ՆԻԿՈԼԻ «ԽԱՂԱՂՈՒԹՅԱՆ» ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ «ԵՎՐԱԺՊԻՏԸ»

«Հա­յաս­տանն ու Ադր­բե­ջա­նը պետք է կնքեն կա­յուն խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գիր: Այդ կա­յուն խա­ղա­ղու­թյան ճա­նա­պար­հին... հա­մա­ձայ­նու­թյան են ե­կել 5 սկզբունք­նե­րի շուրջ»,- հայ­տա­րա­րել է Չա­վու­շօղ­լուն Պրա­հա­յի խայ­տա­ռակ հան­դիպ­ման ար­դյուն­քում ու նա­և սաս­տել թրքա­լեզ Նի­կո­լին,- «Հայ-թուր­քա­կան կար­գա­վո­րու­մը հայ-ադրե­ջա­նա­կան գոր­ծըն­թա­ցից ամ­բող­ջու­թյամբ ան­կախ հա­մա­րե­լը խա­բու­սիկ կլի­նի, և այ­պի­սի բան լի­նել չի կա­րող: Մենք, ան­շուշտ, միշտ Ադր­բե­ջա­նի հետ հա­մա­ձայ­նեց­ված ենք գոր­ծում»:

Ա­ՂԵ­ՏԻՑ 5 ՊԱ­ԿԱՍ

Ա­սել կու­զե` կա­պի­տու­լյան­տը հա­մա­ձայն­ել է թրքե­րի ա­ռա­ջադ­րած բո­լոր պա­հանջ­նե­րին, այդ թվում` «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քին»: Դե, ա­մե­նօ­րյա կրա­կոց­ներն էլ Սյու­նի­քում, ո­րոնք Ադր­բե­ջա­նի ՊՆ-ն ար­դեն օ­րական եր­կու ան­գամ բար­դում է հայ­կա­կան կող­մի վրա, ոչ այլ ինչ է, քան մշտա­կան սպառ­նա­լիք` ցան­կա­ցած պա­հի ներ­խու­ժել և զեն­քի ու­ժով հաս­տա­տել չա­րա­բաս­տիկ «մի­ջանց­քը»:

«Շատ ի­րո­ղու­թյուն­ներ պայ­մա­նա­վոր­ված են ՌԴ-Արև­մուտք՝ Ուկ­րա­ի­նա­յում պրոք­սի պա­տե­րազ­մի ել­քով ու պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րով: Ադր­բե­ջանն ա­մեն ա­ռիթ գոր­ծա­ծե­լու է՝ հա­վե­լյալ ճնշման լծակ­ներ ձեռք բե­րե­լու, հայ­կա­կան ու հա­յաս­տա­նյան բա­րո­յա­հո­գե­բա­նա­կան մի­ջա­վայ­րը տա­պա­լե­լու, ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան դի­վի­դենտ­ներ ձեռք բե­րե­լու հա­մար: Գոր­ծող վար­չախմ­բի խա­ղա­ղա­սի­րա­կան կեղծ օ­րա­կարգն ա­վե­լի շատ պատ­րանք է, թշվառ գո­ռո­զամ­տու­թյան ու անս­խա­լա­կա­նու­թյան հի­վանդ սինդ­րո­մի դրսև­ո­րում, քան ռե­ալ­պո­լի­տի­կի հաշ­վարկ: Ո­րև­է պա­րա­գա­յում, կանգ­նե­լու ենք պա­տե­րազ­մա­կան հեր­թա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի շե­մին»,- ա­սում է քա­ղա­քա­գետ, «Ջե­նե­սիս Ար­մե­նի­ա» ու­ղե­ղա­յին կենտ­րոն-հիմ­նադ­րա­մի տնօ­րեն Աբ­րա­համ Գաս­պա­րյա­նը: Նրա պնդմամբ` մի­ակ ել­քը հայ­կա­կան բա­նակ­ցա­յին կազ­մի, դի­վա­նա­գի­տա­կան խո­սույ­թի ու թե­զի­սա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան փո­փո­խու­թյունն է. «Պի­տի հաս­կա­նալ ու հաշ­վար­կել՝ նման ա­նե­լա­նե­լի ու անվ­տան­գա­յին ռե­էս­կա­լա­ցի­ա­յի պայ­ման­նե­րում Հա­յաս­տանն ինչ խնդիր է ու­զում լու­ծել: Պաշ­տո­նա­կան խո­սույ­թում շրջա­նա­ռու­թյան մեջ է դրվել հեր­թա­կան կա­պի­տու­լյա­ցի­ոն ու ոչ հա­յան­պաստ լու­ծու­մը՝ Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում, բայ­ցև ՀՀ 28.900 քկմ տա­րած­քի պահ­պա­նում: Սա ի սկզբա­նե տա­պալ­ված դիս­կուրս է, ո­րով­հե­տև Ադր­բե­ջա­նը չի սահ­մա­նա­փակ­վե­լու այդ­քա­նով ու ե­թե կոշտ և խե­լա­ցի ու­ժի՝ ռազ­մա­կան ու դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­մակց­ված գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի չհան­դի­պի՝ մի­ջազ­գա­յին բա­րեն­պաստ ա­մե­նա­հար­մար պա­հին ներ­խու­ժե­լու է Հա­յաս­տան ու հա­վե­լյալ տա­րածք­ներ գրա­վի»:

Այ­սինքն, և դա գործ­նա­կա­նում աք­սի­ոմ է, ա­ղե­տից խու­սա­փե­լու ֎1 նա­խա­պայ­մա­նը գլխա­վոր բա­նակ­ցո­ղին փո­խելն է, նրա ծայ­րա­հեղ վտան­գա­վոր բա­նակ­ցա­յին պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րից ձեր­բա­զատ­վելն է, և բնա­կա­նա­բար լրիվ այլ անձ պետք է լի­նի գե­րա­գույն գլխա­վոր հրա­մա­նա­տար: Ընդ ո­րում, ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գա­հի ա­ռա­ջար­կած «հու­մա­նի­տար մի­ջանց­քով» և հե­տև­ա­բար` ՔՊ-ին բա­վա­րա­րող նոր վար­չա­պե­տով դա ա­նի­րա­գոր­ծե­լի ա­ռա­քե­լու­թյուն է: Խուն­տա­յի հա­մար ըն­դու­նե­լի դեմ­քե­րը` լի­նեն դա գոր­ծող փոխ­վար­չա­պետ­ներ Մհեր Գրի­գո­րյա­նը (ընդու­նե­լի է ռուս­նե­րի հա­մար) կամ Համ­բար­ձում Մա­թև­ո­սյա­նը (ընդու­նե­լի է Ա­րև­մուտ­քի հա­մար), ե­թե մի կողմ դնենք դա­վա­ճա­նու­թյունն ան­պատ­ժե­լի թող­նե­լու ա­վե­րիչ հե­տև­անք­նե­րը, է­լի չենք ա­զատ­վի բա­նա­վոր պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի բե­ռից: Գու­մա­րած դրան` և՛ ան­մի­ջա­պես, և՛ ԼՏՊ-ի շուր­թե­րով կա­պի­տու­լյանտ հո­ղա­տուն ար­դեն հաս­կաց­նել տվեց, որ չի հա­վա­տում իր անձ­նա­կան անվ­տան­գու­թյան այդ­պի­սի ե­րաշ­խի­քի: Չի հա­վա­տում նա­և, որ «ռու­սա­կան տար­բե­րա­կով» կա­րող է այդ­պի­սի ե­րաշ­խիք­ներ ստա­նալ: Իսկ «հա­վաս­տի աղ­բյու­րով» ըն­տա­նե­կան աղ­բա­կայ­քում ներ­կայաց­վա­ծը, իբր ՌԴ-ն պար­տադ­րում է մի­ա­նալ մի­ու­թե­նա­կան պե­տու­թյա­նը կամ մտնել իր կազմ, թե­րևս սուտ­նի­կո­լա­կան հեր­թա­կան բլեֆն է: Ե­թե սե­ղա­նին այդ­պի­սի բան լի­ներ, նա «պա­րե­լով» հա­մա­ձայն կլի­ներ` պայ­մա­նով, որ ի­րեն կտան ցմահ իշ­խա­նա­վա­րում:

ԱՆՑՆ­ՑՈՒՄ ՉԻ ՍՏԱՑ­ՎԻ

Բլեֆ կամ կի­սաբ­լեֆ է և «հա­վաս­տի աղ­բյու­րի» պնդու­մը, թե ՌԴ-ն օգ­նել է Ա­լի­և­ին հաղ­թել, զենք չի տվել վճա­րու­մից հե­տո և ստի­պում է թուր­քե­րին մի­ջանցք նվի­րել, և այլն: Ե­թե ան­գամ հո­ռե­գույն կեր­պա­րով պատ­կե­րաց­նենք ՌԴ նա­խա­գա­հին, ա­պա հաս­տատ Պու­տի­նի հրա­մա­նով չէր, այլ հենց Նի­կո­լի, մար­տա­կան գե­նե­րալ­նե­րի փո­խա­րի­նու­մը պար­գև­ավ­ճար լա­փող ա­նի­մաստ կեն­դա­նի­նե­րով, հաս­տատ Պու­տի­նի հրա­մա­նագ­րով չէր ՊՆ և Ա­ԱԾ ղե­կա­վար­նե­րին ձեռ­նո­ցի պես փո­խե­լը, հաս­տատ Պու­տի­նի հրա­մա­նով չէր ՀՕՊ մի­ջոց­նե­րի փո­խա­րեն ա­ռանց հրթիռ­ներ օ­դա­նա­վեր և չկրա­կող մե­տա­ղա­ջար­դո­նի գնու­մը, հաս­տատ Պու­տի­նի հրա­մա­նով չէր պա­տե­րազ­մի եր­րորդ օ­րը մո­բի­լի­զա­ցի­ա­յի կանգ­նե­ցու­մը: Եվ կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յից հե­տո հաս­տատ Պու­տի­նի պատ­ճա­ռով չէր, որ սահ­մա­նագ­ծին ո­րև­է ամ­րու­թյուն չի կա­ռու­ցվել, դիր­քեր չեն կա­հա­վոր­վել: Եվ ընդ­հան­րա­պես թուր­քի կո­շի­կը լի­զող կա­պի­տու­լյան­տից լսել հա­վաս­տի­ա­ցում­ներ Հա­յաս­տա­նի սու­վե­րե­նու­թյու­նը ո­րև­է մե­կի ոտնձ­գու­թյու­նից պաշտ­պա­նե­լու մա­սին, պար­զա­պես ծի­ծա­ղե­լի է... Գե­րեզ­մա­նա­փորն ի­րեն դրել է կյան­քի պա­հա­պա­նի տեղ, խել­քին ա­շե­ցեք: Է­դո­ւարդ Շար­մա­զա­նովն ի­րա­վամբ նշում է, որ այն, ինչ ՀՀԿ-ն ա­սում էր հենց Թուր­քի­ա­յում, սրանք վա­խե­նում են ա­սել ան­գամ ԱԺ-ում. «Ինչու՞ եք «լցրել տակ­ներդ»: Դուք է­իք մեծ-մեծ հպարտ ու ինք­նիշ­խան ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից խո­սում, այ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան «տու­զի­կի» կար­գա­վի­ճակ էլ չու­նե­ցող­ներ: Մեր­ժե­ցիք ան­գամ Թուր­քի­ա­յում հա­յու­թյան շա­հե­րը պաշտ­պա­նող իշ­խա­նու­թյու­նը, փո­խա­րե­նը ստա­ցաք Հա­յաս­տա­նում թուրք-ադրբե­ջա­նա­կան շա­հե­րը սպա­սար­կող կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի ռե­ժիմ»:

Եվ­րա­դի­տորդ­նե­րին էլ սահ­ման բե­րե­լը զրո պաշտ­պա­նու­թյուն է Ադր­բե­ջա­նի և Թուր­քի­ա­յի ոտնձ­գու­թյուն­նե­րից, ցայ­տուն օ­րի­նակ` նույ­նիսկ ՆԱ­ՏՕ-ի ան­դա­մու­թյու­նը Հու­նաս­տա­նին չի պաշտ­պա­նում Էր­դո­ղա­նի սպառ­նա­լիք­նե­րից, այլ պաշտ­պա­նում է բա­ցա­ռա­պես սե­փա­կան բա­նա­կը: Եվ­րո­պա­ցի­ներն էլ, թե­և հա­վե­սով դա­տա­պար­տում են Ադր­բե­ջա­նի ագ­րե­սի­ան և խա­վա­րի դա­րե­րի վար­քա­գի­ծը, բայց մտա­դիր չեն ադր­բե­ջա­նա­կան գա­զից հրա­ժար­վել: Ու դրա մա­սին ան­թա­քույց ա­սում են: Այն­պես որ, «եվրաժ­պի­տը» ի­րա­կա­նում լրիվ թուր­քա­կան է ստաց­վում: Հե­տո էլ կհայ­տա­րա­րեն` խեղճ Նի­կոլն ի՞նչ ա­ներ, ե­թե ան­գամ եվ­րո­պա­ցի դի­տորդ­նե­րի ներ­կա­յու­թյունն Ա­լի­և­ը բա­նի տեղ չդրեց և ներ­խու­ժեց...

Սա­կայն նույն եվ­րո­պա­ցի­նե­րը «հա­վե­սով» ող­ջու­նում են Նի­կո­լի «խա­ղա­ղա­սի­րա­կան» ջան­քե­րը: Նրանց ձեռն­տու է, որ Ար­ցա­խը հան­կարծ չխան­գա­րի է­ներ­գա­կիր­նե­րի, ապ­րանք­նե­րի ու ֆի­նանս­նե­րի շար­ժին Թուր­քա­կան աշ­խար­հի ու Եվ­րո­պա­յի մի­ջև: Ու այդ ա­ռու­մով «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցքն» էլ է ձեռն­տու:

Իսկ Նի­կո­լին հե­ռաց­նե­լու հա­մար, ինչ­պես «5-րդ ա­լի­քին» տված հար­ցազ­րույ­ցում փաս­տեց Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը, ան­գամ 100 հա­զար ցու­ցա­րար փո­ղոց հա­նե­լը բա­վա­րար չէ, և ընդ­հան­րա­պես ո­րև­է ինս­տի­տու­ցի­ո­նալ գոր­ծըն­թաց չի աշ­խա­տի, զի ինս­տի­տուտ­նե­րը քայ­քայ­ված են: ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գա­հը շեշ­տեց մի­ակ աշ­խա­տո­ղը` «լավ ի­մաս­տով» ֆորս­մա­ժո­րը, «սև կա­րապ­նե­րը», ո­րոնք կան­խավ ան­հաշ­վար­կե­լի են: Ո­րով­հե­տև ե­թե հաշ­վար­կե­լի լի­նեն, դա ար­դեն ֆորս­մա­ժոր չէ: Մի­գու­ցե «անսպա­սե­լի» տե­ղա­շար­ժեր կա­պի­տու­լյան­տի թի­մի ներ­սում, մի­գու­ցե այլ սցե­նար­ներ: Հա­մե­նայն­դեպս, ազ­գա­յին ընտ­րա­խա­վը պետք է լու­ծի «սև կա­րապ­նե­րի» գե­նե­րաց­ման բար­դա­գույն խնդի­րը:

Հա, ու թե­րևս պա­տա­հա­կան չէ, որ «Իշխա­նու­թյուն» հռչա­կա­վոր ֆիլ­մի 2-րդ մա­սի պրե­մի­ե­րան լի­նե­լու է նո­յեմ­բե­րի 9-ին: Եվ պա­տա­հա­կան չէ, որ «մերժ­ված» նա­խա­գա­հը ֆիլ­մի սպոյ­լե­րում խո­սում է «լավ հաշ­վարկ­ված» մեկ հար­վա­ծի մա­սին:

 ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ