ԿԵՆՍԱԲԱՆԱԿԱՆ ԹՇՆԱՄԻՆԵՐԻ ՊԻՂԾ ԽՐԱԽՃԱՆՔԸ

Եվ այս­պես, նա­խօ­րե­ին կա­պի­տու­լյանտ ճի­վա­ղը ԱԺ-ում հիս­թե­րիկ «մե­նա­հա­մերգ» տվեց` հայ­տա­րա­րե­լով, որ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը Վար­դան Օս­կա­նյա­նի հետ, իսկ հե­տո` Սերժ Սարգ­սյա­նը Է­դո­ւարդ Նալ­բան­դյա­նի հետ քա­նիցս ճա­նա­չել են Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում, և 2018-ին Սերժ Սարգ­սյա­նը սե­ղա­նին կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յի փաս­տա­թուղթ է թո­ղել: Որ ինքն այ­լևս ճար չու­նի և գնում է «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րե­լու, որ ի­րեն չի հե­տաքրք­րում, թե ընդ­դի­մու­թյունն ինչ­քան փո­ղո­ցա­յին ակ­ցի­ա­ներ կա­նի...

ԹՈՒՐ­ՔԵ­ՐՈՎ Ի­ՐԱՐ ԼԱՎ ԷԼ ԳՏԵԼ ԵՆ

Ինչ­պես ի­րա­վա­ցի­ո­րեն նկա­տել է Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը, հո­ղա­տուն Սերժ Սարգ­սյա­նի հնչեց­րած «կա­պի­տու­լյանտ» բա­րե­կիրթ եզ­րույ­թից ա­վե­լի է ընկ­նա­վոր­վում, քան Սյու­նի­քում իր դեմ­քին նե­տած «ողջույն, բ...-ի տղա» բա­ցա­կան­չու­թյուն­նե­րից, և մո­լա­գա­րի պես փնտրում է, թե ինչ­պես ա­զատ­վի իր ճա­կա­տին դաջ­ված «կա­պի­տու­լյանտ» խա­րա­նից, այդ պատ­ճա­ռով փոր­ձում է կա­պի­տու­լյա­ցի­ան ու­րիշ­նե­րի գրպա­նը գցել: Մի պահ «նախ­կին­նե­րին» ո­րո­շեց «հա­վաս­տի աղ­բյու­րով» հա­վե­լել նա­և ռուս­նե­րին, բայց հաս­կա­նա­լով, որ ռուս ար­ջը, գե­նե­րալ Ման­վե­լի ա­սած, իր «հե­տև­ին ձեռք կտա» և կրկին վե­րա­դար­ձավ ՀՀ երկ­րորդ և եր­րորդ նա­խա­գահ­նե­րի տար­բե­րա­կին: «Լույս» հիմ­նադ­րա­մի փոր­ձա­գետ Դե­րե­նիկ Խա­չատ­րյա­նը չի զլա­ցել և հաշ­վել է, թե ըստ «հա­վաս­տի աղ­բյու­րի», Ա­լի­և­ը քա­նի ան­գամ չի ըն­դու­նել Ար­ցա­խը որ­պես նվեր. «Այսինքն ըստ «հա­վաս­տի աղ­բյու­րի», Ար­ցա­խը 7 ան­գամ հանձ­նել են Ադր­բե­ջա­նին, բայց նա մե­ծա­հո­գա­բար չի վերց­րել: Այ­նու­հե­տև ե­կավ թավ­շյա կտրի­ճը, չե­ղար­կեց նա­խորդ 7 հանձ­նու­մը, ա­մեն ինչ զրո­յից սկսեց, հայ­տա­րա­րեց «Արցա­խը Հա­յաս­տան է, և վե՛րջ» և 2020թ.-ին պա­տե­րազ­մով «չհանձ­նեց» Ար­ցա­խի 80%֊ը: Հի­մա էլ պատ­րաստ­վում է «չհանձ­նել» մնա­ցած 20%֊ը: Փաս­տո­րեն Բաք­վում աշ­խա­տում են «7 ան­գամ չա­փիր, մեկ` կտրիր» սկզբուն­քով. մին­չև Հա­յաս­տա­նում իշ­խա­նու­թյան չե­կավ թավ­շյա կտրի­ճը, ի­րենք դեռ չա­փում է­ին: Վեր­ջում որ Հա­յաս­տա­նի հանձ­նու­մը հիմ­նա­վո­րի նախ­կին­նե­րի կնքած Բա­թու­մի պայ­մա­նագ­րով, չզար­մա­նաք...»:

Հա, մեկ էլ խնդրեց ԱԺ մե­ծա­մաս­նու­թյան և «ժո­ղովր­դի» ա­ջակ­ցու­թյու­նը: Դե, ու­սա­պար­կա­վոր ՔՊ-ական­նե­րի դեպ­քում ա­մեն ինչ պարզ է` ե­թե մեկ օ­րում մի­ա­ձայն քվե­ար­կու­թյամբ ըն­դու­նել են 50-ի կար­գի օ­րենք­ներ, ա­պա նա­խան­ձից կկա­նա­չեն բո­լոր դիկ­տա­տոր­նե­րը` Հիտ­լե­րը, Ստա­լի­նը, Չա­ուշես­կուն, Քա­դա­ֆին: Ինչ վե­րա­բե­րում է «ժո­ղովր­դին», ա­պա մար­դը ա­նա­սու­նից զա­նա­զան­վում է հի­շո­ղու­թյամբ, և ժե­խը, ո­րը չի հի­շում, թե ով է հող ա­զա­տագ­րել և պա­հել, և ով հանձ­նել` հենց ա­նա­սուն է, որ կա, ու լու­սա­հո­գի Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նը ինչ դրանց ա­սել է, դեռ մի բան էլ քիչ է ա­սել:

Իսկ թե ում հետ է նույն սե­ղա­նի շուրջ մեկ­տեղ­վել կա­պի­տու­լյան­տը Պրա­հա­յում, Էդ­գար Ղա­զա­րյա­նը հրա­պա­րա­կել է «Մի նկա­րի պատ­մու­թյուն. հայ ժո­ղովր­դի բո­լոր թշնա­մի­նե­րը մի կադ­րում, մի սե­ղա­նի շուրջ: Նկա­րում ձա­խից աջ. Թուր­քի­ա­յի նա­խա­գահ Ռե­ջեփ Թա­յիփ Էր­դո­ղան (հայ ժո­ղովր­դի հան­դեպ ցե­ղաս­պա­նու­թյուն ի­րա­կա­նաց­րած, Հա­յաս­տա­նի տա­րածք­նե­րի վրա հիմն­ված պե­տու­թյան ղե­կա­վար, ով Բաք­վում 2020 թվա­կա­նի դեկ­տեմ­բե­րին Իլ­համ Ա­լի­և­ի հետ ըն­դու­նել է 44-օրյա պա­տե­րազ­մի զո­րա­հան­դե­սը), Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պետ Նի­կոլ Փա­շի­նյան, ով ստո­րագ­րել է 2020 թվա­կա­նի նո­յեմ­բե­րի 9-ի կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յի հայ­տա­րա­րու­թյուն և մտա­դիր է Հա­յաս­տա­նը հանձ­նել Թուր­քի­ա­յի և Ադր­բե­ջա­նի տի­րա­պե­տու­թյա­նը, ՀՀ ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար Ա­րա­րատ Միր­զո­յան, ով հան­դի­սա­ցել է Թուր­քի­ա­յի հա­տուկ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի գոր­ծա­կալ, իսկ 2020 թվա­կա­նի նո­յեմ­բե­րի 9-ի լույս 10-ի գի­շերն ա­ռա­ջին ան­գամ հայտն­վել է հայ ժո­ղովր­դի ոտ­քե­րի տակ, Հուն­գա­րի­ա­յի վար­չա­պետ Վիկ­տոր Օր­բան, ով խախ­տե­լով Հա­յաս­տա­նի հետ ու­նե­ցած նախ­նա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րը, գոր­ծար­քի է գնա­ցել Իլ­համ Ա­լի­և­ի հետ և գաղտ­նի կեր­պով Ադր­բե­ջա­նին է փո­խան­ցել հայ սպա Գուր­գեն Մար­գա­րյա­նին կաց­նա­հա­րած ադր­բե­ջան­ցի սպա Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին: Նշված պե­տու­թյուն­նե­րից Հա­յաս­տա­նը չու­նի դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ Թուր­քի­ա­յի և Ադր­բե­ջա­նի հետ, իսկ Հուն­գա­րի­ա­յի հետ դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը սա­ռեց­ված են` նշված մի­ջա­դե­պից հե­տո»:

ՍԴ աշ­խա­տա­կազ­մի նախ­կին ղե­կա­վա­րի նկա­րագ­րա­ծը սրանց մայ­րե­նի թուր­քե­րե­նում ու­նի շատ հա­մա­պա­տաս­խան ա­նուն` օղ­ռաշ­խա­նա, ո­րը նշա­նա­կում է ընդ­հա­նուր ըն­տա­նե­կան հա­սա­րա­կաց տուն: Եվ պարզ է, որ ե­թե Նի­կո­լը չկանգ­նեց­վի, ա­պա շու­տով ամ­բողջ Հա­յաս­տա­նը կդառ­նա օղ­ռաշ­խա­նա: Հա, հար­գե­լի ըն­թեր­ցող, կա­պի­տու­լյան­տին հայ­հո­յե­լու վրա հո­գե­կան ու­ժեր մի՛ ծախ­սիր, զի նի­կո­լը (գրվում է փոք­րա­տա­ռով) հենց ա­մե­նա­վի­րա­վո­րա­կան հայ­հո­յանքն է: Պար­զա­պես բո­լոր ծա­նոթ­նե­րիդ, ով­քեր եր­բև­է ա­ջակ­ցել են կա­պի­տու­լյան­տին, հի­շեց­րու, որ ի­րենք նի­կո­լազ­գի են կամ նի­կո­լի վաս­տակ...

«ՍԵՎ ԿԱ­ՐԱՊ­ՆԵ­ՐԻ» ՍՊԱ­ՍԵ­ԼԻՍ

Եվ այս­պես, մեր երկ­րի ող­բեր­գու­թյան ա­նու­նը նի­կոլ է: Ե­թե չե­ղավ այդ խո­չըն­դո­տը, ա­պա ոտ­քի կանգ­նե­լը, վե­րա­կանգն­վե­լը, կորց­րա­ծը հետ բե­րե­լը ան­լու­ծե­լի խնդիր չէ: Սեպ­տեմ­բե­րյան ագ­րե­սի­ա­յի ժա­մա­նակ 19-ամյա զին­վոր Տիգ­րան Բա­բի­կյա­նը կրկնել է Ռո­բերտ Ա­բա­ջյա­նի սխրան­քը` նռնա­կով պայ­թեց­նե­լով և՛ ինքն ի­րեն, և՛ բա­զում աս­կյար­նե­րի: Այ­սինքն` հե­րոս­ներ ու­նենք, ա­րա­րող­ներ ու­նենք, և մի­ակ ռե­ալ խո­չըն­դո­տը կա­պի­տու­լյանտն է: Պատ­գա­մա­վոր Տիգ­րան Աբ­րա­հա­մյանն ի­րա­վա­ցի­ո­րեն նկա­տում է.

— Նի­կո­լի նպա­տակն է մարդ­կանց հա­մո­զել, որ հա­յը հաղ­թե­լու, պայ­քա­րե­լու, կռիվ հաղ­թե­լու շանս այ­լևս չու­նի:

Հա­սա­րա­կու­թյա­նը հա­մո­զե­լու նրա նպա­տակն այն է, որ­պես­զի մի կող­մից մար­դիկ հա­մա­կերպ­վեն ար­դեն ե­ղած մարդ­կա­յին և տա­րած­քա­յին կո­րուստ­նե­րի հետ, մյուս կող­մից՝ հա­մա­կերպ­վեն ա­ռա­ջի­կա­յում սպաս­վող նոր ցա­վոտ լու­ծում­նե­րին:

«Լու­ծում» աս­վածն, ի­հար­կե, խիստ չա­փա­զան­ցու­թյուն է, ա­վե­լի հստակ ձև­ա­կեր­պու­մը՝ պե­տու­թյան ան­կումն է:

Թե ում վրա կբարդ­վեն տա­պա­լում­նե­րը, կո­րուստ­նե­րը, ար­դեն է­ա­կան էլ չէ: Խնդիրն այն է, որ հայ­րե­նիք ենք կորց­նում:

Ես` որ­պես զին­ծա­ռա­յող­նե­րի հետ ա­նընդ­հատ առնչ­վող մարդ, կա­րող եմ շատ վստահ ա­սել՝ մեր տղեր­քը չեն ընկճ­վել, մեր տղերքն ա­մուր կանգ­նած են և ու­նակ են ի­րենց վստահ­ված սահ­մա­նը պա­հել ու ջար­դել մին­չև ա­տամ­նե­րը զին­ված ցան­կա­ցած թշնա­մու:

Շատ-շա­տե­րը չեն էլ պատ­կե­րաց­նում, թե իշ­խա­նու­թյան՝ զին­ված ու­ժե­րին հասց­ված հար­ված­նե­րից ու տո­տալ ան­տար­բե­րու­թյու­նից հե­տո, ինչ­պի­սի ծանր հատ­ված­նե­րում, թշնա­մուց մետ­րե­րի հե­ռա­վո­րու­թյան վրա, ինչ­պի­սի ծա­ռա­յու­թյուն է տա­նում մեր զին­ծա­ռա­յո­ղը՝ պար­տա­դիր ժամ­կե­տա­յին ծա­ռա­յո­ղը, սպան, կա­մա­վո­րա­կա­նը:

Մեր բո­լոր խնդիր­նե­րի հիմ­քում մեկ գոր­ծոն է՝ Նի­կո­լը:

Նի­կոլն ար­դեն խնդիր է նա­և իր թի­մում, իր իշ­խա­նու­թյու­նում, ո­րով­հե­տև դե­պի անկ­մա­նը տա­նող գնաց­քում տե­ղա­վո­րել է բո­լո­րին՝ մե­ծից փոքր ու պար­տադ­րում է իր հետ գլոր­վել դե­պի ան­դունդ:

Իսկ քա­ղա­քա­գետ Ա­ղա­սի Ե­նո­քյա­նը մատ­նա­ցույց է ա­նում մի շատ տհաճ բան` որ կա­պի­տու­լյան­տը կա­րո­ղա­ցել է ճարպ­կո­րեն լու­ծել իր և խուն­տա­յի իշ­խա­նա­վար­ման, հե­տև­ա­բար` նա­և ապ­րե­լու, հա­վեր­ժաց­ման հար­ցը. «Մի կրկե­սա­յին տրյու­կով՝ սալ­տո կա­տա­րե­լով, Նի­կո­լը թռավ ռու­սա­կան ձի­ու­կի վրա­յից եւ փա­փուկ նստեց ա­րեւմ­տյան նժույ­գի թամ­բին, ու այժմ սլա­նում է ա­ռաջ»: Քա­ղա­քա­գե­տի խոս­քով` «Այժմ էլ դառ­նում է ան­փո­խա­րի­նե­լի Ա­րեւ­մուտ­քի հա­մար: Հա­յաս­տա­նի ողջ ընդ­դի­մա­դիր դաշտն այժմ պրո­ռու­սա­կան է... Մի քա­նի մար­գի­նալ խմբակ­նե­րը՝ Ծռե­րը, Ա­րամ Սարգ­սյանն ու Լե­ւոն Շի­րի­նյա­նը զուտ նրա հա­մար են, որ ի­րենց ան­հե­թե­թու­թյամբ ընդգ­ծեն Նի­կո­լի մե­նա­կու­թյունն ու բա­ցա­ռի­կու­թյու­նը ա­րեւմ­տա­մետ դաշ­տում: Ընդ ո­րում, Նի­կո­լը մե­նակ է ոչ մի­այն իր քա­ղա­քա­կան ու­ժի շնոր­հիվ, այ­լեւ անձ­նա­պես, քա­նի որ նրա բա­ցա­կա­յու­թյան դեպ­քում ոչ ոք լուրջ չի ըն­դու­նի ՔՊ-ին: Ո­րե­ւէ իշ­խա­նա­փո­խու­թյան դեպ­քում ար­դեն իսկ կա­րե­լի է կան­խա­գու­շա­կել Ա­րեւ­մուտ­քի ար­ձա­գան­քը՝ նոր իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը լե­գի­տիմ չեն հա­մար­վի»:

Ա­նե­լա­նե­լի վի­ճա՞կ... Քա­ղա­քա­գի­տու­թյան դոկ­տոր Հրա­չյա Ար­զու­մա­նյա­նը գրել է, որ հարկ է հե­տև­ել դա­վա­ճա­նի ոչ թե խոս­քե­րին, այլ գոր­ծե­րին, և պա­րան­նե­րով սպա­ռա­զին­ված` հենց որ ստո­րագ­րի, ազ­գո­վի, ա­ռանց կու­սակ­ցա­կան դրոշ­նե­րի, լցվել փո­ղոց­նե­րը և նրան կա­խա­ղան հա­նել: Թե­և «նե­մե­զի­սի» բո­լոր ե­ղա­նակ­նե­րը ազ­գա­յին-ազա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի հար­գի մի­ջոց­ներ են, դրանք չեն աշ­խա­տի: Քան­զի Նի­կո­լը դրանց բո­լո­րին պատ­րաստ է, հոգ տա­րել է չե­զո­քաց­ման մա­սին: Քա­ղա­քա­կան պայ­քա­րի ինս­տի­տու­ցի­ո­նալ ո­րև­է մի­ջոց նույն­պես չի աշ­խա­տի, ինս­տի­տուտ­ներն ար­դեն ոչն­չաց­ված են:

Ար­մեն Ա­շո­տյանն ար­ձա­նագ­րում է. «Հա­յաս­տա­նում ի­րա­վի­ճա­կը ֆորս-մա­ժո­րա­յին է, և մենք պետք է հույս­ներս դնենք «սև կա­րապ­նե­րի» վրա: Ինս­տի­տու­ցի­ո­նալ ընդ­դի­մու­թյու­նը Դի­մադ­րու­թյան շարժ­ման մեկ­նար­կից ա­ղա­ղա­կում էր վտանգ­նե­րի մա­սին: Նի­կո­լը գի­տի` մեզ ուր է տա­նում, թե քա­ղա­քա­կան ի­րա­դար­ձա­յին մա­սերն ինչ­պես կդա­սա­վո­րի, է­ա­կան չէ. պետք է նրան հա­նենք, որ­պես­զի վերջ­նար­դյուն­քը փոխ­վի»:

«Սև կա­րապ­ներ»` հայտ­նի տե­սու­թյուն է ռիս­կե­րի մա­սին: Այն է` հայտն­վում են ի­րա­վի­ճակ­ներ, ո­րոնք հնա­րա­վոր չէր նա­խօ­րոք հաշ­վար­կել, բայց կա­տար­վե­լուց հե­տո թվում են լրիվ օ­րի­նա­չափ: Եվ նա, ով Հա­յաս­տա­նում կգե­նե­րաց­նի «սև կա­րապ­ներ», նա էլ Նի­կո­լի հա­խից կգա: Ու նա­և ել­քեր կգտնի ա­նե­լա­նե­լի թվա­ցող վի­ճակ­նե­րից: Կռա­հում եք, չէ՞ ով կա­րող է լի­նել...

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ