ՌԴ-ն ու ԱՄՆ-ն հասան շիկացման այն կետին, երբ մնում է նստել եւ «լեզու գտնել»

Ա­հա այս ֆո­նին էլ (տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=241530&l=am), այն բա­նից հե­տո, երբ Թուր­քի­ան նա­եւ պաշ­տո­նա­պես մեր­ժեց Ստամ­բու­լի ա­հա­բեկ­չու­թյան հետ կապ­ված ԱՄՆ-ի ցա­վակ­ցու­թյու­նը, G-20-ի շրջա­նակ­նե­րում կա­յա­ցավ Էր­դո­ղա­նի եւ Բայ­դե­նի հան­դի­պու­մը: Թե դեմ առ դեմ ձե­ւա­չա­փով ին­չի մա­սին են խո­սել, ի­հար­կե, մի­այն ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում հաս­կա­նա­լի կդառ­նա: Սա­կայն փոր­ձա­գի­տա­կան աղ­բյուր­ներն ա­ռաջ ընկ­նե­լով՝ ակ­նար­կում է­ին այն մա­սին, որ ինչ-որ է­ա­կան տե­ղա­շար­ժեր դրա­նից պետք չէ սպա­սել, չա­փից դուրս հա­կա­սա­կան են այս պա­հին ԱՄՆ-ի եւ Թուր­քի­ա­յի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը:

Ո­րոշ փոր­ձա­գետ­ներ նույ­նիսկ այն մտքին հա­սան, որ այդ հան­դիպ­ման ա­ռանց­քը ոչ թե նույ­նիսկ թուրք-ամե­րի­կյան օ­րա­կար­գին էր վե­րա­բե­րում, այլ այն դե­րին, որն Ան­կա­րան ցան­կա­նում է ստանձ­նել ռուս-ուկ­րա­ի­նա­կան բա­նակ­ցու­թյու­նն­երի հետ կապ­ված: Ու կա­րե­լի է ա­սել, որ ար­դեն աս­տի­ճա­նա­բար ստանձ­նում է, հաշ­վի առ­նե­լով, որ հենց Ան­կա­րա­յում տե­ղի ու­նե­ցավ այդ­քան աղ­մուկ հա­նած՝ Ռու­սաս­տա­նի ար­տա­քին հե­տա­խու­զա­կան ծա­ռա­յու­թյան ղե­կա­վար Սեր­գեյ Նա­րիշ­կին հան­դի­պու­մը Կենտ­րո­նա­կան հե­տա­խու­զա­կան վար­չու­թյան տնօ­րեն Ո­ւի­լյամ Բերն­սի հետ: Ընդ ո­րում՝ թուր­քա­կան հե­տա­խու­զա­կան ծա­ռա­յու­թյան կենտ­րո­նա­կա­յա­նում, որն այս դեպ­քում ա­մե­նե­ւին էլ պա­տա­հա­կան դե­տալ չէ:

Թե ինչ են քննար­կել, թե­րեւս շատ ա­վե­լի մեծ գաղտ­նիք է, քան ան­գամ Էր­դո­ղա­նի եւ Բայ­դե­նի քննար­կում­նե­րը: Ա­վե­լին, Նա­րիշ­կի­նը եւ Բերն­սը ղե­կա­վա­րում են այն կա­ռույց­նե­րը, ո­րոնք կա­րող է­ին այդ հան­դի­պումն այն­պես կազ­մա­կեր­պել, որ ան­գամ բուն հան­դիպ­ման փաս­տը ոչ մե­կը չի­մա­նար: Ու ե­թե դեռ հան­դի­պու­մը չսկսված, այդ մա­սին խոս­վում էր, դա մեկ բան է նշա­նա­կում՝ պետք էր, որ այդ փաս­տը բա­ցա­հայտ­վեր: Դա, մի­գու­ցե, Ուկ­րա­ի­նա­յին ուղղ­ված ակ­նարկ էր, ո­րը հա­մա­ռում է բա­նակ­ցա­յին սե­ղա­նի շուրջ նստե­լու հար­ցով՝ ա­նի­րա­տե­սա­կան տար­բեր պայ­ման­ներ ա­ռաջ քա­շե­լով: Այ­սինքն, ե­թե մի կող­մից Վա­շինգ­տոնն ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դա­կով ա­սում է, թե ա­ռանց Ուկ­րա­ի­նա­յի մաս­նակ­ցու­թյան ո­րե­ւէ բա­նակ­ցու­թյուն չի լի­նի, եւ նույն պա­հին էլ այն­պի­սի ա­ռանց­քա­յին դեմ­քեր, ինչ­պի­սիք են Նա­րիշ­կի­նը եւ Բերն­սը, ա­ռանց ո­րե­ւէ Ուկ­րա­ի­նա­յի մաս­նակ­ցու­թյան բա­նակ­ցում են՝ ի ցույց դնել­ով, թե հենց Ուկ­րա­ի­նա­յի հար­ցով, ա­պա մի­այն այդ փաս­տը պետք է որ գո­նե Զե­լենս­կու հա­մար մի­ան­գա­մայն թա­փան­ցիկ ակ­նարկ լի­ներ:

Նա­եւ Ան­կա­րա­յում եւ հենց թուր­քա­կան հե­տա­խու­զու­թյան կենտ­րո­նա­կա­յա­նում հան­դի­պե­լու փաստն էլ իր հեր­թին էր մի­ան­գա­մայն թա­փան­ցիկ ակ­նարկ. դրա­նով ա­ռաջ մղվեց Էր­դո­ղա­նի դե­րը, թե տե­սեք, նա ինչ կար­գի հան­դի­պում կա­րո­ղա­ցավ կազ­մա­կեր­պել: Նա­եւ, թե գի­տեր, որ նման հան­դի­պում է լի­նե­լու, այ­սինքն՝ ռուս­նե­րի մոտ վստա­հու­թյուն է վա­յե­լում: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ հենց Մոսկ­վան է քա­նիցս ըն­դու­նե­լի հա­մա­րել Թուր­քի­ա­յի միջ­նոր­դու­թյամբ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը:

Սա­կայն ամ­բողջ հարցն այն է, թե ի­րոք օ­րա­կար­գում մի­այն Ուկ­րա­ի­նա­յի թե­մա՞ն էր: Այս հար­ցի հետ կապ­ված, թե­րեւս, ո­րո­շա­կի բա­ներ է հու­շում մեկ այլ ար­տա­հոսք, ո­րը եւս չէր կա­րող պա­տա­հա­կան լի­նել: Այս­պես, շրջա­նա­ռու­թյան մեջ հայտն­վեց տե­ղե­կատ­վու­թյուն, որ Բերն­սի հետ հան­դի­պու­մից հե­տո Նա­րիշ­կի­նը ոչ թե Մոսկ­վա է վե­րա­դար­ձել՝ ար­դյունք­նե­րի մա­սին զե­կու­ցե­լու, այլ մեկ­նել է Թեհ­րան: Պաշ­տո­նա­պես Ի­րա­նը ուկ­րա­ի­նա­կան թե­մա­յի մեջ չկա: Ի­հար­կե, որ­պես սերտ գոր­ծըն­կե­րոջ, Մոսկ­վան Թեհ­րա­նին կա­րող է ըն­թա­ցիկ ի­րա­դար­ձու­թյու­նն­երի մա­սին տե­ղե­կաց­նել: Սա­կայն դա Նա­րիշ­կի­նի գոր­ծը չէ: Ա­ռա­վել եւս, որ Ան­կա­րա­յի այդ հան­դիպ­մա­նը զու­գա­հեռ, կա­յա­ցել էր նա­եւ Ռայ­ի­սի­ի հետ Պու­տի­նի հե­ռա­խո­սազ­րույ­ցը, ո­րի ըն­թաց­քում էլ ըն­թա­ցիկ դե­տալ­նե­րը կա­րող է­ին նրան փո­խանց­վել:

Բայց երբ Նա­րիշ­կինն այս ի­րա­վի­ճա­կում մեկ­նում է Թեհ­րան, ա­պա դա նման է ակ­նար­կի, որ Ի­րա­նի հետ կապ­ված ո­րո­շա­կի հար­ցեր եւս ե­ղել են Բերն­սի հետ հան­դիպ­ման օ­րա­կար­գում: Ընդ ո­րում, դա կա­րե­լի էր նա­եւ սպա­սել: Նկա­տի ու­նենք, որ հա­զիվ թե հենց այդ հան­դիպ­մա­նը զու­գա­հեռ Ի­րա­նը հայ­տա­րար­եր կա­ռա­վար­վող հի­պեր­ձայ­նա­յին հրթի­ռի փորձ­նա­կան ար­ձակ­ման մա­սին: Իսկ դա մի այն­պի­սի փաստ է, ո­րը չէր կա­րող լրջո­րեն չհե­տաքրք­րեր ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին, եւ այդ մա­սին չցան­կա­նա­յին կոնկ­րետ հար­ցեր քննար­կել ռուս­նե­րի հետ:

Ի դեպ, չմո­ռա­նանք, որ ա­մե­րի­կյան կող­մը խո­սում էր, որ Նա­րիշ­կի­նի հետ քննար­կե­լու են նա­եւ մի­ջու­կա­յին զենք չօգ­տա­գոր­ծե­լու թե­ման: Հրա­պա­րա­կավ խոս­քը վե­րա­բե­րում էր Ուկ­րա­ի­նա­յին: Սա­կայն ո՞վ կա­րող է ա­սել, որ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը չեն մտա­ծում, թե Ի­րա­նը հան­կարծ կա­ռա­վար­վող հի­պեր­ձայ­նա­յին հրթիռ «ստեղ­ծե­լով», նա­եւ  «չի ստեղ­ծել» դրան սա­զա­կան մի­ջու­կա­յին լիցք:

Եվ վեր­ջին ակ­նար­կը, ո­րը ե­կավ Նա­րիշ­կի­նի եւ Բերն­սի հան­դի­պու­մից, դա ի ցույց դնելն էր, որ այդ ամ­բող­ջա­կան բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը հենց ի­րենց՝ անվ­տան­գու­թյան հար­ցով նշա­նա­կու­թյամբ ե­րե­ւի մի­այն բա­նակ­նե­րին զի­ջող եր­կու կա­րե­ւո­րա­գույն կա­ռույց­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ է: Թե­րեւս մեկ բա­նի հա­մար, որ թույլ չտան խնդիր­նե­րը հաս­նեն եր­կու բա­նակ­նե­րի մի­ջո­ցով լու­ծե­լու մա­կար­դա­կին, ո­րի դեպ­քում պար­զա­պես լու­ծե­լու բան էլ չի մնա: Սա, թե­րեւս, այն ակ­նարկն էր, որ ռուս­ներն ու ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը, մի լավ ի­րար «միս ու­տե­լով», վեր­ջա­պես հա­սան այն փու­լին, երբ պետք է նստեն եւ պայ­մա­նա­վոր­վեն: Իսկ դա բո­լո­րի հա­մար է ա­մե­նա­կա­րե­ւո­րը:

Իսկ Ի­րա­նը, ա­սենք նա­եւ Թուր­քի­ան, ի­հար­կե, այդ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյու­ննե­րի կա­ր­ե­ւո­րա­գույն ուղ­ղու­թյունն­երից են:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ