«ՆԱՏՕ-ԹՈՒՐԱՆ ԴԱԼԱՆ» ԲԱՑՈՂՆԵՐԸ

Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քով թուր­քա­կան մի­ջանց­քի նի­կո­լա­կան նա­խա­գի­ծը պար­սիկ­նե­րը չեն կո­չում «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցք», «ճա­նա­պարհ» կամ «կո­մու­նի­կա­ցի­ա», բազ­մա­զան եզ­րույթ­նե­րից չեն օգտ­վում, այլ այդ բո­լոր տար­բե­րակ­նե­րը կո­չում են «ՆԱ­ՏՕ-Թու­րան դա­լան»: Պարզ ու դի­պուկ: Այ­սինքն` հո­ղա­տու կա­պի­տու­լյանտն իր տե­րե­րի հրա­մա­նով Հա­յաս­տա­նը վե­րա­ծում է դա­լա­նի: Ո­րով գնալ-գա­լու են քոչ­վոր­նե­րը և մի բան էլ մի­զե­լու են: Եվ ա­ռա­ջի­նը կմի­զեն հենց ՔՊ-ի գլխին, զի դա­վա­ճան­նե­րին չի սի­րում ան­գամ թուր­քը:

ԽԱ­ՂԱ­ՂՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ, ՆԵՐ­ԴԱՇ­ՆԱ­ԿՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ ԵՎ ՏՐԱ­ՄԱ­ԲԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ ԱՆ­ՀԵ­ՏԱ­ՑԵԼ ԵՆ

Սա­կայն ար­ժե կարճ հե­տա­դարձ հայաց­քով նա­յել, թե ինչ­պե՞ս հա­սանք այս վի­ճա­կին, կամ ռսի հայտ­նի ար­տա­հայ­տու­թյամբ` «Как до­шёл до жиз­ни та­кой»: Վե­րա­դառ­նանք 2018, երբ փո­ղոց­նե­րը լե­ցուն է­ին «Սերժ մեր­ժող­նե­րով»: Իր հրա­ժեշ­տի խոս­քում ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գա­հը մաս­նա­վո­րա­պես ա­սել էր. «Ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճակն ու­նի մի քա­նի լու­ծում, բայց դրան­ցից ոչ մե­կին ես չեմ գնա: Դա ի­մը չէ: Ես թող­նում եմ երկ­րի ղե­կա­վա­րի` Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նը: Փո­ղո­ցի շար­ժումն իմ պաշ­տո­նա­վար­ման դեմ է: Ես կա­տա­րում եմ ձեր պա­հան­ջը: Խա­ղա­ղու­թյուն, ներ­դաշ­նա­կու­թյուն և տրա­մա­բա­նու­թյուն մեր երկ­րին»:

Ու­զուր­պա­տոր Նի­կո­լը շատ կարճ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ամ­բո­խի հրճվան­քի ճի­չե­րի ներ­քո մեր երկ­րից վե­րաց­րեց խա­ղա­ղու­թյու­նը, ներ­դաշ­նա­կու­թյու­նը և տրա­մա­բա­նու­թյու­նը... Հի­մա խա­ղա­ղու­թյու­նը վե­րած­վել է հայ­հո­յան­քի պես ըն­կալ­վող ար­հա­վիր­քի, տրա­մա­բա­նու­թյան փո­խա­րեն թա­գա­վո­րում է ա­մե­նօ­րյա սու­տը, իսկ ներ­դաշ­նա­կու­թյու­նը փո­խա­րին­վել է տո­տալ փո­խա­դարձ անվս­տա­հու­թյան: Եվ Ֆեյս­բու­քում դա­ռը ա­նեկ­դոտ է շրջում.

— Կնի՛կ, սո­ված եմ:

— Բա ին­չի՞ Սեր­ժի վախտ չէ­իր ա­սում` սո­ված եմ, ա՛յ զզվե­լի:

Նի­կո­լը սրըն­թաց գնում է դե­պի Ար­ցա­խից վերջ­նա­կան հրա­ժա­րում և Սյու­նի­քով «դա­լան» բա­ցե­լու: Նրան փոր­ձում են կանգ­նեց­նել Ռու­սաս­տա­նը, Ի­րա­նը, ընդ­դի­մու­թյու­նը, հան­րու­թյու­նը, սա­կայն հա­մա­ռո­րեն իր էշն է քշում: Ինչ­պես ար­ձա­նագ­րում է լե­գեն­դար հե­տա­խույզ Գև­որգ Գև­որ­գյա­նը. «Այսպի­սով թուրք-ադրբե­ջա­նա­կան և ա­րևմ­տյան փոխլ­րաց­նող շա­հե­րին հար­թակ տրվեց հենց մեր հո­ղում: Այն դեպ­քում երբ հա­րև­ան Ի­րա­նը բազ­միցս հայ­տա­րա­րեց, որ չի ըն­դու­նե­լու սահ­ման­նե­րի փո­փո­խու­թյուն: Իսկ ՌԴ փոխ­վար­չա­պե­տը խո­սեց հյու­սիս-հա­րավ, ա­րև­ելք-արև­մուտք ճա­նա­պարհ­նե­րի և դրանց տնտե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան մա­սին:

Փաս­տա­ցի այս ի­րա­վի­ճա­կում այս հայ­րե­նա­դա­վը, իր իշ­խա­նու­թյու­նը եր­կա­րաձ­գե­լու նպա­տա­կով Հա­յաս­տա­նը վե­րա­ծեց աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բև­եռ­նե­րի շա­հե­րի բախ­ման կի­զա­կե­տի: Թե երբ կպայ­թի այդ վա­ռո­դի տա­կա­ռը, ար­դեն օ­րե­րի հարց է: Նոր, էլ ա­վե­լի մասշ­տա­բա­յին պա­տե­րազմ, սա է այն ա­պա­գան, ո­րը լի­նե­լու է, ե­թե սրանք չհե­ռաց­վե­ցին»:

Ցա­վոք, պատ­ժե­լու են ոչ թե նրան կամ նրա է­շին, այլ մեր երկ­րին և ժո­ղովր­դին: Չնա­յած` կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յից հե­տո նրան քվե տված 688 հա­զար ժե­խե­րին հաս­նում է: Բայց մե՞ր մեղ­քը որն է` ե­րև­ի այն, որ դեռ չենք սո­վո­րել նի­կո­լա­կա­նին հա­մա­րել ա­վե­լի վտան­գա­վոր, քան թուր­քին: Որ դեռ չենք քշել սրանց գրո­ղի ծո­ցը: Չնա­յած` չէ, մեր հայ­կա­կան Գրո­ղը ափ­սոս է, սրանց հաս­նում է «ջհան­դա­մի գյո­ռը»:

«ԶԱ­ՏՈՒ­ԼԻՆ» Օ­ՊԵ­ՐԱ­ՑԻ­ԱՆ

Եվ ա­հա պայ­թեց այն լու­րը, որ մեր երկ­րի և ազ­գի բա­րե­կամ, պատ­գա­մա­վոր Կոնս­տան­տին Զա­տու­լի­նը ՀՀ-ում ճա­նաչ­վել է ոչ ցան­կա­լի անձ: Շա­տե­րը սկզբում կար­ծե­ցին` ֆեյք է, բայց... Եվ գոր­ծո­ղու­թյունն ի­րա­գործ­վեց լրիվ շա­կա­լա­վա­րի, նի­կո­լա­վա­րի: Ոչ թե ԱԳՆ-ի խո­ղո­վա­կով, այլ ԱԺ անն­շան մի ու­սա­պարկ-պաշ­տո­նյա­յի է­լեկտ­րո­նա­յին նա­մա­կով: Սա այն դեպքն է, երբ ա­մե­նա­մեղմ բնո­րո­շումն ա­նա­սունն է, սա­կայն այդ­պի­սի հա­մե­մա­տու­թյու­նը վի­րա­վո­րա­կան է ա­նա­սուն­նե­րի հա­մար:

Սա­կայն դի­տար­կենք դրա ուղնուծու­ծը: «Լույս» հիմ­նադ­րա­մի փոր­ձա­գետ Դե­րե­նիկ Խա­չատ­րյա­նը դա ո­րա­կել է «կոմպ­լե­մեն­տար դի­վա­նա­գի­տու­թյուն» և ար­ձա­նագ­րել. «Սրա­նից մի քա­նի օր ա­ռաջ ռու­սա­կան պե­տա­կան հե­ռուս­տա­ա­լիք­նե­րից մե­կով հա­ղոր­դում է հրա­պա­րակ­վում, որ­տեղ հիմ­նա­կա­նում հնչում են հայ­կա­կան շա­հե­րից բխող տե­սա­կետ­ներ, ո­րին մաս­նակ­ցում է նա­և Պետ­դու­մա­յի պատ­գա­մա­վոր­նե­րից մե­կը՝ ակն­հայտ պրո­հայ­կա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րով:

Ո­րոշ ժա­մա­նակ անց Ադր­բե­ջա­նը այս կա­պակ­ցու­թյամբ բո­ղո­քի նո­տա է հղում ՌԴ ԱԳՆ-ին՝ հայ­տա­րա­րե­լով, որ հա­ղորդ­ման ըն­թաց­քում հնչել են հա­կա­ադր­բե­ջա­նական տե­սա­կետ­ներ, կաս­կա­ծի տակ է դրվել «Ադրբե­ջա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը»:

Իսկ այ­սօր Հա­յաս­տա­նի «հա­վաս­տի աղ­բյու­րը» հայտ­նում է այդ հա­ղորդ­մա­նը մաս­նակ­ցած և թե­րևս ա­մե­նա­հա­յան­պաստ հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րով հան­դես ե­կած` Պետ­դու­մա­յի պատ­գա­մա­վո­րին Հա­յաս­տա­նում պեր­սո­նա նոն գրա­տա ճա­նա­չե­լու և նրա մուտ­քը Հա­յաս­տան ար­գե­լե­լու մա­սին:

Սրանք մի­այն փաս­տերն են, հե­տև­ու­թյուն­նե­րը՝ ակն­հայտ…»:

Սա կոչ­վում է կա­տա­րյալ թրքա­հար­ճու­թյուն: Պետք է մի­ան­շա­նակ ա­պա­ցուց­ված հա­մա­րել, որ ՔՊ-ական խուն­տան ի­րա­գոր­ծում է թուրք-ադրբե­ջա­նա­կան տան­դե­մի օ­կու­պա­ցի­ոն կա­ռա­վա­րում: Բա­ցի փոր­ձա­գե­տի հի­շա­տակ­վա­ծից, նշենք նա­և լրա­ցու­ցիչ հան­գա­մանք­ներ: Զա­տու­լի­նը հի­մա մի­ա­ժա­մա­նակ ան­ցան­կա­լի անձ է ճա­նաչ­ված և՛ Ադր­բե­ջա­նում, և՛ Հա­յաս­տա­նում, ու կար­գին հա­յերն այդ փաս­տից պար­զա­պես ա­մո­թից գե­տինն են մտնում: Ա­վե­լին` Զա­տու­լի­նը Հա­յաս­տա­նի և հա­յու­թյան շա­հերն ա­մե­նա­հե­տև­ո­ղա­կան պաշտ­պա­նող ռուս պատ­գա­մա­վորն է: Նա հե­ղի­նակն է այն օ­րի­նագ­ծի, ո­րով Ռու­սաս­տա­նը պաշ­տո­նա­պես ճա­նա­չեց Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը: Նա մշտա­պես պաշտ­պա­նել է Ար­ցա­խի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քը: Ե­թե թվար­կենք նրա գոր­ծերն ի նպաստ Հա­յաս­տա­նի և հա­յու­թյան, թեր­թի 8 է­ջե­րը չեն հե­րի­քի: Եվ թի­րա­խա­վոր­վում է հենց նա ու հատ­կա­պես նա, սա­կայն հայ­տա­րա­րում է, որ չնա­յած նի­կո­լենց հիս­թե­րիկ քայ­լե­րի, շա­րու­նա­կե­լու է իր հա­յան­պաստ գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը:

Բա­զում հար­ցեր են ծա­գում: Ե­թե խուն­տա­յին այդ­քան պետք էր դե­մարշ ա­նել Մոսկ­վա­յի դեմ, ա­պա կա­րող է­ին ան­ցան­կա­լի անձ հայ­տա­րա­րե­լ հա­կա­հայ­կա­կան ու­ղեգ­ծով աչ­քի ընկ­նող կամ ուղ­ղա­կի թուրք-ազե­րի­ա­կան վարձ­կան ՌԴ ո­րև­է գործ­չի: Դա հայ հան­րու­թյու­նը հան­գիստ կըն­կա­լեր, մինչ­դեռ Զա­տու­լի­նի հան­դեպ այդ­պի­սի գե­րա­գույն ստո­րու­թյու­նից վրդով­վե­ցին ան­գամ ա­րևմ­տա­մետ կողմ­նո­րո­շում ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րը, մշտա­պես ՌԴ-ի դեմ հան­դես ե­կող ո­րոշ բլո­գեր­ներ, բա­ցա­ռու­թյամբ թե­րևս նրանց, ով­քեր վճա­րո­վի հի­մուն­քով են ա­րևմ­տա­մետ աշ­խա­տում:

Վրդով­մուն­քի ա­լի­քը մեծ է հայ­րե­նի­քում և սփյուռ­քում: Ան­կախ տա­րի­քից, սե­ռից, քա­ղա­քա­կան հա­մոզ­մունք­նե­րից: Ստաց­վում է, որ կա­պի­տու­լյանտ վիժ­ված­քը ցի­նիկ և լպիրշ թուր­քա­կան մար­տահ­րա­վեր է նե­տել հա­մայն հա­յու­թյա­նը: Մար­տահ­րա­վեր, որն ու­ղեկց­վում է նա­և հայ-ռու­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը քա­րու­քանդ ա­նե­լով: Մար­տահ­րա­վեր, ո­րը դուր չի գա նա­և Թեհ­րա­նին: Դրա­նով գլխա­վոր գե­րա­գույն դա­վա­ճա­նը ազ­դա­րա­րեց, որ իր ա­պա­գան, իր կյանքն ու անվ­տան­գու­թյու­նը կա­պում է բա­ցա­ռա­պես թուր­քե­րի, թու­րա­նա­կան նա­խագ­ծի հետ:

Շատ վտան­գա­վոր խաղ է: Կա­պի­տու­լյան­տը վա-բանկ է գնում: Դա չի կա­րող ա­նար­ձա­գանք մնալ: Սպա­սենք «սև կա­րապ­նե­րի», ո­րոնց հայտ­նու­թյու­նը ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գահ Ա­շո­տյա­նը կան­խա­տե­սել էր դեռ շա­բաթ­ներ ա­ռաջ: Բո­լոր կա­մուրջ­ներն այ­րած բա­ցար­ձակ չա­րիքն ի վեր­ջո ինքն է հրո ճա­րակ դառ­նա­լու:

 ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ