ԱՐՑԱԽԸ` ՏՈՏԱԼ ՊԱՏՎԱԶՐԿՄԱՆ ԽՈՉԸՆԴՈՏ

Նի­կո­լի վաս­տակ­նե­րի հա­վա­քա­կան կար­ծի­քը հնչեց­վել է տխրահռ­չակ «տռու­սի­կա­յին գե­նե­րալ» Գա­գիկ Մել­քո­նյա­նի շուր­թե­րով. «Եթե մենք կա­խում ենք Ղա­րա­բա­ղը Հա­յաս­տա­նի ո­տե­րից, էդ խա­ղա­ղու­թյու­նը եր­բեք չի լի­նի»: Ա­հա՛ Նի­կո­լի գե­նե­րա­լա­կան «իդե­ա­լը» և բա­նա­կի ռե­ֆոր­մի մե­խը` ու­նե­նալ բա­նակ, ո­րը կա­րող է մի­այն պարտ­վել և թրքա­հարճ Նի­կո­լի հա­մար ա­պա­հո­վել նոր և վերջ­նա­կան կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յի հիմք, որ­պես­զի հայ­տա­րա­րի, թե մի­մի­այն տո­տալ պատ­վազր­կու­թյան գնով հնա­րա­վոր է «փրկել» Ե­րև­ա­նը:

ԿԱ­ՊԻ­ՏՈՒ­ԼՅԱ­ՑԻ­Ա­ՅԻ ԹԱ­ՓԱ­ՆԻ­ՎԸ ԿԱՆԳ­ՆԵՑ­ՆԵ­ԼՈՒ ՌԵ­ՍՈՒՐՍ ԿԱ՛

«Ղա­րա­բա­ղը Հա­յաս­տա­նի ո­տե­րից կախ­ված» նող­կա­լի բա­նա­ձևն ուղղ­ված է ա­մեն ինչ ար­ժեզր­կե­լուն, որ­պես­զի նույ­նիսկ լա­վա­գույն սպա­ռա­զի­նու­թյամբ և ա­մե­նա­քաջ զին­վոր­նե­րով ա­պա­հով­վի խայ­տա­ռակ պար­տու­թյու­նը, ինչ­պես դա ե­ղավ 2020-ի «խո­սաց­ված» պա­տե­րազ­մում: Մի ամ­գամ հա­ջո­ղու­թյամբ ի­րա­գոր­ծա­ծը թուր­քա­կան օ­կու­պա­ցի­ոն վար­չա­կա­րգը ձգտում է կրկնել: Սրանց հա­մար Հա­յաս­տա­նը սոսկ փող աշ­խա­տե­լու օ­ֆիս է, ընդ ո­րում օ­ֆիս, ուր բա­րե­կարգ է պահ­վում մի­այն կա­ռա­վար­չի ա­ռանձ­նա­սե­նյա­կը, իսկ մնա­ցյա­լը մաս-մաս և ա­գա­հա­բար վա­ճառ­վում է: Հա­յաս­տա­նը, նի­կո­լի վաս­տակ­նե­րի մայ­րե­նի թուր­քե­րե­նով ա­սած, «դուշ­մա­նի մալ» է...

Մինչ­դեռ փոր­ձա­գետ­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես կով­կա­սա­գետ Կա­րեն Ի­գի­թյա­նի կար­ծի­քով. «Իրա­կա­նում, հայ հա­սա­րա­կու­թյու­նը Ադր­բե­ջա­նին և Թուր­քի­ա­յին հա­մա­րում է թշնա­մի պե­տու­թյուն­ներ, չի ըն­դու­նում Թուր­քի­ա­յի հետ ցան­կա­ցած գնով սահ­մա­նի բա­ցու­մը, չի ըն­դու­նում Ար­ցա­խի հանձ­նու­մը և պատ­րաստ է պայ­քա­րել հա­նուն հայ­կա­կան հո­ղե­րի, հա­նուն ար­ժա­նա­պա­տիվ ա­պա­գա­յի. այս մա­սին են վկա­յում սո­ցի­ո­լո­գի­ա­կան ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րը: Պա­տե­րազ­մի օ­րե­րին տաս­նյակ հա­զա­րա­վոր կա­մա­վոր­ներ գնա­ցին հա­վա­քա­կա­յան­ներ, շատ մար­դիկ մաս­նակ­ցե­ցին կա­մա­վո­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րին և այլն: Սա հու­շում է, որ հայ ժո­ղո­վուր­դը գի­տակ­ցում է վտան­գը, կա ա­ռողջ ար­ձա­գանք վտան­գի նկատ­մամբ, կա սե­փա­կան եր­կի­րը պաշտ­պա­նե­լու ցան­կու­թյուն: Պա­կա­սում է մի­այն այն պե­տու­թյու­նը, ո­րը կբա­րե­լա­վի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը դաշ­նա­կից­նե­րի հետ, հայ զին­վո­րին լի­ար­ժեք կա­պա­հո­վի անհ­րա­ժեշտ ա­մեն ին­չով և օր ու գի­շեր կաշ­խա­տի մեր երկ­րի անվ­տան­գու­թյան և ար­ժա­նա­պա­տիվ կյան­քի հա­մար»:

Եվ քա­նի որ նի­կո­լենք բա­ցար­ձակ ճի­վաղ լի­նե­լուց բա­ցի նա­և բա­ցար­ձակ պո­պու­լիստ են, ազ­գի զգո­նու­թյու­նը բթաց­նե­լու նպա­տա­կով ա­վե­լաց­նում են ռազ­մա­կան բյու­ջեն, սպա­ռա­զի­նու­թյուն են գնում Հնդկաս­տա­նից, մա­մու­լում հրա­պա­րա­կում­ներ կան, որ մտա­դիր են սպա­ռա­զի­նու­թյուն գնել նա­և Ի­րա­նից, ՊՆ-ն էլ փաս­տա­ցի հեր­քում է Նի­կո­լի ստե­րը, իբր ռուս­նե­րը զենք չեն վա­ճա­ռում... Զեն­քը կա, զին­վո­րի քա­ջու­թյու­նը կա, հան­րու­թյան հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը կա, սա­կայն սրանք լավ էլ գի­տեն, որ կազ­մա­կեր­պե­լու են մի­տում­նա­վոր պար­տու­թյուն և ա­մե­նը նվի­րեն թուր­քին: Կա­րեն Ի­գի­թյա­նը նշում է. «44-օրյա պա­տե­րազ­մից հե­տո մեր գե­րի ըն­կած մար­տիկ­նե­րի կեր­պա­րը գնա­լով ա­վե­լի է տա­րած­վում: Հարկ է նշել, որ դե-ֆակ­տո իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը հիմք են ըն­դու­նել Ադր­բե­ջա­նի մատ­նան­շած հայ ռազ­մա­գե­րի­նե­րի թի­վը՝ 38, մինչ­դեռ ՄԻ­ԵԴ-ում Հա­յաս­տա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը բո­լո­րո­վին այլ թիվ է նշում՝ 119 մարդ: Սա ցույց է տա­լիս, որ դե-ֆակ­տո իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը հան­րայ­նաց­նում են գե­րի­նե­րի կեր­պա­րը ոչ թե այն պատ­ճա­ռով, որ մտա­հոգ­ված են այդ տղա­նե­րի ճա­կա­տագ­րով, այլ ո­րով­հե­տև նրանք փո­խում են բա­նա­կի մա­սին ըն­կա­լու­մը: Քա­րոզ­չու­թյունն ուղղ­ված է այն կար­ծի­քի ձև­ա­վոր­մա­նը, որ Ադր­բե­ջա­նին և Թուր­քի­ա­յին դի­մադ­րու­թյու­նը հա­վա­սա­րա­զոր է պար­տու­թյան, մահ­վան, գե­րու­թյան և կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յի և ոչ հաղ­թա­նա­կի, ինչ­պես նախ­կի­նում էր»:

Այ­սինքն` հենց գե­րի­նե­րից, այլ ոչ թե հե­րոս­նե­րից են կեր­տում բա­նա­կի հրա­պա­րա­կա­յին դեմ­քը: Իսկ օ­րի­նակ, Սերժ Սարգ­սյա­նի օ­րոք, փոր­ձա­գե­տի խոս­քով. «Հա­յոց բա­նա­կի կեր­պարն ու դեմ­քը Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մի հե­րոս, ժամ­կե­տա­յին զին­ծա­ռա­յող Ռո­բերտ Ա­բա­ջյանն էր, որն ըն­կեր­նե­րի մա­հից հե­տո մի­այ­նակ մնա­լով` նռնա­կով պայ­թեց­րել է ի­րեն ու մո­տե­ցող թշնա­մի­նե­րին: Հե­ռա­խո­սով խո­սե­լով սպա­նե­րից մե­կի հետ՝ նա հայ­հո­յել է նրանց, ով­քեր կհանձ­նեն իր դիր­քե­րը հա­կա­ռա­կոր­դին կամ չեն ա­զա­տագ­րի այն: Մեկ ժամ­վա ըն­թաց­քում հայ մար­տիկ­ներն ա­զա­տագ­րե­ցին Ա­բա­ջյա­նի դիր­քը, որ­տեղ զոհ­վել է­ին Ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մի մյուս հե­րոս­նե­րը՝ կա­պի­տան Ար­մե­նակ Ուր­ֆա­նյա­նը, ազ­գու­թյամբ եզ­դի ժամ­կե­տա­յին զին­ծա­ռա­յող Քյա­րամ Սլո­յա­նը, գնդաց­րորդ Անդ­րա­նիկ Զոհ­րա­բյանն ու մյուս մար­տիկ­նե­րը, ո­րոնք չնա­հան­ջե­ցին, չհանձն­վե­ցին, այլ նույ­նիսկ կյան­քի գնով պա­հե­ցին ի­րենց դիր­քե­րը: Ո­րով­հե­տև հաս­կա­ցան, որ նա­հան­ջե­լով նրանք կդա­վա­ճա­նեն ի­րենց ըն­կեր­նե­րին, ո­րոնք կզոհ­վեն ի­րենց փո­խա­րեն: Հենց այս մար­տիկ­ներն է­ին հայ­կա­կան բա­նա­կի կեր­պա­րը` ի դեմս Ռո­բերտ Ա­բա­ջյա­նի»:

Մին­չև Ապ­րի­լյան պա­տե­րազմն էլ բա­նա­կի կեր­պա­րը մարմ­նա­վո­րում է­ին ար­ցա­խյան ա­ռա­ջին պա­տե­րազ­մի հե­րոս­նե­րը, և դա վճռա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նե­ցավ, զի հո­գե­բա­նո­րեն ա­պա­հո­վում էր հաղ­թա­նա­կի ծրագ­րա­վո­րում: Մին­չեւ 2016 թ. Ադր­բե­ջա­նը, մոտ 25 մլրդ դո­լա­րի ներդ­րում կա­տա­րե­լով բա­նա­կում, կար­ծում էր, որ բա­վա­կա­նա­չափ ուժ է կու­տա­կել Ար­ցա­խյան հա­կա­մար­տու­թյու­նը ու­ժա­յին ճա­նա­պար­հով լու­ծե­լու հա­մար: Սա­կայն 4-օրյա ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը ցույց տվե­ցին, որ այդ հույ­սերն ի­րա­տե­սա­կան չեն: Ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ար­դեն երկ­րորդ օ­րը Ադր­բե­ջա­նի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րու­թյու­նը զի­նա­դա­դա­րի ա­ռա­ջարկ ա­րեց:

Իսկ 2018-ին ար­տա­քին ու­ժե­րը կոն­սեն­սու­սով իշ­խա­նու­թյան բե­րե­ցին պար­տու­թյան կու­սակ­ցու­թյա­նը:

«ԽԱ­ՂԱ­ՂՈՒ­ԹՅԱՆ» ՂԱ­ԶԱԳ­ՐԻ ՍՊԱ­ՍԱ­ՎՈՐ­ՆԵ­ՐԸ

Այն, որ ՔՊ-ական­նե­րը հայ մար­դուն հու­նից հա­նող տա­կան­քա­յին բա­նա­ձև­եր են բստրում, ուղղ­ված է ժե­խին ո­գև­ո­րե­լու և ազ­գին հու­սա­հա­տեց­նե­լու: Հո­վիկ Ա­ղա­զա­րյա­նի պնդում­նե­րը, թե ար­ցախ­ցի­նե­րը կա­րող են թա­լիշ­նե­րի օ­րի­նա­կով գո­յա­տև­ել Ադր­բե­ջա­նում, կամ DJ Է­դո­յի պնդում­նե­րը, թե ՀՀ-ն ո­չինչ չի կա­րող ա­նել Ար­ցա­խի հա­մար` այդ բո­լո­րը Գա­գիկ Մել­քո­նյա­նի նող­կա­լի բա­նա­ձև­ի հետ մի ամ­բող­ջու­թյուն են կազ­մում: Եվ մարդ սկսում է սրտխառ­նոց ապ­րել «խա­ղա­ղու­թյուն» բա­ռից, իսկ սթափ մտա­ծող­նե­րի հա­մար «փրկիչ» և «փրկու­թյուն» բա­ռե­րը վա­ղուց կեղ­տոտ մա­նի­պու­լյա­ցի­ա­յի հո­մա­նիշ են:

Սա­կայն ա­վե­լի նուրբ մե­թոդ­նե­րով գոր­ծող­ներ էլ կան, ով­քեր հան­դես են գա­լիս որ­պես «չե­զոք» փոր­ձա­գետ­ներ: Օ­րի­նակ, Ֆրան­սի­ա­յում բնակ­վող քա­ղա­քա­գետ Կայծ Մի­նա­սյա­նը նշում է, որ Հա­յաս­տա­նի, նա­և Ար­ցա­խի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը պետք է շեշ­տը դնեն նրա վրա, որ կա­րո­ղա­նան ա­պա­ցու­ցել, որ Ադր­բե­ջա­նը ռա­սիստ, ֆա­շիստ, ա­հա­բե­կիչ պե­տու­թյուն է: Ինչ­պես նկա­տում է PR-ի փոր­ձա­գետ Հայկ Դեր­զյա­նը. «Որքա­նով է պա­րոն Մի­նա­սյա­նը տե­ղյակ, որ աշ­խար­հի տար­բեր վեկ­տոր­նե­րի ըն­դու­նա­րան­նե­րի մուտ­քի մոտ dic­ta­tor con­trol սար­քա­վո­րում չկա, որ ո­րև­է մե­կին թույլ չտան ներս մտնել, կամ պի­տա­կա­վո­րել: Ադր­բե­ջա­նը և Թուր­քի­ան բազ­միցս հայ­տա­րա­րել են, որ կա­րև­որ դեր են խա­ղում և խա­ղա­լու Եվ­րո­պա­յի գա­զա­մա­տա­կա­րար­ման հար­ցում: Ի՞նչ կա­րող է տալ այս ի­րա­վի­ճա­կում Հա­յաս­տա­նը աշ­խար­հին, որ­պես­զի հա­կակշ­ռի է­ներ­գա­կիր­նե­րին: Պա­տաս­խա­նը կար­ծում եմ ակն­հայտ է: Քա­ղա­քա­գե­տը առն­վազն չպետք է պո­պու­լիզ­մի և սին հույ­սե­րի դաշտ մտնի»:

Այդ նույն քա­ղաք­ագե­տը նա­և պտտում է ծպտյալ նի­կո­լա­կան­նե­րի փչա­ցած ձայ­նապ­նա­կը, թե Լև­ո­նից մին­չև Սերժ ծա­խե­ցին ՀՀ ան­կա­խու­թյու­նը Ռու­սաս­տա­նին, հի­մա մենք պետք է կա­րո­ղա­նանք աշ­խա­տել բո­լոր կող­մե­րի հետ, չպետք է խո­սենք աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ընտ­րու­թյան մա­սին: Հայկ Դեր­զյա­նը ի­րա­վա­ցի­ո­րեն հա­կա­դար­ձում է. «Եթե խոս­քը ռազ­մա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյանն է վե­րա­բե­րում, ա­պա Հա­յաս­տա­նը եր­կար տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ստա­ցել է նա­և անվ­ճար զի­նամ­թերք, իսկ ո­րոշ դեպ­քե­րում նա­և հա­սա­նե­լի գնով զին­տեխ­նի­կա: Ինչ վե­րա­բե­րում է ռազ­մա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մի­ու­թյուն­նե­րին, ա­պա որ­քան էլ մեր ու­նե­ցա­ծը մեզ չբա­վա­րա­րի, այլ տեղ մեղ­րով քսած չէ և ու­նի իր գի­նը, ո­րը ժա­մա­նա­կին վճա­րել են այլ պե­տու­թյուն­ներ: Որ­պես օ­րի­նակ պետք է բե­րել Վրաս­տա­նը, ո­րի ներ­կա­յիս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը, չնա­յած ի­րենց ժո­ղովր­դի ու­նե­ցած ճնշում­նե­րին, խիստ զգու­շա­վոր են ռուս-ուկրա­ի­նա­կան կոնֆ­լիկ­տում: Սե­փա­կան սխալ­նե­րի վրա չսո­վո­րե­լով հան­դերձ վատ չէր լի­նի այ­լոց սխալ­նե­րը չկրկնել:

Ի հե­ճուկս Կայծ Մի­նա­սյա­նի, Սերժ Սարգ­սյա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյունն ընդ­հա­կա­ռա­կը, ամ­րաց­րել է ՀՀ ինք­նիշ­խա­նու­թյան մա­կար­դա­կը և հա­վա­սա­րակշ­ռել է Ա­րև­մուտ­քի ու Ռու­սաս­տա­նի մի­ջև հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը: Դրա հա­մար մեծ ջան­քեր է­ին հար­կա­վոր: Կայ­ծի բե­րած նի­կոլ­նե­րը, որ­պես ներդր­ված թշնա­մա­կան ա­կան` պայ­թեց­րել են հայ­կա­կան ամ­րա­ցող պե­տա­կա­նու­թյու­նը և դրա­նից հե­տո պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը բար­դել նախ­կին­նե­րի վրա, առն­վազն լուրջ չէ»:

Իսկ այդ­պի­սի թշնա­մա­կան ա­կան­նե­րը սպա­սար­կում են այդ թվում և Նի­կո­լի թարմ «եվրո­պա­կան փա­փուկ բար­ձը»` ԵՄ դի­տորդ­նե­րի մա­սին հի­ա­ցա­կան խոս­քի տես­քով: Սա­կայն խուն­տան, բնա­կա­նա­բար, եվ­րո­պա­ցի­նե­րի և ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի հետ աշ­խա­տանք չի տա­նում, որ­պես­զի գե­ղե­ցիկ խոս­քե­րի փո­խա­րեն պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռեն Ադր­բե­ջա­նի դեմ: Աշ­խա­տել հնա­րա­վոր է, օ­րի­նակ Ար­ման Թա­թո­յա­նի աշ­խա­տան­քի շնոր­հիվ Գուգ­լի քար­տեզ­նե­րում լիկ­վի­դաց­վե­ցին Սյու­նի­քի հա­մա­տա­րած թուր­քա­կան տե­ղա­նուն­նե­րը, ին­չը հիբ­րի­դա­յին պա­տե­րազ­մի բա­ղադ­րիչ­նե­րից մեկն է...

Նի­կո­լը կա­րո­ղա­ցավ կոր­ծա­նել Հա­յաս­տա­նի վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ գտնվող տա­րածք­նե­րի 70 տո­կո­սը, Ար­ցա­խի բնակ­չու­թյա­նը դրեց ցե­ղաս­պա­նու­թյան եզ­րին: Կաս­կա­ծի տակ է դրել Հա­յաս­տա­նի բուն գո­յու­թյու­նը: Նա շար­քա­յին գեղ­ցի ա­վան­տյու­րիս­տից վե­րա­ճել է մի­ջազ­գա­յին դա­սի հա­կա­հայ և հա­կա­պե­տա­կան գործ­չի: Հետ­նի­կո­լա­կան Հա­յաս­տա­նում պատժ­վե­լու է նրա գրե­թե ողջ շրջա­պա­տը: Այդ օ­րը պի­տի մո­տեց­նենք բո­լորս, և նվա­զա­գույ­նը դրսև­ո­րենք զրո հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թյուն մեր շրջա­պա­տի նի­կո­լա­կան­նե­րի հան­դեպ:

 ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ