Սոչիում Պուտինը Ալիեւին եւ Նիկոլին լուրջ «փաստարկներ» կներկայացնի ռուսական .խաղաղության պայմանագրի» օգտին

Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, այս ողջ պատ­կե­րը, ո­րը նկա­րագ­րե­ցինք (Տե´ս https://iravunk.com/?p=239859&l=am), դեռ բա­վա­րար չէ Սո­չի­ի հան­դիպ­ման հնա­րա­վոր ար­դյունք­նե­րի մա­սին ամ­բող­ջա­կան պատ­կե­րաց­ման հա­մար:

Այս­պի­սով, այս պա­հին ու­նենք ակ­ն­հայտո­րեն Մոսկ­վա­յից եկող նման ազ­դակ. ե­թե շա­րու­նա­կեք գնալ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» հե­տե­ւից, Ար­ցա­խը պար­զա­պես նո­յեմ­բե­րի 9-ի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի ռե­ժի­մից կտե­ղա­փո­խենք մերձդ­նեստ­րյան սցե­նա­րի ռե­ժի­մի: Այ­սինքն, ե­թե մինչ այս Ա­լի­ե­ւը Ար­ցա­խը պա­հան­ջում էր Հա­յաս­տա­նից, դրա­նից հե­տո պետք է պա­հան­ջի Ռու­սաս­տա­նից:

Հաս­կա­նա­լի է, դա Ա­լի­ե­ւի, ա­պա նա­եւ Էր­դո­ղա­նի եւ, վեր­ջա­պես, ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի «երա­զանք­նե­րի տար­բե­րա­կը» չէ, եւ կա­րող են գնալ հե­տա­գա սրա­ցում­նե­րի: Սա­կայն այս դեպ­քում Մոսկ­վան եւս մեկ տար­բե­րակ ու­նի. Ար­ցա­խը աբ­խա­զա­կան ռե­ժի­մից Դո­նեցկ-Լու­գանսկ-Խեր­սոն-Զա­պո­րո­ժիե­ի տար­բե­րա­կին: Այն է, այս դեպ­քում Ար­ցա­խի ԱԺ-ն եւ «հա­մազ­գա­յին հան­րա­հա­վա­քը» կա­րող են Մոսկ­վա­յին դի­մել ոչ թե «կյան­քի եւ անվ­տան­գու­թյան պաշտ­պա­նու­թյան», այլ՝ Դո­նեցկ-Լու­գանսկ-Խեր­սոն-Զա­պո­րո­ժիե­ի տար­բե­րա­կով ՌԴ կազմ վերց­նե­լու խնդրան­քով, որն այդ ի­րա­վի­ճա­կում կհարգ­վի: Պատ­մա­կան հիմ­քե­րի պա­կաս էլ չկա. ի վեր­ջո, Ար­ցա­խը ռու­սա­կան բա­նակն է ժա­մա­նա­կին Պարս­կաս­տա­նից գրա­վել, եւ ռուս-պարս­կա­կան պայ­մա­նագ­րե­րը ոչ մե­կը չե­ղյալ չի հա­մա­րել:

Ընդ ո­րում, նման զար­գա­ցում­նե­րի դեպ­քում հե­տաքր­քիր պատ­կեր է ստաց­վում: Ինչ­պես ար­դեն հայտ­նել ենք, Ադր­բե­ջա­նի հյու­սի­սա­յին հատ­վա­ծում լեզ­գի­ները եւ այլ էթ­նիկ խմբեր, իսկ հա­րա­վում՝ թա­լիշ­նե­րը եւս վեր­ջերս սկսե­ցին բո­ղո­քել Ադր­բե­ջա­նի դեմ՝ հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար Ռու­սաս­տա­նից եւ Ի­րա­նից օգ­նու­թյուն խնդրե­լով: Այ­սինքն, ե­թե ՌԴ-ն ո­րո­շի պաշտ­պա­նել ոչ մի­այն Ար­ցա­խի, այլ նա­եւ Ադր­բե­ջա­նի հյու­սի­սա­յին ժո­ղո­վուրդ­նե­րի «կյանքն ու անվ­տան­գու­թյու­նը», իսկ Ի­րա­նը, որն ար­դեն իսկ Ա­րաք­սը գե­տան­ցե­լու ցու­ցադ­րա­կան վար­ժանք­ներ է ա­նում, ո­րո­շի պաշտ­պա­նել թա­լիշ­նե­րին, ա­պա ար­դյուն­քում կստաց­վի ՌԴ հա­րա­վա­յին սահ­ման­նե­րից մին­չեւ Ի­րան ձգվող ռազ­մա­կա­նաց­ված գիծ՝ ուղ­ղա­կի­ո­րեն ռու­սա­կան եւ ի­րա­նա­կան բա­նակ­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան տակ: Դրա­նից հե­տո դժվար չէ հաս­կա­նալ, թե Ադր­բե­ջա­նից ինչ կմնա: Ապ­րում ենք աշ­խարհ­ա­քա­ղա­քա­կան ան­նա­խա­դեպ տե­ղա­շար­ժե­րի ժա­մա­նա­կաշր­ջան, եւ նախ­կի­նում ֆան­տաս­տիկ տեսք ու­նե­ցող նման սցե­նար­ներն ա­մե­նե­ւին էլ չեն բա­ցառ­վում:

Նման հե­ռան­կա­րը, ի­հար­կե, ար­դեն ոչ թե Ա­լի­ե­ւին, այլ Էր­դո­ղա­նին հղված մի­ան­գա­մայն պարզ մե­սիջ է: Այ­սինքն, ե­թե ցան­կա­նում ես շարժ­վել Հա­յաս­տա­նը վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ վերց­նե­լով՝ Ադր­բե­ջա­նին մի­ա­նա­լու ու Կենտ­րո­նա­կան Ա­սի­ա դուրս գա­լու ծրագ­րե­րով՝ հու­սա­լով, որ դա կա­րող է ի­րա­կա­նաց­վել ԱՄՆ-ի օգ­նու­թյամբ, ա­պա կա նա­եւ դրան հա­կա­դիր նման տար­բե­րակ:

Ընդ ո­րում, դեռ հարց է, թե ան­գամ նման սրա­ցում­նե­րի գնա­լով, Էր­դո­ղա­նը վերջ­նար­դյուն­քում կկա­րո­ղա­նա՞ Հա­յաս­տա­նը վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ վերց­նել: Ճիշտ է, Հա­յաս­տա­նում կա Նի­կոլ: Սա­կայն այս օ­րե­րին ռու­սա­կան քա­ղա­քա­գի­տա­կան շրջա­նակ­նե­րում այն ակ­տիվ քննար­կումն է, որ Նի­կո­լը դեռ Հա­յաս­տան չէ: Գու­մա­րած, ռու­սա­հայ ֆի­նան­սա­կան շրջա­նակ­նե­րը, ո­րոնք մի­ա­ժա­մա­նակ լուրջ վե­րահս­կո­ղու­թյուն ու­նեն հա­յաս­տա­նյան տնտե­սա­կան դաշ­տում, ի­րենց հեր­թին են սկսել մի­ան­գա­մայն պարզ եւ թա­փան­ցիկ հայ­տա­րա­րու­թյու­նն­եր ա­նել ա­մե­րի­կյան կամ ռու­սա­կան «խա­ղա­ղությ­ան պայ­մա­նագ­րե­րի» մեջ կողմ­նո­րոշ­վե­լու մա­սին: Օ­րի­նակ, ՌԴ-ի «Հայ գոր­ծա­րար­նե­րի ա­սո­ցի­ա­ցի­ա­յի նա­խա­գահ», հայտ­նի գոր­ծա­րար Սամ­վել Կա­րա­պե­տյանն իր հրա­պա­րա­կա­յին հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ այս ու­ղիղ միտքն է հղել. «Այսօր տար­բեր ու­ժեր բա­ցա­հայտ կեր­պով Հա­յաս­տա­նին մղում են Ռու­սաս­տա­նից հրա­ժար­վե­լու եւ պատ­մա­կան ինք­նա­ոչն­չաց­ման քայ­լին: Կա­րեւ­որ է հենց հի­մա կան­խել այն­պի­սի ո­րո­շում­նե­րի ըն­դու­նու­մը, ո­րոնք ան­խու­սա­փե­լի­ո­րեն կա­րող են հան­գեց­նել ծանր հե­տեւ­անք­նե­րի ինչ­պես Ար­ցա­խի, այն­պես էլ Հա­յաս­տա­նի հա­մար: Այս ա­ռու­մով, ինչ­պես եւ նախ­կի­նում, կար­ծում եմ, որ Ար­ցա­խի ա­պա­գա­յի անվ­տան­գու­թյան եւ նրա բնա­կիչ­նե­րի խա­ղաղ կյան­քի մի­ակ ե­րաշ­խի­քը պատ­մա­կան այս դժվա­րին ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում Ռու­սաս­տա­նի միջ­նոր­դու­թյունն է խա­ղա­ղու­թյան հա­մա­ձայ­նագ­րի ստո­րագր­ման հար­ցում»: Ընդ ո­րում, նա մի­ա­ժա­մա­նակ այս մի­ան­գա­մայն հաս­կա­նա­լի ազ­դակն է հղում. «Չի կա­րե­լի հաշ­վի չառ­նել նա­եւ, որ Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյունն այ­սօր Հա­յաս­տա­նի ա­մե­նա­մեծ տնտե­սա­կան գոր­ծըն­կերն է...»: Դրա տակ պետք է հաս­կա­նալ շատ բան՝ գա­զի գնից սկսած, «խո­պան­չի­նե­րի» ու­ղար­կած փո­ղե­րով վեր­ջաց­րած, առանց ո­րի Հա­յաս­տա­նին ա­միս­նե­րի կյանք կմնա:

Կարճ ա­սած, այն ռու­սա­կան «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» օ­գտին փաս­տարկ­նե­րը, ո­րոնք Պու­տի­նը սե­ղա­նին կդնի Սո­չի­ում, շատ-շատ են ինչ­պես Ա­լի­ե­ւի, այն­պես էլ՝ Նի­կո­լի հա­մար:

Սրանից զատ, պատահական չէր, որ երեկ «Վալդայ» ակումբում Պուտինը հիշեցրեց 5 շրջան տալ-չտալու հայտնի թեմայի մասին` ընդգծելով, որ այդ դեպքում Հայաստանը կպահեր Քելբաջարն ու Լաչինը, նաեւեւ, որ այդ ծրագիրը ձախողվեց նիկոլյան իշխանության որոշման արդյունքում, ու ունենք այս  վիճակը: Ու, միաժամանակ, պարզ հասկացրեց, որ ամերիկյան «խաղաղության պայմանագիրը» ենթադրում է Արցախն ադրբեջանի կազմում թողնել: Այս ամենով Պուտինը, ըստ էության, ցույց տվեց, թե որոշողը Նիկոլն է, բայց հետեւանքները կարող են լինել այն` 5 շրջանի առաջարկի հետ չհամաձայնվելու կարգի:

Գու­մա­րած դրան, Էր­դո­ղա­նի հետ ա­րագ ըն­թա­ցքի մեջ է Թուր­քի­ան դե­պի Եվ­րո­պա գա­զա­յին հան­գույց դարձ­նե­լու գոր­ծըն­թա­ցը: Իսկ նման հե­ռան­կա­րից հրա­ժար­վել ու ռուս­նե­րի հետ սուր բա­խում­նե­րի մեջ մտնել Էր­դո­ղա­նը կցան­կա­նա՞:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ