«ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԸ, Ե­ԹԵ ՈՒ­ԶՈՒՄ Է ԼԻ­ՆԵԼ ՈՒ­ԺԵՂ, ՊԵՏՔ Է ՉԴԱ­ՎԱ­ՃԱ­ՆԻ ՌՈՒ­ՍԱՍ­ՏԱ­ՆԻՆ». ՆՈ­ՐԱՏ ՏԵՐ-ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆՑ

Եվ այս­պես, Նի­կոլն ինչ­պես հայ–ադրբե­ջա­նա­կան, այն­պես էլ հայ–թուր­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը տա­նում է ստո­րագ­րու­թյան փուլ: Ի՞նչ է դա խոս­տա­նում Հա­յաս­տա­նին: Իշ­խող թե­ւը շե­շտը դրել է այն պնդման վրա, թե հո ողջ կյանք­ներս թշնա­մու­թյուն չե՞նք ա­նե­լու, պետք է «խա­ղա­ղու­թյան դա­րաշր­ջան» բա­ցել: Իսկ ա­հա այս գոր­ծըն­թաց­նե­րի հետ կապ­ված՝ կա նա­եւ հա­կա­ռակ ծայ­րա­հե­ղու­թյու­նը` ոչ մի հաշ­տու­թյուն թուր­քի հետ ի­մաս­տով: Իսկ ո՞րն է «ոսկե մի­ջի­նը», առ­հա­սա­րակ` կա՞ նման բան այս դեպ­քում… «Իրա­վուն­քի» հետ զրույ­ցում, անդ­րա­դառ­նա­լով հայ–թուր­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­մա­նը միտ­ված իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի ջան­քե­րին, Հա­յաս­տա­նի ԶՈՒ հիմ­նա­դիր, պաշտ­պա­նու­թյան նախ­կին նա­խա­րար, ԽՍՀՄ եւ ՌԴ զին­ված ու­ժե­րի գե­նե­րալ–լեյ­տե­նանտ ՆՈ­ՐԱՏ ՏԵՐ–ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ­ՑԸ նման կար­ծիք հայտ­նեց.

— Թուրք–հայ­կա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ այ­սօր հայ հա­սա­րա­կու­թյու­նը ա­մե­նա­տար­բեր կար­ծիք­նե­րն ու­նի: Ի­հար­կե՝ նրանք, ով­քեր գի­տեն ի­րա­կան պատ­մու­թյու­նը, եր­բեք էլ չեն հա­վա­տա բա­րիդ­րա­ցի­ա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րին, բայց ոչ բո­լորն են այդ­քան խո­րը դի­տար­կում ի­րա­վի­ճա­կը: Օ­րի­նակ, ես ե­ղել եմ Ստամ­բու­լում ու ապ­շել, երբ տե­սել եմ, թե ինչ­պես է հայ կի­նը թուրք ե­րե­խա­նե­րի դաս­տի­ա­րա­կու­թյամբ զբաղ­վում. պատ­կե­րաց­րեք, թե ինչ մտա­ծե­լա­կեր­պի հայ կին էր:

Թուր­քի­ան թե՛ քա­ղա­քա­կան, թե՛դի­վա­նա­գի­տա­կան ա­ռու­մով շատ գրա­գետ, ճկուն եւ շատ վտան­գա­վոր եր­կիր է ոչ մի­այն Հա­յաս­տա­նի, այլ` բո­լո­րի հա­մար: Թե՛ Թուր­քի­ան, թե՛ Ադր­բե­ջա­նը խո­րա­մանկ ժպտում են Պու­տի­նին, բայց տա­կից փոր­ձում են ի­րենց խա­ղե­րը տալ այլ երկր­նե­րի հետ: Պար­զա­պես նրանց բախ­տը չի բե­րել, ո­րով­հե­տեւ ՌԴ–ն ի­րենց խո­րա­ման­կու­թյուն­նե­րից մի քայլ ա­ռաջ է:

ՌՈՒ­ՍԱ­ԿԱՆ ՌԱԶ­ՄԱ­ԲԱ­ԶԱՆ ՊՈ­ՄԻ­ԴՈ­ՐԻ ՊԱ­ՀԵՍՏ ՉԷ, ՈՐ ԵՐԲ ՈՒ­ԶԵ­ՆԱՔ` ՀԱ­ՆԵՔ

— Լավ, այս դեպ­քում ի՞նչ ա­նի Հա­յաս­տա­նը` ու­նե­նա­լով նման վտան­գա­վոր թշնա­մի­ներ:

— Հա­յաս­տա­նը, ե­թե ցան­կա­նում է լի­նել ու­ժեղ, ու­նե­նալ հզոր թի­կունք, պետք է չդա­վա­ճա­նի ա­ռա­ջին հեր­թին Ռո­ւսաս­տա­նին, որ­պես­զի կա­րո­ղա­նա ա­մուր կանգ­նել ոտ­քի վրա: Այ­սօր Ռո­ւսաս­տա­նից է կախ­ված ողջ աշ­խար­հի կա­յու­նու­թյու­նը:

Վե­րա­դառ­նա­լով հայ–թուր­քա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի սեր­տաց­մա­նը, ա­պա ինքս ող­ջու­նում եմ այդ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վո­րու­մը դի­վա­նա­գի­տա­կան դաշ­տում: Բայց չպետք է այդ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­մա­նը գնալ պարտ­ված կար­գա­վի­ճա­կով, ո­րով­հե­տեւ Հա­յաս­տա­նը, ի վեր­ջո, չի պա­տե­րազ­մել 44–օրյա պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քում ինչ­պես Ադր­բե­ջա­նի, այն­պես էլ թուրք–ահա­բեկ­չա­կան խմբա­վո­րում­նե­րի հետ: Ա­յո՛, Ադր­բե­ջա­նը, Թուր­քի­ան եւ հա­զա­րա­վոր մու­սուլ­ման ա­հա­բե­կիչ­ներ պայ­քա­րում է­ին ըն­դա­մե­նը քսանհա­զա­րա­նոց Պաշտ­պա­նու­թյան բա­նա­կի դեմ, ով­քեր 44–օր մի­այ­նակ կռվում է­ին: Այն­պես որ, Ադր­բե­ջա­նը կռվել է ՊԲ–ի հետ, ոչ թե Հա­յոց բա­նա­կի հետ: Եվ, գի­տեք, որ­քան էլ զար­մա­նա­լի հնչի, այս­տեղ շատ ճիշտ է ա­րել Փա­շի­նյա­նը, որ հայ­կա­կան բա­նա­կը չի ներգ­րա­վել, ո­րով­հե­տեւ դա շատ ա­վե­լի մեծ մասշ­տա­բի կվե­րա­ծեր կոր­ծա­նա­րար պա­տե­րազ­մը:

Ու­զում եմ անդ­րա­դառ­նալ մեկ այլ խնդրի եւս` ա­ռի­թից օգտ­վե­լով: Վեր­ջին ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ՀՀ–ում ինչ–որ խմբեր` ծռեր են, ինչ են, Ա­րեւ­մուտ­քի դո­լար­նե­րով ե­րեւի, հա­վա­քում են ի­րենց նման մարդ­կանց, ակ­ցի­ա­ներ են ա­նում, թե` ռու­սա­կան ռա­զա­մա­բա­զան հա­նեք: Մո­ռա­նա­լով, որ այդ բա­զան եւ սահ­մա­նը ստեղ­ծել է­ինք, որ Թուր­քի­ան չհար­ձակ­վի Հայաս­տա­նի վրա, մոր­թի ժո­ղովր­դին: Ա­վե­լին, ժա­մա­նա­կին ՀՀ տա­րած­քում ռու­սա­կան անկ­լավ՝ ռազ­մա­բա­զան հենց այն­պես չի ստեղծ­վել, այն պո­մի­դո­րի պա­հեստ չէ, այն ոչ մի­այն ՀՀ անվ­տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման հա­մար է, այ­լեւ՝ ՌԴ–ի: Հի­մա ու­զում եք հա­նեք, որ ի՞նչ ա­նենք: Թե՞ մո­ռա­նում եք, որ Ադր­բե­ջանն էլ ՆԱ­ՏՕ–ի չհայ­տա­րար­ված երկ­րորդ թուր­քա­կան եր­կիրն է: Դուք շրջա­պատ­ված եք թշա­մի­նե­րով: Հա­յաս­տա­նի մի­ակ դաշ­նա­կի­ցը ՌԴ–ն է, ըստ այդմ, պետք է հստա­կեց­նել` ցան­կա­ցած հա­ր­ձա­կում Հա­յաս­տա­նի սահ­մա­նի վրա, հար­ձա­կում է ՌԴ–ի վրա, եւ ՌԴ–ն պար­տա­վոր է գոր­ծո­ղու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նել: Ար­ցա­խի պա­րա­գա­յում այլ է, պետք է Հա­յաս­տա­նը ճա­նա­չեր Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թյու­նը, որ էս ի­րա­վի­ճա­կը չլի­ներ:

«ՆՈՐ ՌԱԶ­ՄԱ­ԿԱՆ ՀԱ­ՅԵ­ՑԱ­ԿԱՐԳ Է ՊԵՏՔ»

— Պա­րոն Տեր–Գրի­գո­րյանց, կցան­կա­նա­յինք խնդրել նա­եւ Ձեր տե­սա­կե­տը ՀՀ ԳՇ պե­տի կար­գա­վի­ճա­կի փո­փո­խու­թյան վե­րա­բե­րյալ:

— Գի­տեք, երբ որ կա­ռու­ցում է­ինք բա­նա­կը, Տեր–Պետ­րո­սյանն ինձ կան­չեց` Վազ­գեն Սարգ­սյա­նի հետ, Վա­հան Շիր­խա­նյանն էլ էր մեր կող­քին: Ես գրե­ցի ԶՈՒ կոն­ցեպ­ցի­ան: Այն ժա­մա­նակ էլ այդ­պես էր: Բայց ԳՇ–ն Զին­ված ու­ժե­րի ու­ղեղն էր, նա­խա­րա­րը պի­տի հաս­տա­տի ԳՇ ծրագ­րե­րը: Ե­թե հի­մա այդ­պես լի­նի, լավ կլի­նի: Բայց ես չգի­տեմ` բա­նա­կից շատ կադ­րե­րի հա­նե­ցին, ես Սու­րեն Պա­պի­կյա­նին չեմ էլ ճա­նա­չում, չգի­տեմ, առ­հա­սա­րակ, ինչ ճա­նա­պարհ է ան­ցել: Պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րա­րը գո­նե, ընդ­հա­նուր առ­մամբ, պետք է տե­ղե­կաց­ված լի­նի, թե ինչ է ԶՈՒ–ն:

Հա­յաս­տա­նին նոր ռազ­մա­կան հա­յե­ցա­կարգ է պետք, ար­դեն բո­լորո­վին այլ բա­նակ՝ նոր ստրուկ­տու­րա­նե­րով: Ժա­մա­նա­կին ես է­ի այդ ա­մե­նը ա­րել, հի­մա ով կա­րող է ա­նել, դժվա­րա­նում եմ ա­սել, մաս­նա­գետ­ներ են պետք: Ին­ձա­նից պի­տի քա­մե­ին ինչ կա­րող է­ին, բայց ձեզ մոտ մե­ծա­միտ դեմ­քեր են: Իսկ մենք ժա­մա­նա­կին ստեղ­ծե­ցինք բա­նա­կը եւ ջախ­ջա­խե­ցինք թշնա­մուն:

Զրույ­ցը`  Ի­ԼՈ­ՆԱ Ա­ԶԱ­ՐՅԱ­ՆԻ