ՓԱԽՈՒՍՏԻ «ՄԻՋԱՆՑՔ» ԴԱՎԱՃԱՆԻ ՀԱՄԱ՞Ր

Եվ այս­պես, պաշ­տո­նա­թող նա­խա­գահ­նե­րի և կա­թո­ղի­կո­սի ֆոր­մա­տով հան­դի­պու­մից հե­տո ուր­վագծ­վում է, թե ինչ են քննար­կել, և ինչ է հե­տև­ում դրա­նից: Լև­ոն Տեր-Պետ­րո­սյանն ա­ռա­ջար­կեց հա­մա­ձայն­ել Նի­կո­լի կա­պի­տու­լյան­տա­կան տար­բե­րա­կին, Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը և Սերժ Սարգ­սյա­նը դա ա­նըն­դու­նե­լի հա­մա­րե­ցին, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ, նույն կար­ծի­քի են կա­թո­ղի­կո­սը և Ար­ցա­խի պաշ­տո­նա­թող նա­խա­գահ­նե­րը:

ԿԱ­ՊԻ­ՏՈՒ­ԼՅԱՆՏ­ՆԵ­ՐԻ ՀԵՏ Ի՞ՆՉ ՓՈԽ­ԶԻ­ՋՈՒՄ

Հա­մե­նայն­դեպս, թե­և հան­դիպ­ման մաս­նա­կից­նե­րը նույն կար­ծի­քի չեն, սա­կայն և՛ ՀՀԿ-ն, և՛ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը հա­ջորդ հան­դի­պում լի­նե­լը հաս­տա­տում են, Վե­հա­րանն էլ նա­խա­պատ­րաս­տում է այդ հան­դի­պու­մը: Հրա­պա­րա­կա­յին դաշ­տում Լև­ոն Տեր-Պետ­րո­սյա­նի ա­սու­լի­սը Հ1-ի ե­թե­րում վրդով­մուն­քի փո­թո­րիկ ա­ռա­ջաց­րեց, Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի ա­սու­լի­սից հե­ղա­փո­խա­կան զար­գա­ցում­նե­րի տպա­վո­րու­թյուն չե­ղավ, իսկ Սերժ Սարգ­սյա­նը հան­դես ե­կավ մի­ջան­կյալ ամ­փո­փու­մով:

ԼՏՊ-ի կող­մից հրա­պա­րա­կավ կա­պի­տու­լյա­ցի­ան պաշտ­պա­նե­լը հա­րու­ցեց նույն­պի­սի հան­րա­յին մեր­ժում, ինչ­պի­սին ե­ղել էր նրա 1997-ի «Պա­տե­րազմ, թե՞ խա­ղա­ղու­թյուն. Լրջա­նա­լու պա­հը» կա­պի­տու­լյան­տա­կան կոն­ցեպ­տո­ւալ  հոդ­վա­ծից հե­տո: Հան­րա­յին հի­շո­ղու­թյան մեջ վե­րա­թար­մա­ցավ և վե­րաբռնկ­վեց նույն բա­ցա­սա­կան է­մո­ցի­ո­նալ ֆո­նը, ո­րը կար ա­ռա­ջին նա­խա­գա­հի նկատ­մամբ ա­ռա­վել քան 20 տա­րի ա­ռաջ: Սա­կայն ԼՏՊ-ի ա­սու­լի­սը օ­բյեկ­տի­վո­րեն օգ­տա­կար դեր կա­տա­րեց: Ե­թե մինչ ծե­րու­կի խոս­քը կա­պի­տու­լյան­տա­կան դիս­կուր­սը կա­րող էր դառ­նալ փոր­ձա­գի­տա­կան հան­րույ­թի քննարկ­ման ա­ռար­կա, և ան­գամ հան­րու­թյա­նը գե­ղե­ցիկ փա­թե­թա­վոր­մամբ մա­տու­ցե­լու շանս, ա­պա ծե­րու­կի խոս­քից հե­տո դա անհ­նա­րին է: Զի այն ա­մենը, ինչ պաշտ­պա­նում է Տեր-Պետ­րո­սյա­նը, մի­ան­գա­մից օժտ­վում է նե­խա­հո­տով և դառ­նում է բուռն կեր­պով ա­նըն­դու­նե­լի: Այ­սինքն` ցան­կա­ցած գա­ղա­փար, ո­րը հնչեց­վում է ԼՏՊ-ի շուր­թե­րով, ավ­տո­մա­տի­կա­բար փչաց­վում է: Չգի­տենք, Լև­ո­նը, կա­մա՞, թե՞ ա­կա­մա փչաց­րեց նի­կո­լա­կան նմու­շի կա­պի­տու­լյան­տիզ­մը, դարձ­նե­լով այն ա­ռանց քննարկ­ման մեր­ժե­լու ա­ռար­կա, բայց փչա­ցու­մը փաստ է: Ի­զուր տե­ղը չէ, որ Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը օգ­տա­կար հա­մա­րեց ծե­րու­կի մաս­նակ­ցու­թյու­նը Էջ­մի­ած­նի հան­դիպ­մա­նը և դա ո­րա­կեց տհաճ «սյուրպ­րիզ» ՔՊ-ի հա­մար` հա­մե­նայնդեպս, ՔՊ-ական­նե­րը կա­տա­ղած են Լև­ո­նի ե­լույ­թից: Զի նա միս ու ա­րյուն հա­ղոր­դեց «Նի­կոլ դա­վա­ճան» կար­գա­խո­սին:

Սա­կայն անդ­րա­դառ­նանք Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի ա­սու­լի­սին: Երկ­րորդ նա­խա­գահն ար­ձա­նագ­րեց. «Վար­չա­պե­տի ե­լույ­թը ՄԱԿ-ում «խա­ղա­ղու­թյան դա­րաշր­ջա­նի» հո­գե­հանգս­տի ե­լույթ էր. ի­րա­կա­նում իր բո­վան­դա­կու­թյամբ այն նշա­նա­կում էր, որ ի­րա­կա­նում այդ­պի­սի սպա­սե­լիք­ներ չկան: Հո­գե­հանգս­տի ժա­մա­նակ հան­գու­ցյա­լին ոչ ոք ա­ռող­ջու­թյուն չի ցան­կա­նում. այդ է­ջը ուղ­ղա­կի պետք է փա­կել և բա­ցել նո­րը՝ այլ հիմ­քե­րի վրա»: Հա­ջորդ կա­րև­որ թե­զը. «Մեր ժո­ղովր­դի մոտ 95 տո­կո­սը չի պատ­կե­րաց­նում Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում, բայց դեռ չի պայ­քա­րում դրա դեմ: Կա՛մ հար­ցում­նե­րի ժա­մա­նակ ան­կեղծ չեն պա­տաս­խա­նում, կա՛մ դեռ շա­րու­նա­կում են հա­վա­տալ այս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին»: Ի­հար­կե, նա­և «կծեց» ԼՏՊ-ին. «Կա­պի­տու­լյա­ցի­ան դեգ­րա­դա­ցի­ա և ան­զո­րու­թյան զգա­ցում է ա­ռա­ջաց­նում: Մի­գու­ցե սա է պետք այն մարդ­կանց, ով­քեր կոչ են ա­նում հա­սա­րա­կու­թյա­նը կոն­սո­լի­դաց­վել կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յի հա­մար»:

Ան­շուշտ, Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի ա­սե­լիք­նե­րի շատ զգա­լի մասն ակն­հայտ ճշմար­տու­թյուն­ներ են, և դրանք կրկնե­լու կա­րիք չկա: Սա­կայն կա մի թեզ, ո­րը տա­րա­կու­սանք է ա­ռա­ջաց­նում. «Եթե հու­մա­նի­տար մի­ջանցքն է Փա­շի­նյա­նի հե­ռա­նա­լու գի­նը, ու­րեմն ա­յո՛, այդ մի­ջանց­քը պետք է տալ»: Ա­ռա­ջին հայց­քից կա­րող է դա գրա­վիչ թվալ, քան­զի Նի­կո­լի` իշ­խա­նու­թյու­նից կառ­չած լի­նե­լու դրդա­պատ­ճառ­նե­րից մե­կը վախն է, որ իշ­խա­նու­թյու­նից զրկվե­լով, կզրկվի նա­և կյան­քից: Սա­կայն դա­վա­ճա­նու­թյու­նը նե­րե­լը նշա­նա­կում է նոր դա­վա­ճա­նու­թյուն­նե­րի հիմք դնել: Եվ, ի դեպ, սա ա­ռա­ջին դեպ­քը չէ, որ Քո­չա­րյա­նը «հու­մա­նի­տար» կամ «անվտան­գու­թյան» մի­ջանց­քի տար­բե­րակն է ընտ­րում: 1998-ին նա չկա­տա­րեց հան­րա­յին պա­հան­ջը` գնա­հա­տել և պատ­ժել Լև­ո­նի վար­չա­կար­գի հան­ցանք­նե­րը, ո­րոնց հան­րա­գու­մա­րը պե­տա­կան դա­վա­ճա­նու­թյունն է` սան­ձար­ձակ թա­լա­նի ու­ղեկ­ցու­թյամբ: Որ­պես հե­տև­անք` այդ ան­պատ­ժե­լի­ու­թյու­նը ծնեց նոր դա­վա­ճան­ներ և թա­լան­չի­ներ, այդ թվում և` Նի­կո­լին ու նի­կո­լիզ­մը: Կար­ծում ենք, ան­թույ­լատ­րե­լի շռայ­լու­թյուն կլի­նի երկ­րորդ ան­գամ կրկնել «հու­մա­նի­տար մի­ջանց­քի» նա­խա­դե­պը, ա­ռա­վե­լևս, որ դա են­թադ­րում է փոխ­զի­ջում­ներ կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի թի­մի հետ: Ի դեպ, Քո­չա­րյա­նը հպան­ցիկ հի­շա­տա­կեց նա­և վար­չա­պե­տի թեկ­նա­ծո­ւի «փո­խըն­դու­նե­լի» տար­բե­րակ­ներ գտնե­լը: Փա­կագ­ծե­րում նշենք, որ «Ադեկ­վադ» մի­ա­բա­նու­թյան հիմ­նա­դիր Ար­թուր Դա­նի­ե­լյա­նի պնդմամբ` ՔՊ-ում կան շուրջ 20 պատ­գա­մա­վոր, որ պատ­րաստ են Նի­կո­լի դեմ դուրս գալ, և տա­րա­կու­սեց, թե ին­չո՞ւ երկ­րորդ նա­խա­գա­հը չի գնում Նի­կո­լի իմ­պիչ­մեն­տի տար­բե­րա­կին:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳ­ՍՅԱ­ՆԻ «ՄԻ­ՋԱՆ­ԿՅԱԼ ԱՄ­ՓՈ­ՓՈՒ­ՄԸ»

«Քա­ղա­քա­կան հար­ցե­րի, իշ­խա­նա­փո­խու­թյան հար­ցե­րի վե­րա­բե­րյալ ո­րև­է խնդիր չու­նեմ Սերժ Սարգ­սյա­նի հետ: Չենք հա­վաք­վում, հար­սա­նիք, կնունք, թա­ղում չենք գնում, բայց սա է: Մի փնտրեք ինչ-որ բան, ո­րը կամ չկա, կամ այն չա­փին չէ, ո­րը ցան­կա­նում եք տես­նել»,- լրագ­րող­նե­րի հետ զրույ­ցում ա­սաց ՀՀ երկ­րորդ նա­խա­գահ Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը՝ անդ­րա­դառ­նա­լով կար­ծիք­նե­րին, որ ընդ­դի­մու­թյան ներ­սում կոն­սո­լի­դա­ցի­ա չու­նի, հատ­կա­պես խոս­քը վե­րա­բե­րում է ՀՀ երկ­րորդ և եր­րորդ նա­խա­գահ­նե­րին, նրանց թի­մա­կից­նե­րին: «Իսկա­պե՞ս մտա­ծում եք, որ հնա­րա­վոր է՝ տար­բեր քա­ղա­քա­կան մի­ա­վոր­ներ մի­ա­վո­րել այն­պես, որ ներ­քին հա­կա­սու­թյուն­ներ չլի­նեն, դա անհ­նար բան է: Դա չի նշա­նա­կում, որ հնա­րա­վոր չէ մի­ա­վոր­վել, «Դի­մադ­րու­թյան» շարժ­ման ժա­մա­նակ ձեռք ձեռ­քի տված մի­ա­սին աշ­խա­տել են տար­բեր կու­սակ­ցու­թյուն­ներ: Դա չի նշա­նա­կում, որ ի­րենց մի­ջև տար­բեր տա­րա­ձայ­նու­թյուն­ներ իսպառ բա­ցա­կա­յում են, այդ­պես չի լի­նում...

Հի­մա կոնկ­րետ ա­սում եմ՝ ես և եր­րորդ նա­խա­գա­հը նույն հար­թա­կում չենք կանգ­նել, որ հա­յաս­տան­ցի-ղա­րա­բաղ­ցի թե­ման նո­րից մեջ բե­րեն»:

Սերժ Սարգ­սյա­նի գրա­սե­նյա­կի ամ­փո­փիչ հա­ղոր­դագ­րու­թյունն էլ չա­փա­վոր լա­վա­տե­սա­կան է. «Աշխար­հա­քա­ղա­քա­կան և տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին այս ի­րա­վի­ճա­կում Հա­յաս­տա­նի և Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյուն­նե­րի շուրջ ստեղծ­ված վտանգ­նե­րի, լրջա­գույն մար­տահ­րա­վեր­նե­րի ու սպառ­նա­լիք­նե­րի, ինչ­պես նա­և դրան­ցից հնա­րա­վոր ել­քե­րի վե­րա­բե­րյալ ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գահ Սերժ Սարգ­սյա­նի դիր­քո­րո­շու­մը ար­տա­հայտ­ված է նրա հար­ցազ­րույց­նե­րում, ու­ղերձ­նե­րում, նա­խա­գա­հի գլխա­վո­րած քա­ղա­քա­կան ու­ժի՝ ի­րա­վի­ճա­կին հա­մա­հունչ ար­վող հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րում:

Նա­խա­գահ Սարգ­սյանն այն կար­ծի­քին է, որ այս փու­լում Վե­հա­փառ Հայ­րա­պե­տի մոտ, ում հետ ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գա­հը պար­բե­րա­բար հան­դի­պում է, նախ­կին նա­խա­գահ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ քննար­կում­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն են տա­լիս ստեղծ­ված ծան­րա­գույն վի­ճա­կից ել­քե­րը հա­մա­կող­մա­նի քննար­կե­լու և մեր պե­տու­թյանն ու ժո­ղովր­դին ի­րա­տե­սա­կան, կշռա­դատ­ված լու­ծում­ներ ա­ռա­ջար­կե­լու:

Սրան զու­գա­հեռ, ա­ռողջ դա­տող քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը, հա­սա­րա­կա­կան, քա­ղա­քա­կան մի­ա­վո­րում­նե­րը պետք է շա­րու­նա­կեն ա­մե­նօ­րյա աշ­խա­տան­քով հա­սա­րա­կու­թյան մեջ ար­թուն պա­հել պայ­քա­րի ո­գին:

Նա­խա­գահ Սարգ­սյա­նը գո­հու­նա­կու­թյամբ փաս­տում է, որ իր եր­կու գոր­ծըն­կեր­նե­րի՝ ՀՀ ա­ռա­ջին և երկ­րորդ նա­խա­գահ­նե­րի հան­րա­յին վեր­ջին ե­լույթ­նե­րը, այ­նու­հան­դերձ, մի կող­մից` հան­րա­յին դիս­կուր­սը ակ­տիվ են պա­հում, մյուս կող­մից՝ բաց են պա­հում դու­ռը հե­տա­գա հան­դի­պում­նե­րի և քննար­կում­նե­րի հա­մար»:

Ա­յո՛, պայ­քա­րի ո­գին ար­թուն պա­հե­լը շատ կա­րև­որ է, հատ­կա­պես հի­մա, երբ աշ­խար­հը շատ ա­րագ փոխ­վում է, իսկ նույն կա­պի­տու­լյան­տի մա­նև­րե­լու և ձգձգե­լու ռե­սուր­սը շագ­րե­նի կաշ­վի պես փոք­րա­նում: Ի­հար­կե, ու­ժի մեջ է Սերժ Սարգ­սյա­նի` «Դան­դաղ շտա­պե՛ք» հռչա­կա­վոր կար­գա­խո­սը, բայց նման է, որ հե­ռու չէ «դան­դաղ» բա­ղադ­րի­չից «շտա­պե՛ք»-ի անց­նե­լու պա­հը:

 ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ