ընդ­դի­մա­դիր­նե­րի հա­մար շատ թանկ են ման­դատ­նե­րը, պատ­գա­մա­վո­րա­կան աշ­խա­տա­վար­ձե­րը, գոր­ծու­ղում­նե­րը և այլն: Բայց ա­րի ու տես, որ «Հա­յաս­տան» խմբակ­ցու­թյու­նում ման­դատ­նե­րից հրա­ժար­վե­լու և ման­դատ չվերց­նե­լու տե­ղա­տա­րափ է: Այ­սինքն` ընդ­դի­մա­դիր ման­դա­տը բա­վա­կա­նին դառ­նա­համ է:

ԱՐ­ՏԱ­ՀԵՐԹ ԸՆՏ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ՀՈՏ ՉԻ՞ ԳԱ­ԼԻՍ

Ի­րա­կա­նում ՔՊ-ական մե­ծա­մաս­նու­թյամբ խորհր­դա­րա­նում գտնվե­լը տհաճ է և ա­մուր նյար­դեր է պա­հան­ջում: 2021-ին հռչակ­ված «պող­պա­տյա ման­դատ­նե­րը» լրիվ ժան­գո­տած են, դրանց տե­րերն էլ ո­տից գ­լուխ բա­ցա­սա­կան լից­քե­րի կրող են` բոլ­շև­ի­կյան «Кто был ни­кем - тот ста­нет всем» կար­գա­խո­սի ներ­քո ե­կած­նե­րը բա­ցի ստո­րին ծա­գու­մից, հետ­նե­րը բե­րել են նա­և «աբիժ­նի­կա­կան» բար­դույթ­նե­րի և շեղ­վա­ծու­թյան հսկա­յա­կան և գար­շա­հոտ բեռ, ո­րի «հա­մե­մուն­քը» թրքա­հար­ճու­թյունն է: Եվ ի­զուր չէ, որ հա­ճախ աս­վում է` դա ոչ թե Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան Ազ­գա­յին ժո­ղով է, այլ Էր­մե­նիս­տա­նի վի­լա­յե­թի միլ­լի­մեջ­լիս...

Սա­կայն հենց որ ընդ­դի­մա­դիր­նե­րը հայտն­վում են ԱԺ-ում, ՔՊ-ական «ուսա­պար­կե­րը» ու­րա­խա­նում են, զի ա­ռանց հա­կա­ռակ կար­ծի­քի նույ­նիսկ նոր­մալ մարդ­կան­ցից բաղ­կա­ցած բա­ցար­ձակ մե­ծա­մաս­նու­թյունն ա­րագ նե­խում է, իսկ ե­թե այն բաղ­կա­ցած է հա­սա­րա­կու­թյան քե­րանք­նե­րից` ա­ռա­վե­լևս: Եվ ինչ­քան էլ հո­խոր­տա Ա­լեն Սի­մո­նյա­նը և այ­լք, ԱԺ աշ­խա­տանք­նե­րի բոյ­կո­տը ծանր է նստում մե­ծա­մաս­նու­թյան վրա:

Իսկ ընդ­դի­մա­դիր ճամ­բա­րում ման­դա­տից հրա­ժար­վե­լու «ցե­ցը» ա­ռա­ջի­նը գցեց Ար­թուր Վա­նե­ցյա­նը, դրդա­պատ­ճա­ռը` փո­ղո­ցա­յին անհ­նա­զան­դու­թյան ակ­ցի­ա­նե­րի` նպա­տա­կին չհաս­նե­լը: Նույն նկա­տա­ռում­նե­րով այդ­պի­սի տրա­մադ­րու­թյուն ու­ներ Իշ­խան Սա­ղա­թե­լյա­նը, սա­կայն վեր­ջի­նիս պա­րա­գա­յում ՀՅԴ-ն ո­րո­շեց, որ նա պի­տի պահ­պա­նի ման­դա­տը: Ինչ վե­րա­բե­րում է «Հա­յաս­տան» դա­շին­քի ներ­սում «ման­դա­տա­թա­փու­թյան» գոր­ծըն­թա­ցի տրա­մա­բա­նու­թյա­նը, ա­պա այն հան­գեց­նում է «դաշ­նակ­ցա­կա­նաց­մա­նը», ՀՅԴ-ի տե­սա­կա­րար կշռի ա­ճին: ՀՅԴ-ի` և՛ ի­շա­նա­կան կո­ա­լի­ցի­ա­նե­րում, և՛ ընդ­դի­մու­թյու­նում լի­նե­լու 30-ամյա փորձն էլ ցու­ցա­նում է, որ այդ կու­սակ­ցու­թյունն ու­նի կտրուկ շար­ժում­նե­րի և ան­կան­խա­տե­սե­լի­ու­թյան հա­կում: Ին­չի՞ դա կբե­րի, ինչ­քա­նո՞վ դաշ­նակ­ցա­կան կոն­տին­գեն­տը կշա­րու­նա­կի ար­տա­հայ­տել Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի մո­տե­ցում­նե­րը, այդ­քան էլ պարզ չէ: Սա­կայն դժվար թե նրանք հի­մա ա­նեն այն, ին­չը 2021-ին ա­րել էր տխրահռ­չակ Էդ­մո­նի ԼՀԿ-ն` ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուն­նե­րի ճամ­փա բա­ցե­լը: Նի­կո­լին շատ ձեռն­տու է ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուն­նե­րը` նրա պիղծ է­լեկ­տո­րա­տը, կամ ընտ­րա­ժե­խը, կա­յուն է, իսկ ընդ­հա­նուր հան­րա­յին հի­աս­թա­փու­թյու­նը խո­րա­նա­լու մի­տում ու­նի, ին­չը պա­կա­սեց­նում է ոչ­նի­կո­լա­կան զանգ­վա­ծի ընտ­րա­կան ակ­տի­վու­թյու­նը: Խո­շոր հաշ­վով, Նի­կո­լը շատ կու­զեր պար­բե­րա­կան ար­տա­հեր­թե­րով «թար­մաց­նել» իր կեղծ «լե­գի­տի­մու­թյու­նը» և այդ­պես հա­վեր­ժաց­նել իր իշ­խա­նա­վա­րու­մը:

Եվ այդ նպա­տա­կով խուն­տան մշա­պես ներգ­րա­վում է նո­րա­նոր ծպտյալ նի­կո­լա­կան­նե­րի խմբեր: Հենց այդ­պի­սին­նե­րին է ուղղ­ված Է­դո­ւարդ Շար­մա­զա­նո­վի սաս­տող զգու­շա­ցու­մը. «Պա­տե­րի տակ սրճան­նե­րում նի­կո­լա­կան­նե­րի հետ հան­դի­պող սու­տի ընդ­դի­մա­դիր­նե­րին մի բան ա­սեմ՝ դուք մեր մա­սին սուտ ու հեգ­նան­քով քիչ խո­սեք, թե չէ ձեր ու ձեր «պա­պա­նե­րի» մա­սին ճիշ­տը կաս­վի, այ հոգ­նած­ներ»: Պաշտ­պա­նու­թյան նախ­կին փոխ­նա­խա­րար Ար­տակ Զա­քա­րյա­նը հու­շում է տա­տան­վող­նե­րին. «Կողմ­նո­րոշ­վել է պետք: Կամ վճռա­կա­նո­րեն կանգ­նեք ընդ­դի­մու­թյան կող­քին ու հնա­րա­վո­րու­թյուն տվեք ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կից եր­կիրն ու ժո­ղովր­դին դուրս բե­րել: Կամ էլ բա­վա­րար­վեք կա­պի­տու­լյանտ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րով ու սպա­սեք նոր ա­վե­րիչ ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի: Ցա­վոք ի­րա­վի­ճակն է այդ­պի­սին»: Ար­մեն Ա­շո­տյանն էլ հի­շեց­նում է գու­նա­փոխ­վող­նե­րի վտան­գա­վո­րու­թյան մա­սին, մաս­նա­վո­րա­պես` Զոհ­րաբ Մնա­ցա­կա­նյա­նի. «Հի­շեց­նեմ, որ այս դա­վա­ճան­նե­րի հա­մար Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քը ի սկզբա­նե չի ե­ղել գե­րա­կա­յու­թյուն:

«Սե­փա­կան կե­տից» Ար­ցա­խյան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը սկսող ոհ­մա­կը նախ­կի­նա­ցա­վի ան­վան տակ ի­րա­կա­նում իշ­խա­նա­զավթ­ման հենց սկզբից չէր թաքց­նում, որ փաս­տա­ցի ե­կել է Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նի կազմ փո­խան­ցե­լու:

Ա­հա թե ինչ էր բար­բա­ջում այդ կա­պակ­ցու­թյամբ 44-օրյա պա­տե­րազ­մի ի­րա­կան մե­ղա­վոր­նե­րից եւ ազ­գա­յին դա­վադ­րու­թյան պա­րագ­լուխ­նե­րից մե­կը՝ Նի­կո­լի կեղ­տոտ աղ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան խո­հա­նո­ցի «շեֆ-խո­հա­րար» Զոհ­րաբ Մնա­ցա­կա­նյա­նը:

Ժո­ղովր­դի, Աստ­ծո եւ օ­րեն­քի առ­ջեւ պա­տաս­խան եք տա­լու բո­լոր մե­ղա­վոր­նե­րով՝ փնթի կա­պի­տու­լյան­տից մին­չեւ ին­տի­լի­գենտ ար­տա­քի­նով մար­դաս­պան»:

ՆԻ­ԿՈ­ԼԸ ԵՎ Ա­ԼԻ­Ե­ՎԸ ՄԻ­ԱՍ­ՆԱ­ԲԱՐ ԵՆ ԳՈՐ­ԾՈՒՄ ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ԴԵՄ

«Խա­ղա­ղու­թյան դա­րաշր­ջա­նի» ծայ­րա­հեղ վտան­գա­վոր հան­գա­մանք­նե­րը նույ­նիսկ ԱԽՔ Ար­մեն Գրի­գո­րյանն է ա­նուղ­ղա­կի խոս­տո­վա­նում. «Հայ­կա­կան կողմն այդ տեքս­տի վրա աշ­խա­տե­լիս այն դարձ­րել էր շրջա­նա­կա­յին խա­ղա­ղու­թյան հա­մա­ձայ­նա­գիր: Ո՞րն է պատ­ճա­ռը, որ մենք ու­զում է­ինք, որ այն դառ­նա շրջա­նա­կա­յին խա­ղա­ղու­թյան հա­մա­ձայ­նա­գիր: Ո­րով­հե­տեւ ե­թե ու­զում ենք, որ հա­մընդ­հա­նուր կար­գա­վո­րում լի­նի, պետք է բո­լոր խնդիր­նե­րում շրջա­նա­կա­յին հա­մա­ձայ­նու­թյան գալ, թե ոնց ենք ա­ռաջ շարժ­վե­լու, դա կլի­նի դե­լի­մի­տա­ցի­ա, կլի­նի ա­պաշր­ջա­փա­կում, կլի­նի Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղ եւ այլն, եւ մեր աշ­խա­տան­քի ար­դյուն­քում մենք դարձ­րել է­ինք շրջա­նա­կա­յին խա­ղա­ղու­թյան հա­մա­ձայ­նա­գիր:

Այ­սինքն, ե­թե մենք ու­զում ենք եր­կա­րա­ժամ­կետ խա­ղա­ղու­թյան, ա­պա դա հնա­րա­վոր է ա­նել, ե­թե հնա­րա­վո­րինս փոր­ձենք անդ­րա­դառ­նալ բո­լոր հար­ցե­րին: Հայ­կա­կան կող­մի մո­տե­ցու­մը շա­րուն­կում է մնալ այս­պի­սին եւ բա­նակ­ցում ենք, որ այն լի­նի շրջա­նա­կա­յին: Ցա­քուց­րիվ մի քա­նի հար­ցի անդ­րա­դառ­նա­լով դժվար կլի­նի խա­ղա­ղու­թյան հաս­նել մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում»,- ա­սաց նա:

Իսկ «խա­ղա­ղու­թյան» ի­րա­կան նպա­տա­կը թշնա­մին չի էլ թաքց­նում: Ադր­բե­ջա­նի խորհր­դա­րա­նի մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահն ու­ղա­կի­ո­րեն ա­սում է` ե­թե Շու­շին վերց­րել ենք պա­տե­րազ­մով, ա­պա Ե­րև­ա­նը վերց­նե­լու ենք խա­ղա­ղու­թյամբ: Այ­սինքն` «խա­ղա­ղու­թյան օ­րա­կար­գը» ծայ­րե­ծայր հան­ցակ­ցու­թյուն է թշնա­մու հետ, թշնա­մու ծրագ­րե­րը ա­ռաջ տա­նե­լու գոր­ծըն­թաց: Այդ­պի­սի «խա­ղա­ղու­թյու­նը» պա­տե­րազ­մից վատ­թար է, և ի­զուր չէ, որ ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րը ար­դեն զզվում են «խա­ղա­ղու­թյուն» բա­ռից իսկ... Գաղտ­նիք չէ, որ հետ­պա­տե­րազ­մյան Հա­յաս­տա­նում ա­մե­նա­շա­տը քա­րոզ­ված խուն­տա­յա­կան թե­զը խա­ղա­ղու­թյունն է. դրա մա­սին ա­մե­նից հա­ճախ սի­րում են կրկնել թուր­քա­կան ազ­դե­ցու­թյան հա­յաս­տա­նյան գոր­ծա­կալ­նե­րը՝ ա­սենք Աժ-ում ծվա­րած: Պա­տե­րազ­մը, ի­հար­կե, ա­ղետ է, բայց ա­հա ադ­բե­ջան­ցի պաշ­տո­նյան բա­ցա­հայ­տում է, որ ոչ պա­կաս ա­ղետ կա­րող է լի­նել նա­և խա­ղա­ղու­թյու­նը, ո­րը, փաս­տո­րեն, ա­զե­րի­նե­րը ծա­ռա­յեց­նե­լու են ի­րենց դա­վա­դիր նպա­տակ­նե­րին, ին­չին, ի­հար­կե, կա­րող է մե­ծա­պես նպաս­տել Նի­կո­լը՝ սպի­տակ դրո­շը ձեռ­քին: Հա­յաս­տա­նի խնդիրն այն է, որ ներ­կա­յիս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի շա­րու­նա­կա­կան պաշ­տո­նա­վար­ման դեպ­քում կոր­ծա­նա­րար է լի­նե­լու թե՛ խա­ղա­ղու­թյու­նը, թե՛, բնա­կան­բար, պա­տե­րազ­մը. խա­ղա­ղու­թյան դեպ­քում ա­զե­րի­նե­րը լցվե­լու են Հա­յաս­տան՝ ի­րեն­ցով ա­նե­լով գյու­ղերն ու քա­ղաք­նե­րը, և դրան ո­չինչ չի հա­կադ­րե­լու խա­ղա­ղա­սեր Նի­կո­լը, պա­տե­րազ­մի դեպ­քում էլ, բնա­կա­նա­բար, հանձ­նե­լու է Հա­յաս­տա­նի հա­լալ կե­սը՝ հեր­թա­կան ան­գամ թշնա­մու հետ գնա­լով գաղտ­նի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյան:

Նա­և ՀԱՊԿ-ի շուրջ խա­ղե­րը դա­վա­դիր աս­տառ ու­նեն: Ին­չո՞ւ է Նի­կո­լը ցան­կա­նում ՀԱՊԿ-ից կամ ՌԴ-ից ինչ-որ կերպ պո­կել քա­ղա­քա­կան գնա­հա­տա­կան՝ ակն­հայ­տո­րեն ա­ռա­վե­լա­պես կա­րև­ո­րե­լով հենց այդ հան­գա­ման­քը, այլ ոչ թե ՀԱՊԿ-ի ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան օգ­նու­թյու­նը, այ­սինք` մեզ սպա­ռա­զի­նե­լը: Խնդիրն այն է, որ Նի­կո­լի նպա­տակն է «պաս տալ» Իլ­հա­մին՝ Բաք­վին հիմ­քեր տա­լու՝ պնդե­լու, որ Ռու­սաս­տանն այ­լևս չի կա­րող միջ­նորդ դի­տարկ­վել, քան­զի որ­դեգ­րել է բա­ցա­հայտ հա­յա­մետ դիր­քո­րո­շում: Այդ­պես ե­ղավ Մակ­րո­նի դեպ­քում, երբ ֆրան­սի­ա­ցի օ­րենս­դիր­ներն ըն­դու­նե­ցին հա­յա­մետ հայ­տա­րա­րու­թյուն. Բա­քուն ան­մի­ջա­պես շտա­պեց ոչ մի­այն կշտամ­բել Մակ­րո­նին, այ­լև հայ­տա­րա­րեց, որ Ֆրան­սի­ան այ­լև չի կա­րող հան­դես գալ որ­պես միջ­նորդ կողմ:

Խնդիրն այն է, որ ի տար­բե­րու­թյուն Ֆրան­սի­ա­յի, Մոսկ­վան Ար­ցա­խում խա­ղա­ղա­պահ­ներ ու­նի, ո­րոնք այդ­տեղ են հայտն­վել, ըստ է­ու­թյան, ան­կողմ­նա­կալ միջ­նոր­դա­կան ա­ռա­քե­լու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ան­վան տակ, որ տա­րա­ծաշր­ջանն է­լի չպայ­թի: Ե­թե Ա­լի­և­ը Ռու­սաս­տա­նին հռչա­կի կողմ­նա­կալ, ա­պա ռուս խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի ման­դատն ան­մի­ջա­պես հայտն­վե­լու է հար­վա­ծի տակ, և Ա­լի­և­ը «լե­գի­տիմ» ի­րա­վունք է ու­նե­նա­լու ռուս­նե­րից պա­հան­ջե­լու լքել Ար­ցա­խը, ին­չը ոչ մի­այն Ադր­բե­ջա­նի ժո­ղով­րդի, այ­լև մի շարք գլո­բալ խա­ղա­ցող­նե­րի շա­հե­րից է բխում:

Ակն­հայ­տո­րեն գործ ու­նենք Նի­կոլ-Իլհամ գաղտ­նի դա­շին­քի հետ, որ գոր­ծում է ընդ­դեմ Ռու­սաս­տա­նի և Ի­րա­նի` ի հա­շիվ հայ ազ­գի շա­հե­րի, հա­նուն գլո­բալ նա­խագ­ծի, որ­տեղ Հա­յաս­տան պե­տու­թյուն չի լի­նի:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ