9.XI.2020 - 9.XI.2022. ԽՈՒՆՏԱՅԻ ՔԱՅՔԱՅՄԱՆ ՍԿԻ՞ԶԲ

Թշնա­մու հետ սահ­մա­նա­զա­տում անց­կաց­նե­լուց ա­ռաջ սահ­մա­նա­զա­տում անց­կաց­նենք մեր մեջ. Նի­կո­լի՞ հետ ես, թե՞ հայ­րե­նի­քի,– ա­հա՛ նո­յեմ­բե­րի 5-ի` Ար­ցա­խի հետ մի­աս­նու­թյան հան­րա­հա­վա­քի հիմ­նա­կան կար­գա­խո­սը: Նա­և սիմ­վո­լիկ ձև­ով կա­ռա­վա­րու­թյան շեն­քի մոտ այր­վեց կա­պի­տու­լյա­ցի­ոն «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը»: «Ռև­ան­շի՛մ»,- օ­կու­պաց­ված Շու­շի­ից լսվեց հո­խոր­տանք­նե­րի հե­ղե­ղով հա­մեմ­ված Ա­լի­և­ի ճի­չը:

ՎԵ­ՐԱ­ԴԱ­ՍԱ­ՎՈ­ՐՈՒՄ­ՆԵՐ ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ԿԱՆ ՀԵՏ­ՆԱ­ԲԵ­ՄՈՒՄ

Նրանք, ով­քեր նո­յեմ­բե­րի 5-ին սպա­սում է­ին իշ­խա­նու­թյու­նը գրո­հով վերց­նե­լուն, ան­շուշտ, հի­աս­թափ­վե­ցին: Սա­կայն այդ օ­րը ոչ թե գրո­հի, այլ սիմ­վոլ­նե­րի օր էր: Սիմ­վոլ­նե­րը նշվե­ցին. Նի­կո­լի՞ հետ ես, թե՞ հայ­րե­նի­քի, Նի­կո­լի՞ հետ ես, թե՞ Ար­ցա­խի, Նի­կո­լի՞ հետ ես, թե՞ պե­տա­կա­նու­թյան: Հա՞յ ես, թե՞ նի­կո­լա­կան: Սահ­ման­վեց ջրբա­ժան: Բայց ե­թե 2018-ի աշ­նա­նը տխրահռ­չակ Հայկ Մա­րու­թյա­նը ազ­դա­րա­րեց բա­ժա­նում սև­ե­րի և սպի­տակ­նե­րի, ա­պա հի­մա ջրբա­ժան է ե­ռա­գույն­նե­րի և գոր­շակ­ղան­քա­գույն­նե­րի մի­ջև: Իսկ սիմ­վոլ­ներն ու նշան­նե­րը, լի­նեն դրանք նկար­ված, քան­դակ­ված թե բա­նա­վոր, կա­ռա­վա­րում են աշ­խար­հը: Եվ «հնա­րա­վոր բա­խում­նե­րի» մա­սին հա­վա­րը գցած ԱՄՆ դես­պա­նա­տու­նը, ի տար­բե­րու­թյուն «վա՛յ, ըն­դա­մե­նը մի քա­նի հա­զար են» բա­ցա­կան­չող­նե­րի, շատ լավ գի­տի այդ ճշմար­տու­թյու­նը:

Իսկ հետ­նա­բե­մում գոր­ծըն­թաց­ներ կան, ո­րոնք բնույ­թով նա­և տուր­բու­լենտ են: Մի կողմ դնենք հա­մաշ­խար­հա­յին հետ­նա­բե­մը, ո­րի տե­սա­նե­լի մա­սում ԱՄՆ պետ­քար­տու­ղա­րը հան­դի­պում է փաս­տա­ցի եր­կու ադր­բե­ջա­նա­կան պատ­վի­րա­կու­թյան հետ («յան» ազ­գա­նուն­նե­րը թող չշփո­թեց­նեն), և անդ­րա­դառ­նանք ներ­սի գոր­ծըն­թաց­նե­րին: Վե­րա­դա­սա­վո­րում­ներ կան Ար­ցա­խում, վե­րա­դա­սա­վո­րում­ներ ընդ­դի­մա­դիր դաշ­տում (որի թվա­ցյալ վա­կո­ւու­մը փոր­ձում է լցնել ԱԺԲ-ն), ու նա­և «սև կա­րա­պի» պես ի հայտ ե­կավ ՔՊ-ի պա­ռակ­տու­մը:

Պատ­գա­մա­վոր, ՀՀԿ-ական Տիգ­րան Աբ­րա­հա­մյանն ար­ձա­նագ­րում է. «Արցա­խը ներ­քին վե­րա­դա­սա­վո­րում­նե­րի և փո­փո­խու­թյուն­նե­րի շե­մին է, ինչն ա­ռա­ջին հեր­թին պայ­մա­նա­վոր­ված է պետ­նա­խա­րա­րի՝ լի­ա­զո­րու­թյուն­նե­րի ա­ռու­մով՝ նոր վար­չա­պե­տի նշա­նակ­մամբ:

Ար­դյո՞ք պետ­նա­խա­րա­րի նշա­նակ­մամբ փաս­տա­ցի նա­և ամ­բող­ջա­կան իշ­խա­նա­փո­խու­թյուն է աս­տի­ճա­նա­բար ար­վում, դեռ վաղ է խո­սել, սա­կայն այն, որ Ար­ցա­խում ա­մե­նա­վե­րև­ից քա­ղա­քա­կան, կադ­րա­յին, մտա­ծո­ղու­թյան, մշա­կույ­թի, գա­ղա­փա­րա­կան փո­փո­խու­թյան անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն կա՝ ակն­հայտ է:

Դեռ պարզ չէ, թե ո­րոնք կդառ­նան կա­ռա­վա­րու­թյան նոր ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­նե­րը, ինչ­քա­նով դրանք կյան­քի կկոչ­վեն կամ Ար­ցա­խում ո­րա­կյալ փո­փո­խու­թյուն­նե­րի կհան­գեց­նեն, բայց պետք է ար­ձա­նագ­րել, որ Ար­ցա­խի ճա­կա­տա­գիրը, ի թիվս մեծ թվով այլ գոր­ծոն­նե­րի, շատ բա­նով կախ­ված է Ար­ցա­խում ե­ղած պո­տեն­ցյա­լի լի­ար­ժեք ի­րա­ցու­մից և ար­դյու­նա­վետ կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գից»:

Ի դեպ, հա­մա­ցան­ցում տա­րած­վե­ցին ադր­բե­ջա­նա­կան կո­չե­րը` սպա­նել Ռու­բեն Վար­դա­նյա­նին, և ընդ­հան­րա­պես ցան­կա­ցած սփյուռ­քա­հա­յի, ո­րը ո­րև­է դե­րա­կա­տա­րու­թյուն կստանձ­նի Ար­ցա­խում: Վա­խե­նում են, վա­խե­նում են և՛ հայ­րե­նաբ­նակ «ռև­ան­շիստ­նե­րից», և՛ ազ­դե­ցիկ սփյուռ­քա­հա­յե­րից, այ­սինքն` այն կոն­տին­գեն­տից, ո­րին, ի տար­բե­րու­թյուն ձեռ­նա­սուն կա­պի­տու­լյան­տից և մու­տանտ­նե­րի բու­ծա­րան ՔՊ-ից, չեն կա­րող կա­ռա­վա­րել: Նույ­նիսկ կոնս­պի­րո­լո­գի­ա են մո­գո­նել, իբր ստեղծ­վել է Ի­րա­նի շի­իթ­նե­րի սրբա­զան կենտ­րոն Կու­մի և Էջ­մի­ած­նի գաղտ­նի դա­շինք, ո­րը Մեր­ձա­վոր ու Մի­ջին Ա­րև­ել­քում Փա­րի­զի և Վա­տի­կա­նի հո­վա­նու ներ­քո հսկա­յա­ծա­վալ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան հա­վակ­նու­թյուն­ներ ու­նի...

«ԵՐԿՐԱ­ՇԱՐԺ» ԽՈՒՆ­ՏԱ­ՅԻ ՆԵՐ­ՍՈՒՄ

Ան­շուշտ, բաց երկն­քում ո­րո­տա­ցող ամպ­րո­պի տպա­վո­րու­թյուն ստեղ­ծեց բա­ցա­հայտ փուլ մտած Գռզո-Նի­կոլ հա­կա­մար­տու­թյու­նը: Թե­և կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի պա­րա­գա­յում և՛ ա­րևմ­տյան, և՛ ռու­սա­կան կողմ­նո­րո­շում­նե­րը սկսվում և ա­վարտ­վում են Թուր­քի­ա­յում, սա­կայն Գռզոն պայ­մա­նա­կա­նո­րեն «արևմ­տա­մետ» թևն է, ո­րի կար­կա­ռուն ներ­կա­յա­ցու­ցիչն է նրա մոտ ՀՀ նա­խա­գահ աշ­խա­տող Վա­հագն Խա­չա­տու­րյա­նը և նրա մոտ ԱԺ նա­խա­գահ աշ­խա­տող Ա­լեն Սի­մո­նյա­նը (եթե ի­հար­կե չդա­վա­ճա­նի): Նա­և օ­բյեկ­տի­վո­րեն այդ թև­ից է «Օմե­գա» Ա­րա­րատ Միր­զո­յա­նը և Գռզո­յին չսի­րող Տիգ­րան Ա­վի­նյա­նը, և ընդ­հան­րա­պես սո­րո­սա­կան «նա­վա­պետ գրան­տի զա­վակ­նե­րը»:

ՔՊ վար­չու­թյան ընտ­րու­թյուն­նե­րի սկան­դա­լը հե­տաքր­քիր էր նրա­նով, որ «բոր­տին» մնա­ցին Նի­կո­լի կող­մից որ­պես ի­րա­վա­հա­ջորդ ա­ճեց­վող դեղ­նակ­տուց Համ­բար­ձում Մա­թև­ո­սյա­նը և ՔՊ խմբակ­ցու­թյան ղե­կա­վար «քա­վո­րու­րաց» Հայկ Կոն­ջո­րյա­նը, մա­մու­լում գրվել է նա­և` իբր Սու­րեն Պա­պի­կ­յա­նը «քե­ֆը լավ» ան­պատ­վել է Ան­նա Հա­կո­բյա­նին...

Պա­տա­հա­կան չէ, որ նշա­նա­ռու­թյան տակ Գռզո­յին վերց­րած Նի­կո­լը հանձ­նա­րա­րեց «կո­ռուպ­ցի­ա փնտրել» հենց 1995-ի այն գոր­ծար­քում, ուր ա­ռանց­քա­յին էր այն ժա­մա­նակ­վա Ե­րև­ա­նի քա­ղա­քա­պետ Վա­հագն Խա­չա­տու­րյա­նը: Եվ շտա­պո­ղա­կա­նու­թյունն էլ հաս­կա­նա­լի է` ըստ քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բան­նե­րի, ՔՊ հա­մա­գու­մա­րը ցույց տվեց, որ Նի­կոլն այ­լևս հե­ղի­նա­կու­թյուն չէ «հա­րա­զատ» ՔՊ-ում: Այ­սինքն` ցան­կա­ցած պա­հի նրան կա­րող են «ժերտ­վա տալ», և կսկսվի պայ­քար, թե ով է դառ­նում երկ­րի ղե­կա­վա­րի ժ/պ: Դա կա­րող է լի­նել նա­և Վա­հագն Խա­չա­տու­րյա­նը, կա­րող է լի­նել և այլ անձ, կլի­նեն և աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կենտ­րոն­նե­րի ստվե­րա­յին մի­ջամ­տու­թյուն­ներ, իսկ «առնե­տա­վազ­քը» ձնա­հյուս­քի տեսք կու­նե­նա:

Ի դեպ, 5-րդ ա­լի­քի լրագ­րո­ղի գլխին Գռզո­յի սար­քած տգեղ և զզվե­լի «լա­չառ շո­ո­ւի» ժա­մա­նակ հե­տաքր­քիր դե­տալ­ներ ծլե­ցին: Սույն օ­լի­գար­խը ոչ մի­այն աշ­խար­հիս բո­լոր մեղ­քե­րը մեր­կա­պա­րա­նոց բար­դեց Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի վրա, այ­լև «ձե­ռի հետ» պնդեց, թե եր­կրորդ նա­խա­գա­հին պատ­կա­նող գրա­սե­նյակ­նե­րում են ա­պա­հո­վագր­վում պե­տա­կան մե­քե­նա­նե­րի մեծ մա­սը: Ա­ռայժմ այդ մե­ղադ­րանք­նե­րը ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գա­հի գրա­սե­նյա­կը թռու­ցիկ ան­վա­նեց զա­ռան­ցանք, բայց տես­նենք` ա­ռա­ջի­կա­յում Գռզոն ինչ կհնչեց­նի...

Հա, ա­մե­նև­ին չենք զար­մա­նա, ե­թե ոչ ա­ռանց Գռզո­յի հո­գա­ծու­թյան «օդից» ընկ­նեն հա­զա­րա­վոր հա­կա­նի­կո­լա­կան Տե­լեգ­րամ ա­լիք­ներ, նա­և լի­նեն անս­պա­սե­լի «մու­տի­լով­կա­ներ»:

Սա­կայն ա­մե­նա­զար­մա­նա­լին Գռզո­յի ռե­ւե­րանսն էր Սերժ Սարգ­սյա­նի հաս­ցե­ին: Նա հան­կարծ ո­րո­շեց վկա­յա­կո­չել իր ու Սերժ Սարգ­սյա­նի խու­սակ­ցու­թյու­նը, ո­րը հարց է՝ ե­ղե՞լ է, թե՞ ոչ, կամ հենց այն­պե՞ս է ե­ղել, ինչ­պես ներ­կա­յաց­նում է ին­քը: Եվ կո­պիտ ան­տակ­տու­թյուն էր, քան­զի, նախ, եր­կու ան­ձի մի­ջեւ ե­ղած խո­սակ­ցու­թյու­նը ա­ռանց մյուս մաս­նակ­ցի հա­մա­ձայ­նու­թյան հրա­պա­րա­կե­լը կո­ռեկտ չէ, եւ երկ­րորդ՝ ե­թե Սերժ Սարգ­սյա­նը հեր­քի, կստաց­վի, որ Գռզոն Նի­կո­լի պես ստա­խոս է: Լրագ­րող­նե­րը փոր­ձե­ցին հստա­կեց­նել՝ այդ ա­մենն ի­րեն իս­կա­պե՞ս Սերժ Սարգ­սյա՞նն է ա­սել: «Ինձ ա­սաց՝ 320 բնա­կա­րան, նախ­կին նա­խա­գա­հի օ­րոք չեն կա­րո­ղա­ցել մար­դիկ ստա­նան այդ բնա­կա­րան­նե­րը: Եվ տա­սը տա­րի, որ ղե­կա­վա­րել է եր­րորդ նա­խա­գա­հը, ի­րենց հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րով էդ 320 հո­գուն բնա­կա­րա­նով ա­պա­հո­վել են»,– ա­սաց այդ օ­լի­գար­խը՝ նշե­լով, որ խոս­քը Հյու­սի­սա­յին պո­ղո­տա­յի ի­րաց­ման գո­տու բնա­կա­րան­նե­րի մա­սին է, ո­րի շուրջ իր հետ իբր կիս­վել է Սերժ Սարգ­սյա­նը:

Հի­մա ի՞նչ, Գռզոն «ողնու­ղե­ղով» զգո՞ւմ է, թե ա­ռա­ջի­կա­յում ինչ­պի­սի վճռո­րոշ դեր է ու­նե­նա­լու Սերժ Սարգ­սյա­նը, թե՞ ձե­ռի հետ փոր­ձում է լա­րել երկ­րորդ և եր­րորդ նա­խա­գահ­նե­րի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը, թե՞ եր­կու­սը մի­ա­սին: Ա­ռայժմ դժվար է ա­սել, հատ­կա­պես փո­թոր­կի մթնո­լոր­տում:

 ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ