Մոսկվան Արցախում ի ցույց է դնում «Բ» պլանը

Այս­պի­սով, Նի­կո­լը եւս նա­խօ­րե­ին հայ­տա­րա­րեց, թե պատ­րաստ­վում է մեկ­նել Սո­չի՝ Պու­տի­նի միջ­նոր­դու­թյամբ Ա­լի­ե­ւի հետ հան­դիպ­ման: Ճիշտ է, դրա­նով հան­դերձ շրջա­նառ­վում են լու­րեր, որ ան­գամ վեր­ջին պա­հին նա կա­րող է ինչ-որ պատր­վա­կով չե­ղար­կել այ­ցը: Նա­եւ, թե ի­րեն ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը վսա­տ­հեց­րել են, որ Ա­լի­ե­ւը չի գա, ուս­տի կա­րող է հա­մա­ձայ­նու­թյուն տալ՝ մաս­նակ­ցել մի հան­դիպ­ման, ո­րը չի լի­նե­լու, եւ այս­պես շա­րու­նակ:

ԻՆ­ՉՈ՞Ւ ՆԻ­ԿՈ­ԼԸ ՀԱՆ­ԿԱՐԾ ՀԻ­ՇԵՑ ՀԱՊԿ-Ի ՄԱ­ՍԻՆ

Ի­հար­կե, հաշ­վի առ­նե­լով այն, որ մաս­նա­վո­րա­պես մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում ռուս-ամե­րի­կյան ար­դեն ու­ղիղ պայ­քա­րը հաս­նում է կուլ­մի­նա­ցի­ա­յին, ա­մեն տար­բե­րակ էլ հնա­րա­վոր է, այդ թվում, որ Նի­կո­լը վեր­ջին պա­հին կհրա­ժար­վի Սո­չի գնալ, կամ՝ Ա­լի­ե­ւը: Սա­կայն հի­շա­տակ­ված բո­լոր լու­րե­րով հան­դերձ, ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան տար­բե­րա­կը գո­նե ե­րեկ­վա դրու­թյամբ այն էր, որ այդ ե­ռա­կողմ հան­դի­պու­մը կկա­յա­նա: Ու ա­ռաջ է գա­լիս այս հար­ցը՝ ի՞նչ է պետք սպա­սել:

Նի­կո­լը նա­խօ­րե­ին ԱԺ-ում, հաս­տա­տե­լով մեկ­նե­լու լու­րը, հեր­թա­կան ան­գամ հաս­տա­տեց, թե՝ ես կցան­կա­նամ, որ «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը» կնքվի մին­չեւ այս տա­րե­վերջ: Ում է դա ա­սում՝ ռուս­նե­րի՞ն, թե ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին, այ­սինքն՝ ո՞ւմ ներ­կա­յաց­րած «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը» նկա­տի ու­նի: Նրա հա­ջորդ խոս­քե­րը ո­րոշ մտո­րում­նե­րի տեղ տա­լիս են. «Մենք հույս ու­նենք, որ մին­չեւ «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» ստո­րագ­րու­մը, ա­վարտ­ված կլի­նեն դե­լի­մի­տա­ցի­ա­յի աշ­խա­տանք­նե­րը... Դա կա­րող է լի­նել ի­րա­տե­սա­կան, ո­րով­հե­տեւ սահ­ման­նե­րը հայտ­նի են»:

Ա­յո, «սահ­ման­նե­րը հայտ­նի են», բայց նա­եւ չմո­ռա­նանք, որ դրանք սահ­մա­նա­զատ­ման հա­մար անհ­րա­ժեշտ մա­կար­դա­կով հայտ­նի են մի­այն ռուս­նե­րին, այդ դե­տա­լա­յին քար­տեզ­նե­րը մի­այն այն­տեղ կան: Այ­սինքն, մի­այն ռուս­նե­րի հետ աշ­խա­տե­լով՝ Նի­կո­լը կա­րող է քա­նիցս հայ­տա­րա­րած 29.8 հա­զար քկմ Հա­յաս­տա­նը գծել:

Եվ հենց նույն մտքին է տա­նում նրա հա­ջորդ հայ­տա­րա­րու­թյու­նը, թե՝ ակն­կա­լիք կա, որ ՀԱՊԿ-ը հստակ քա­ղա­քա­կան գնա­հա­տա­կան կտա Հա­յաս­տա­նի դեմ Ադր­բե­ջա­նի ագ­րե­սի­ա­յին եւ կըն­դու­նի ճա­նա­պար­հա­յին քար­տեզ՝ Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը վե­րա­կանգ­նե­լու վե­րա­բե­րյալ: Այ­սինքն, որ. «Մենք ա­ռա­ջի­կա­յում նա­խա­ձեռ­նում ենք ՀԱՊԿ կո­լեկ­տիվ անվ­տան­գու­թյան խորհր­դի ար­տա­հերթ նիստ, որ­պես­զի քննար­կենք այդ զե­կույ­ցը: Հույս ու­նեմ, որ հնա­րա­վո­րինս ա­րագ տե­ղի կու­նե­նա այդ նիս­տը»:

Այս­տեղ, ի­հար­կե, պետք է հի­շեց­նել, որ ՀԱՊԿ կո­լեկ­տիվ անվ­տան­գու­թյան խորհր­դի ար­տա­հերթ նիս­տը պետք է հրա­վի­րեր Հա­յաս­տա­նը՝ որ­պես ՀԱՊԿ նա­խա­գա­հող: Ընդ ո­րում, ինչ­պես ՀԱՊԿ-ի եզ­րա­կա­ցու­թյու­նը, այն­պես էլ դրա հի­ման վրա նիստ հրա­վի­րե­լու տար­բե­րակն ար­դեն տե­ւա­կան ժա­մա­նակ օ­րա­կար­գում են, Լավ­րովն այդ մա­սին ան­գամ Աս­տա­նա­յում հրա­պա­րա­կավ հայ­տա­րա­րեց: Այ­սինքն, Նի­կո­լը նախ պետք է տա պարզ հար­ցի պա­տաս­խան՝ իսկ ին­չո՞ւ մինչ այս չէր հրա­վի­րում: Նա­եւ, թե այդ ի՞նչ փոխ­վեց, որ հի­մա «հույս ու­նի», որ այդ նիս­տը «հնա­րա­վո­րինս ա­րագ տե­ղի կու­նե­նա»:

Ի­հար­կե, այդ հար­ցի պա­տաս­խա­նը կա­րե­լի է հաս­կա­նալ. ե­թե նման նիստ ա­վե­լի շուտ ա­ներ, այն­տեղ էլ «պա­տա­հա­բար» ո­րոշ­վեր, որ Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը վե­րա­կանգ­նե­լու ճա­նա­պար­հա­յին քար­տե­զը պետք է կյան­քի կոչ­վի ՀԱՊԿ-ի դի­տորդ­նե­րի (կամ ու­ժե­րի) մաս­նակ­ցու­թյամբ, ա­պա ի՞նչ է­ին ա­նե­լու այս­տեղ բեր­ված եվ­րո­պա­կան դի­տորդ­նե­րի հետ: Բայց ե­թե հի­մա Նի­կո­լը «հույս ու­նի», ա­պա դա նման­վում է նրա կող­մից շատ հե­տաքր­քիր ակ­նար­կի: Ա­ռա­վել եւս, որ ե­թե նման ո­րո­շում լի­նի, ա­պա է­լի «Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը վե­րա­կանգ­նե­լու» մի­ակ տար­բե­րա­կը Մոսկ­վա­յում պահ­վող քար­տեզ­ներն են: Ինչ է, ո­րո­շել են «ձեռ­քի հետ» էլ ռու­սա­կան քար­տեզ­նե­րով եւ ռուս­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ դե­լի­մի­տա­ցի­ա՞ ա­նել, ինչ­պես որ Նի­կոլն ակն­կա­լում է:

Եվ այս ա­մենն ի՞նչ է հու­շում, որ ի­րո՞ք Նի­կո­լի մոտ Պրա­հա­յի հան­դիպ­մա­նը հա­ջոր­դած՝ «Опять власть меняется» տար­բե­րակն է, ին­չի մա­սին կար­ծիք հայտ­նե­լու ա­ռիթ ու­նե­ցել ենք «Իրա­վուն­քի» նա­խորդ հա­մա­րում:

ԱՐ­ՑԱ­ԽԻՑ ՈՒ­ՇԱԳ­ՐԱՎ ՇՐՋԱ­ԴԱՐ­ՁԻ ՍՊԱ­ՍԵ­ԼԻՔ

Չնա­յած, այս օ­րե­րին նկատ­վե­ցին ո­րոշ այլ զար­գա­ցում­ներ եւս, ո­րոնք ի­րենց հեր­թին են ակ­նար­կում այն մա­սին, որ ոչ մի­այն Նի­կո­լը, այլ նա­եւ Ա­լի­եւն է ստիպ­ված լի­նե­լու անց­նել՝ «Опять власть ме­ня­ет­ся» ռե­ժի­մին:

Այս­պես, նախ այս­տեղ ընդգ­ծենք այն փաս­տը, որ վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս ռու­սա­կան քա­ղա­քա­գի­տա­կան եւ լրատ­վա­կան դաշ­տը, այդ թվում՝ կենտ­րո­նա­կան, կար­ծես թե դար­ձել են Ար­ցա­խի ա­մե­նա­ջեր­մե­ռանդ պաշտ­պան­նե­րը: Բա­նը հա­սավ նրան, որ Բա­քուն պաշ­տո­նա­կան բո­ղոք հղեց Մոսկ­վա­յին, թե այս ի՞նչ է կա­տար­վում: Բայց ան­գամ դրա­նից հե­տո բան չի փոխ­վում: Ճիշտ է, «չար լե­զու­ներն» ա­սում են, թե այդ փոփ­ո­խու­թյու­նը պայ­մա­նա­վոր­ված է Ռու­բեն Վար­դա­նյա­նի, այլ տար­բե­րա­կով՝ նա­եւ մյուս ռու­սա­հայ մե­ծա­հա­րուստ­նե­րի փո­ղե­րով: Սա­կայն ներ­կա­յումս Ռու­սաս­տանն այն սուր աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բա­խում­նե­րի մեջ է, որ այս­տեղ մի­այն փո­ղով, ան­գամ մեծ փո­ղով նման կտրուկ տե­ղա­շար­ժեր չես ա­ռա­ջաց­նի, պետք է նա­եւ վե­րեւ­նե­րի «դաբ­րոն»:

Իսկ այն, որ նման «դաբ­րո» կա, հաս­տա­տում են նա­եւ այն ոչ պաշ­տո­նա­կան խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րը, որ ԱՀ նա­խա­գահ Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը մեկ­նել է Մոսկ­վա, որ­տեղ հան­դի­պում­ներ է ու­նե­ցել մի շարք ա­ռանց­քա­յին դեմ­քե­րի հետ: Դա եւս կապ­վում է Ռու­բեն Վար­դա­նյա­նի՝ Ար­ցա­խի պետ­նա­խա­րա­րի պաշ­տո­նը ստանձ­նե­լու հետ, թե նրա եւ ռու­սա­հայ մյուս մե­ծա­հա­րուստ­նե­րի միջ­նոր­դու­թյամբ են Ա­րա­յի­կին Մոսկ­վա կան­չել: Սա­կայն այս դեպ­քում եւս նույն հար­ցադ­րու­մը կա. ե­թե հստակ, կոնկ­րետ ո­րո­շում, նա­եւ դրա տակ դրված ծրա­գիր չլի­ներ, Ա­րա­յի­կին կան­չում է­ին Մոսկ­վա, որ ի՞նչ:

Մյուս կող­մից, թե այդ այցն ին­չով է բա­ցատր­վում, հու­շում է նա­եւ նա­խօ­րե­ին «Իրա­վուն­քի» տա­րա­ծած տե­ղե­կատ­վու­թյունն այն մա­սին, որ՝ «Հոկ­տեմ­բե­րի 30-ին Ար­ցախի ԱԺ-ն ար­տա­հերթ նիստ է գու­մա­րե­լու, ո­րի ըն­թաց­քում հայ­տա­րա­րու­թյուն է ըն­դուն­վե­լու: Նիս­տից ան­մի­ջա­պես հե­տո է սպաս­վում հա­մազ­գա­յին հան­րա­հա­վաք Ստե­փա­նա­կեր­տում` «Արցա­խը չի լի­նե­լու Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում» պա­հան­ջով: Հան­րա­հա­վա­քի ժա­մա­նակ «կար­միր գծով» ֆիքս­վե­լու է Ար­ցա­խի բնակ­չու­թյան տե­սա­կե­տը: Այն է, որ Ար­ցա­խի մի­ակ փրկու­թյու­նը տես­նում են ՌԴ-ի հետ»:

Թե ին­չու հոկ­տեմ­բե­րի 30-ին, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ. Ա. Հա­րու­թյու­նյանն այ­սօր-վաղն է վե­րա­դառ­նա­լու Մոսկ­վա­յից, այ­սինքն, թե ԱՀ ԱԺ հայ­տա­րա­րու­թյունն ինչ վերջ­նա­կան տեսք կու­նե­նա, հենց այդ այ­ցի շրջա­նակ­նե­րում էլ լուծ­վե­լու է: Հե­տաքր­քիր է նա­եւ, որ ԱԺ հայ­տա­րա­րու­թյու­նը պետք է «պե­չա­տել» «հա­մազ­գա­յին հան­րա­հա­վա­քով»: Դա մեկ բան է հու­շում, որ այդ հայ­տա­րա­րու­թյու­նը նա­խա­տես­ված է դրսում խա­ղար­կե­լու հա­մար: Այ­սինքն, կա­րող է վի­ճարկ­վել, թե ԱՀ ԱԺ-ն չճա­նաչ­ված մար­մին է, նրա հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն առ ո­չինչ են, եւ այդ դեպ­քում ար­դեն այն մեկ­նա­բա­նու­թյու­նը, թե՝ ո­րո­շու­մը մի­այն ԱՀ ԱԺ-ինը չէ, այլ՝ Ար­ցա­խի ողջ բնակ­չու­թյա­նը, եւ այն հա­վա­նու­թյուն է ստա­ցել «հա­մազ­գա­յին հան­րա­հա­վա­քում»:

Այս­պի­սով, ի՞նչ կա­րող է հայ­տա­րա­րել ԱՀ ԱԺ-ն, ո­րը պետք է հաս­տա­տի «հա­մազ­գա­յին հան­րա­հա­վաքը»: Շրջա­նառ­վող տե­ղե­կու­թյու­ննե­րի հա­մա­ձայն, այս փու­լում Մոսկ­վան մտա­ծում է գոր­ծար­կել Ար­ցա­խի հետ կապ­ված «Բ» պլա­նը, ո­րի մա­սին դեռ տա­րեսկզ­բին խո­սե­լու ա­ռիթ ու­նե­ցել ենք: Այ­սինքն, ե­թե Ա­լի­եւն ու Նիկո­լը ո­րո­շեն գնալ ա­մե­րի­կյան «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» սցե­նա­րով, ո­րը են­թադ­րում է նա­եւ նո­յեմ­բե­րի 9-ի ե­ռա­կողմ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյան զրո­յա­ցում եւ ռու­սա­կան զոր­քե­րին Ար­ցա­խից դուրս բե­րե­լու հե­ռան­կար, ա­պա այդ դեպ­քում Մոսկ­վան կգոր­ծար­կի այդ «Բ» պլա­նը: Այն է՝ ար­ցա­խյան հիմ­նախն­դիրը կուղ­ղոր­դի աբ­խա­զա­կան, օ­սե­թա­կան, մերձդ­նեստ­րյան հու­նով: Այ­սինքն, որ զոր­քե­րին Ար­ցա­խում է պա­հում ոչ թե նո­յեմ­բե­րի 9-ի ե­ռա­կողմ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյան հիմ­քով, այլ, պար­զա­պես, որ ա­պա­հո­վեն Ար­ցա­խի բնակ­չու­թյան կյանքն ու անվ­տան­գու­թյու­նը:

Ա­ԼԻ­Ե­ՎԻ ՎԱ­ՏԱ­ԳՈՒՅՆ ՏԱՐ­ԲԵ­ՐԱ­ԿԸ

Սա Ա­լի­ե­ւի հա­մար, ինչ խոսք, վա­տա­գույն տար­բե­րակն է դառ­նում: Եվ դրա դեմն առ­նե­լու ա­մե­նա­հար­մար տար­բե­րա­կը մնում է Սո­չի­ում այլ տար­բե­րա­կով պայ­մա­նա­վոր­վե­լու փոր­ձը: Այ­սինքն, այն «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը», որն ա­ռա­ջար­կում է Ռու­սաս­տա­նը, Ար­ցա­խը թող­նե­լով հայ­կա­կան, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, նա­եւ Ադր­բե­ջա­նի հա­մար ան­հա­մե­մատ մեղմ տար­բե­րակ է ա­ռա­ջար­կում: Ուս­տի­եւ, քիչ հա­վա­նա­կան է, որ նա գնա Սո­չի­ի հան­դիպ­ման տա­պալ­ման ուղ­ղու­թյամբ:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ