Բացվում է ԱՄՆ-ի դեմ «երկրորդ ճակատը»

Ազ­դա­կը, ո­րը ե­կավ Չի­նաս­տա­նից, գա­լիս է հու­շե­լու, որ ան­կախ կով­կա­սյան տա­րա­ծաշր­ջա­նում ներ­կա զար­գա­ցում­նե­րից (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=239188&l=am), մեր այս տա­րա­ծաշր­ջա­նը մնում է ոչ մի­այն Ռու­սաս­տա­նի, այլ նա­եւ Չի­նաս­տա­նի, այս եր­կու երկր­նե­րի գոր­ծո­նով պայ­մա­նա­վոր­ված` Ի­րա­նի կեն­սա­կան շա­հե­րի գո­տում: Այլ կերպ ա­սած, որ Պե­կինն ու Թեհ­րանն էլ ի­րենց հեր­թին են լրջո­րեն շա­հագրգռ­ված, որ մաս­նա­վո­րա­պես մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյան հար­ցում ա­նակն­կալ­ներ չլի­նեն:

Չնա­յած, չի­նա­կան այդ ազ­դա­կը մի­այն մա­սամբ է մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նին վե­րա­բե­րում, այն շատ ա­վե­լի գլո­բալ ի­մաստ ու­նի: Խոս­քը Պե­կի­նում ըն­թա­ցող Չի­նաս­տա­նի կո­մու­նիս­տա­կան ​​կու­սակ­ցու­թյան (ՉԿԿ) 20-րդ հա­մա­գու­մա­րի մա­սին է, ո­րը, դժվար չէ նկա­տել, որ աշ­խար­հի մասշ­տա­բով էր ի սկզբա­նե ճա­կա­տագ­րա­կան հա­մար­վում: Ա­վե­լի կոնկ­րետ, այս հա­մա­գու­մա­րում մի քա­նի է­ա­կան հար­ցե­րի պա­տաս­խան պետք է հնչեր, որն էլ հստա­կեց­նե­լու է, թե Չի­նաս­տա­նը, որն ԱՄՆ-ի կող­մից պաշ­տո­նա­պես հռչակ­վեց, որ­պես թիվ 1 հա­կա­ռա­կորդ, ինչ գլո­բալ դե­րի է պատ­րաստ­վում հա­վակ­նել:

Այդ հար­ցե­րի թվում ա­ռա­ջինն այն էր, թե նա­խա­գահ Սի Ցզին­պի­նը գնա­լո՞ւ է երկ­րի ա­ռաջ­նոր­դի եր­րորդ ժամ­կե­տին, ո­րը չի­նա­կան վեր­ջին 4 տաս­նա­մյա­կի հա­մար ան­նա­խա­դեպ էր: Չնա­յած, այս հար­ցի պա­տաս­խա­նը դեռ մինչ հա­մա­գու­մարն էր ակն­հայտ. ոչ մի­այն գնա­լու է, այլ է­ա­կան մրցա­կից չու­նի: Եվ այս­տե­ղից բխող այլ հարց կար` իսկ ի՞նչ կա­ռա­վա­րու­թյան կազմ է ստեղ­ծե­լու, ո՞ր դիր­քե­րում գտնվող գոր­ծիչ­նե­րին կտա նա­խա­պատ­վու­թյու­նը: Վեր­ջա­պես, ի՞նչ քա­ղա­քա­կան հայ­տով եւ, ա­ռա­ջին հեր­թին` աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան: Հա­մա­գու­մա­րի ըն­թաց­քը ցույց տվեց, որ ա­նակն­կալ­ներ չեն լի­նե­լու: Սին մնում է իր դիր­քում, մի­ա­ժա­մա­նակ իշ­խա­նա­կան ա­ռա­ջին է­շե­լոն են գա­լիս ՌԴ-ի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի խո­րաց­մա­նը, ԱՄՆ-ի հետ դի­մա­կա­յու­թյան սրմա­նը եւ, որ­պես մաս­նա­վոր դրվագ, Թայ­վա­նի հար­ցում ա­մե­նավճ­ռա­կան քայ­լե­րի դի­մե­լու կողմ­նա­կից­նե­րը:

Հա­ջորդը` Չի­նաս­տա­նի ա­ռա­ջի­կա քա­ղա­քա­կան կուրսր հետ կապ­ված եւս ա­նակն­կալ­ներ կար­ծես թե չկան: Ա­մեն դեպ­քում, նա­խա­գահ Սին իր նե­րա­ծա­կան ե­լույ­թում, թե­եւ բա­վա­կա­նին զուսպ, ա­ռանց վերջ­նա­կան կոնկ­րե­տա­ցում­նե­րի, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ա­մեն ինչ իր տե­ղը դրեց:

Ա­ռա­ջին կա­րե­ւոր մտքե­րից մե­կը, որ Սին հնչեց­րեց սպաս­վող կուր­սի առն­չու­թյամբ, ար­դեն իսկ ա­նուղ­ղա­կի­ո­րեն վե­րա­բե­րում էր մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նին: Այն է` Պե­կինն ու­ժե­ղաց­նում է իր ընդ­լայ­նու­մը ար­տերկ­րում, մաս­նա­վո­րա­պես՝ «Մեկ գո­տի, մեկ ճա­նա­պարհ», ա­վե­լի պարզ ա­սած` «Մե­տաք­սի ու­ղու» հա­մաշ­խար­հա­յին նա­խագ­ծի մի­ջո­ցով: Ու սա հենց այն նա­խա­գիծն է, որն ԱՄՆ-ի հա­մար ա­մե­նավ­տան­գա­վոր­նե­րի թվում է: Հի­շեց­նենք, խոս­քը Չի­նաս­տա­նից մին­չեւ Եվ­րո­պա ձգվող ա­ռեւտ­րատն­տե­սա­կան ու­ղի­նե­րի մա­սին է, ո­րի հա­րա­վա­յին ուղ­ղու­թյան հան­գու­ցա­յին բա­շխիչ կե­տը Ի­րանն է` դրա­նից բխող մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նին վե­րա­բե­րող բո­լոր հաս­կա­նա­լի սպա­սում­նե­րով հան­դերձ: Ու հենց Ի­րա­նում էլ «Մե­տաք­սի ու­ղին», ըստ ծրագր­վա­ծի, խաչ­վե­լու է Հնդկաս­տա­նից ե­կող «Հյու­սիս-հա­րավ» մե­գած­րագ­րի հետ, ո­րի ար­դյուն­քում անգ­լո­սաք­սոն­նե­րի վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ գտնվող ծո­վա­յին ա­ռեւտ­րա­յին ու­ղի­ներն է­ա­պես կորց­նում են ի­րենց դիր­քը` հսկա­յա­կան շա­հույթ­նե­րով եւ դո­լա­րին հասց­ված ծանր հար­վա­ծով հան­դերձ: Սա, ըստ է­ու­թյան, ծանր մար­տահ­րա­վեր է Վա­շինգ­տո­նին: Ա­ռա­վել եւս, որ մեկ այլ մտքով եւս Սին մո­տա­վո­րա­պես նույն ազ­դա­կը հղեց, թե` պետք ե­ղավ, Թայ­վա­նում ռազ­մա­կան ուժ կկի­րա­ռեն: Ար­դյուն­քում, նա­խա­գահ Սի­ի միտ­քը, թե` «Առա­ջի­կա հինգ տա­րի­նե­րը վճռո­րոշ են լի­նե­լու», մի­ան­գա­մայն հաս­կա­նա­լի տեսք ու­նի:

Ա­սենք, ԱՄՆ-ի հետ պայ­քա­րե­լու տես­լա­կա­նը Սին շատ ա­վե­լի կոնկ­րետ նշեց. «Մենք հա­մա­կող­մա­նի­ո­րեն խթա­նում ենք չի­նա­կան բնու­թագ­րե­րով մեծ տե­րու­թյուն­նե­րի դի­վա­նա­գի­տու­թյու­նը, վճռա­կա­նո­րեն պաշտ­պա­նում ենք ա­նա­չա­ռու­թյունն ու ար­դա­րու­թյու­նը մի­ջազ­գա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում, քա­րո­զում եւ կի­րա­ռում ենք իս­կա­կան բազ­մա­կող­մա­նի­ու­թյուն եւ հստակ դիր­քո­րո­շում ենք ըն­դու­նում հե­գե­մո­նիզ­մի եւ բիրտ ու­ժի քա­ղա­քա­կա­նու­թյան»: Ար­դյուն­քում, գրե­թե ողջ փոր­ձա­գի­տա­կան հան­րու­թյունն այն կար­ծի­քին է, որ այս­պի­սով Պե­կի­նը, ա­ռանց կոնկ­րետ ա­նուն­ներ տա­լու, պարզ հղեց Վա­շինգ­տո­նի հետ հա­կա­մար­տու­թյան եւ Մոսկ­վա­յի հա­մար մի­ան­շա­նակ դրա­կան ազ­դան­շան:

Եվ հենց այն պա­հին, երբ Վա­շինգ­տոնն աչ­քի ա­ռաջ զրկվում է դաշ­նա­կից­նե­րից: Եվ­րո­պա­յում ճգնա­ժամ է, եւ ով ի­մա­նա, թե դա ուր կտա­նի եվ­րո­պա­կան ա­ռա­ջա­տար երկր­նե­րի եւ ԱՄՆ-ի հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը: Բրի­տա­նի­ա­յում նո­րից վար­չա­պե­տին հե­ռաց­նե­լու լուրջ քննար­կում­ներ են, այ­սինքն` ԱՄՆ-ի ա­մե­նա­մոտ դաշ­նա­կիցն այդ­պես էլ ներ­քին հա­կա­սու­թյու­ննե­րից աչք չի բա­ցում: Ա­սենք, ԱՄՆ-ի ներ­սում եւս սուր ի­րա­վի­ճակ է` կապ­ված նո­յեմ­բե­րի 8-ի ընտ­րու­թյուն­նե­րի հետ, եւ այս­տեղ էլ ա­մեն մի զար­գա­ցում դար­ձել է հնա­րա­վոր:

Այ­սինքն, Պե­կի­նից ե­կած ազ­դակ­նե­րը ոչ մի­այն ա­նակն­կալ­ներ չու­նե­ին, այլ նա­եւ ճիշտ պա­հին էին: Ու սա շատ հե­ռուն տա­նող հե­տե­ւանք­ներ է ու­նե­նա­լու:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ