ՋԻՎԱՆ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԸ ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻ ՈՒ ՍՈՒՄԳԱՅԻԹՅԱՆ ԴԵՊՔԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԿԽՈՍԻ ՖԻԼՄԻ ԼԵԶՎՈՎ

ՋԻՎԱՆ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԸ ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻ ՈՒ ՍՈՒՄԳԱՅԻԹՅԱՆ ԴԵՊՔԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԿԽՈՍԻ ՖԻԼՄԻ ԼԵԶՎՈՎ

Ռեժիսոր ՋԻՎԱՆ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ «Թեւանիկ» ֆիլմը շարունակելով իր արտասահմանյան շրջագայությունները` վերջերս հասել էր Ավստրալիա, ապա` ԱՄՆ, հետո Հունաստան:

«Իրավունքի» հետ զրույցում Ջիվանը պատմեց օտարերկրյա հանդիսատեսից ստացած տպավորությունների ու մրցանակների, ինչպես նաեւ առաջիկա ծրագրերի մասին: Ջիվանի խոսքով շատերը տեսնելով ռեժիսորին` մրցանակը ձեռքին, չեն էլ պատկերացնում, թե ինչ բարդություններ ու անքուն գիշերներ է հաղթահարել. «Հաճախ կարող է տեսնեն "Թեւանիկի" շրջագայությունը ու պատկերացնեն, որ ամեն բան ուղղակի հալած յուղի պես է: Չեմ ուզենա պատմել բարդությունների, անքուն գիշերների ու դժվարությամբ դրամ հայթայթելու մասին: Միշտ ասում եմ` ով միտք ունի, կհասկանա, եթե սարի գլխին կամ քաղաքի կենտրոնում դրված անշունչ պարզ քարը այդքան սիրես եւ ջանք թափես, թեւեր կառնի ու կթռչի»,- վստահեցրեց ռեժիսորն ու պատմեց. «Քիչ չեն դեպքերը, երբ դիմում են, թե ֆիլմը տամ, որ ընտանիքի հետ դիտեն այն, ասում են` DVD-ն ի՞նչ է, որ չես տալիս նայենք տանը: Բայց երբ այդ մարդուն դիմես, թե ինձ օգնիր որոշակի հարցով, գուցե մերժի: Բայց բոլորը չէ, որ մերժում են, այլապես առաջ չենք գնա»:

«ԱՌԱՋԻՆ ՕՏԱՐԵՐԿՐԱՑԻՆ ԷԻ, ՈՐ ՍՏԱՑԱ ԱՅԴ ՀՈՒՇԱՄԵԴԱԼԸ»

- Բացի շրջագայություններից, «Թեւանիկը» վերջերս մրցանակների ու պատվոգրերի պակաս չունեցավ:

- Այո, Աթենքում 2 հրաշալի ցուցադրություն եղավ` 100-ամյա տարելիցի միջոցառումների շրջանակներում, եւ հենց «Թեւանիկ» ֆիլմով տրվեց այդ միջոցառումների մեկնարկը: Այնտեղ Նյու Սմյուռնիայի քաղաքապետարանի կողմից ինձ տրվեց ոսկե հուշամեդալ: Ուշագրավն այն էր, որ 17 տարվա պատմություն ունեցող այդ հուշամեդալը տրվել է 5 հոգու, 5-ն էլ եղել են Հույն երեւելի մարդիկ: Առաջին օտարերկրացին էի, որ ստացա այդ հուշամեդալը` «Թեւանիկ» ֆիլմի համար: Ես ԱՄՆ-ում էի, երբ իմացա, որ երիտասարդական հիմնադրամի կողմից ֆիլմը ստացել է հատուկ մրցանակ` «Տարվա լավագույն ֆիլմ», որը հանձնել է հենց երկրի նախագահը: Մինչ այդ, «Իրավունք» թերթի կողմից «Թեւանիկը» համարվեց «Տարվա լավագույն ֆիլմ»: Լավ է, որ ֆիլմը նման ճակատագիր ունի, որ յուրաքանչյուր ոք կարեւորում ու գնահատում է քո աշխատանքը: Հարցրեք այն գյուղի ժողովրդին, որտեղ ֆիլմը նկարահանում էինք` բանվորներից չէինք տարբերվում: Հաճախ քո ձեռքերով հող ես քանդում եւ ամենածանր իրը դու ես վերցնում, որովհետեւ աշխատանքի մեջ դու ես ռիթմ թելադրողը: Ինչպես դնես առաջին երկու օրվա ռիթմը, այնպես էլ մնացած բոլոր օրերը կգնան` մի քիչ բարկացած, մի քիչ սիրալիր, մի քիչ ձայնդ բարձրացրած, 3 հոգու տեղ աշխատելով... Կարծես, ամեն ֆիլմից հետո դու մի կյանք ապրել ես: Ամեն ֆիլմից հետո, երբ գնում եմ վարսավիրանոց մազերս կտրելու, ինձ թվում է եւս մի կյանք ապրեցի, քայլում եմ` ինչպես մի նոր մարդ, ու ինձ ոչ ոք չի ճանաչում, որովհետեւ մինչ այդ, մազերս երկար էր, մորուքս շատ, իսկ հիմա տարբերվում եմ նախորդ մարդուց: Հաճախ հետ եմ նայում, լավ, ե՞րբ էր, որ ես գնացել ու քեֆ եմ արել` չմտածելով գործի մասին: Եղել է, որ Ղարաբաղում ընկերներիս հետ քեֆ եմ արել, բայց նրանց առաջադրանքներ եմ տվել, ինձ մեքենա է պետք, այս անգամ պիտի հարմար գներով ճարել, անցյալ անգամ, կարծես թե, իմ սրտով չէր: Մյուսին ասում եմ` բոմբ ճարի, որ պայթեցնենք, ասում է` որտեղի՞ց, ասում եմ` դա էլ քո խնդիրն է... Նշանակում է, որ դու աշխատում ես, կապ չունի, թե ինչ սեղանի շուրջ ես, քո ապրելն էլ դա է:

«ՈՉԻՆՉ, ՈՐ ԿԻՆՈԹԱՏՐՈՆՈՒՄ` ՈՐՊԵՍ ԲԻԶՆԵՍ, ՊԱՐՏՎԵՑԻՆՔ»

- Հայաստանում, կարծես թե, քիչ կյանք ունեցով ֆիլմը կինոթատրոնում: Ի՞նչ է, այսօր կոմեդիաներն են հետաքրքրում մարդկանց:

- Ֆիլմը «Մոսկվա» կինոթատրոնում 3 ամիս ցուցադրվեց: Հաճախ ասում են` հանդիսատեսը դա է ուզում, չեմ քննադատում, ուղղակի իմ կյանքն այլ կերպ եմ ապրում, ուզում եմ իսկապես ստեղծել արվեստի գործ, ինքս դրա կարիքն ունեմ: Մեկ անգամ ես ապրում, եթե կարողացար այնպիսի բան ստեղծել, որ սերունդներ կհիշեն, ուրեմն` վերջ: Հիմա դա կարող է կոմեդիայի, դրամայի ժանրում լինի, էական չէ` դու կլացացնես, թե կծիծաղեցնես, հարցն այն է, որ ստեղծես մնայուն ֆիլմ: Եթե «Թեւանիկը» տասը տարի հետո դիտելու են, ուրեմն` վերջ, ինձ համար արդեն բավական է: Սփյուռքի հայերն այլ կերպ կնայեն, իսկ Հայաստանում` ավելի զգայական: Գուցե չեն գնացել կինոթատրոն` ֆիլմը դիտելու, որովհետեւ ապրել են այդ դժվարին ժամանակները, ղարաբաղյան կռիվը... Եվ, հետո, գուցե մենք գովազդի պակաս ունեինք` ֆիլմը չգովազդեցինք, որովհետեւ միջոցներ չունեինք: Ոչինչ, որ մենք  կինոթատրոնում որպես բիզնես, պարտվեցինք, մենք այդպես էլ գիտեինք: Ֆիլմը ստեղծել ենք, որ սերունդները դիտեն, ոչինչ, որ հիմա Հայաստանի չափանիշներով` ֆիլմը, ցավոք, դրամարկղային չէ:

«ՀՐԱՄԱՆԱՏԱՐԻՆ ՊԻՏԻ ԱՆՊԱՅՄԱՆ ՀՐԵՇ ԿԱՄ ԴԻՆՈԶԱՎՐ ՍՊԱՆԵ՞Ր»

- Ջիվան, ֆիլմի պրեմիերայից հետո եղան նաեւ հակասական կարծիքներ:

- Ինչ լավ է, ես սիրում եմ, որ մարդիկ խոսում են ու քննարկում:

- Հիմնականում ասվում էր, որ ֆիլմում միայն գյուղացիներն են կռվում, իսկ ո՞ւր մնացին երեւանցի այն զոհված տղաները...

- Բոլորովին այդ միտումը չունի, ֆիլմում ասվե՞ց, որ կռիվը Արցախում է տեղի ունենում: Այստեղ երեւանցու, արտասահմանցու ու ղարաբաղցու խնդիրը չէ, ֆիլիպինցու համար մեկ էր, այն տղան երեւանցի էր, գավառեցի, թե գյումրեցի: Ինչ-որ դետալների, հուշման դեպքում կգնար Կանադայի կողմերը, որովհետեւ Կանադայի դրոշ կար մանկության լուսանկարների մեջ, ֆլեշ կար` վրան Կանադա գրված: Այդ դեպքում Երեւանի բարբառով մեկը խոսեր, կասեին` գյումրեցիներն ո՞ւր են բա, գյումրեցի լիներ, վստահ եմ, գավառեցիք անպայման կբողոքեին: Մեկ էլ ասում են` ինչո՞ւ աղջիկ սպանեց հրամանատարին, կներեք, մեր հրամանատարին պիտի անպայման հրեշ կամ դինոզավր սպանե՞ր, որ ասեինք արժանի հակառակորդ էր:

«ԿԱՐԵՎՈՐ Է, ՈՐ ԻՄ ՑԱՆԿԱՑԱԾ ՖԻԼՄ ԱՊՐԻ ԻՆՁՆԻՑ ԱՆԿԱԽ»

- Միշտ ասում եք, որ ուզում եք «Թեւանիկը» թեւեր ունենա...

- Կարծում եմ «Թեւանիկի» թեւերը դեռ փոքր են, բայց մեծ թեւեր էլ կունանա: Ինձ համար կարեւոր է, որ իմ ցանկացած ֆիլմ ապրի ինձանից անկախ: Իհարկե, դա չի նշանակում, որ ով երբ ուզի «Թեւանիկը» կինոթատրոնում ցուցադրի: Բայց կարեւոր է, որ մարդիկ անընդհատ ցանկանում են քո ֆիլմը դիտել, դա երազանք է` ցանկացած ռեժիսորի համար: «Թեւանիկն» օր օրի աշխարհագրությունն ավելի է ընդլայնում, ֆիլմ, որն իր կյանքն ունի: Ինչպես է մարդու որդին մեծանում, անկախանում ու սկսում ինքնուրույն գործել:

«ՄՆԱՑԵԼ Է ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ԲԱՐԴԱԳՈՒՅՆ ՀԱՐՑԸ»

- Ձեր «Ընդհատված մանկություն» ֆիլմն էլ ազդեցիկ է ու արցախյան կռիվների մասին, բայց, կարծես, այդքան հնչեղություն չունեցավ:

- «Ընդհատված մանկությունն» ի սկզբանե մի խնդիր ուներ` դատապարտված էր, քանի որ կարճամետրաժ էր: Այն 5 երկրում ցուցադրվեց, եւ, կարծես թե, իր գործունեությամբ ու եղելությամբ սպասարկել է «Թեւանիկին»: Իսկ «Թեւանիկը» սպասարկում է  հաջորդին:

- Իսկ հաջորդն ի՞նչ փուլում է:

- Վերջապես ընթացքի մեջ է, դեռ շատ գաղտնիքներ չեմ ուզում բացել, բայց որ սցենարն ունենք, աշխատում ենք եւ փորձում Սովետի փլուզման, ղարաբաղյան ազատամարտի, սումգայիթյան դեպքերի մասին խոսել ֆիլմի լեզվով, դա փաստ է: Ֆիլմի կոմպոզիտորը կլինի Սերժ Թանկյանը, ֆիլմը կնկարենք Ղարաբաղում, միտում ու ցանկություն ունեմ, որ այն նկարահանեմ իմ պապական Չախմախչի գյուղում: Կարելի է ասել` մնացել են կադրից դուրս աշխատանքն ու ֆինանսական բարդագույն հարցը:

Զրուցեց ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԸ