«ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ՄԻԵՎՆՈՒՅՆ ՍՏԱԺ ՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՐԴԻԿ ՏԱՐԲԵՐ ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿ ՍՏԱՆԱԼ»

«ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ՄԻԵՎՆՈՒՅՆ ՍՏԱԺ ՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՐԴԻԿ ՏԱՐԲԵՐ ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿ ՍՏԱՆԱԼ»

Օրերս «Իրավունքի» «Ուղիղ կապ» խորագրի հյուրը ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության կենսաթոշակային ապահովության վարչության պետ ԱՆԱՀԻՏ ԳԱԼՍՏՅԱՆՆ էր: Մեկ ժամվա ընթացքում մեր հյուրը պատասխանեց «Իրավունքի» ընթերցողների ու ֆեյսբուքյան օգտատերերի մի քանի տասնյակ հարցերին:

«ՄԻՆՉԵՎ ՀՈՒԼԻՍԻ ՄԵԿԸ ԱՅՍ ԳՈՒՄԱՐՆԵՐԸ ԿՎԵՐԱԴԱՐՁՎԵՆ»

-Հետաքրքիր է, թե պարտադիր կուտակայինից հրաժարվածների գումարը վերադարձնելու գործընթացը ի՞նչ փուլում է: Եվ կա՞ն ուսումնասիրություններ, թե ինչ խնդիրների են բախվում այդ անձինք` պահանջելով իրենց գումարը (ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԴԻԼԱՆՅԱՆ, ք. Երեւան):

- Ցանկության դեպքում իրենք պետք է մինչեւ 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ը գնային ու դիմում գրեին: Իսկ ուսումնասիրելու կարիք չկա, քանի որ գործընթացը իրականացվում է եւ, ինչպես նախատեսված է օրենքով, մինչեւ հուլիսի մեկը այս գումարները կվերադարձվեն:

- Դուք նշեցիք, որ մինչեւ դեկտեմբերի 25-ը պիտի դիմեին` կենսաթոշակների պարտադիր կուտակային համակարգից հրաժարվելու համար, իսկ եթե դեռեւս  չե՞ն դիմել («ԻՐԱՎՈՒՆՔ»):

- Եթե չեն դիմել, ուրեմն` տվյալ անձինք համակարգի մասնակից են: Պետք էր մինչեւ դեկտեմբերի 25-ը հրաժարվելու դիմում գրեին, որպեսզի իրենց գումարը հետ տային, իսկ եթե դիմում չեն գրել,  այդ գումարը իր հաշվին կմնա, չի կորչի:

-Կա՞ վիճակագրություն կամ տվյալներ, թե այսօր քանի հոգի է հրաժարվել պարտադիր կուտակային կենսաթոշակից եւ քանի՞սն են այսօր անցել պարտադիրի (ՆԱՐԻՆԵ ՍԱՐԳՍՅԱՆ, Արարատի մարզ):

- Պարտադիր կուտակայինից հրաժարվելու համար դիմումները ներկայացնում են հարկային մարմնին: Այսինքն` տեղեկատվության սկզբնաղբյուրը հարկային մարմինն է, փորձեք այս հարցով դիմել իրենց:

«2003 ԹՎԱԿԱՆԻՑ ԴՊՐՈՑՈՒՄ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ԱՆՑԱԾ ՈՒՍՈՒՑԻՉԸ ՄԱՍՆԱԿԻ ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՉԻ ՈՒՆԵՆԱԼՈՒ»

-2003 թվականից դպրոց աշխատանքի ընդունված ուսուցիչներին, եթե տարիքը համապատասխանում է, ուսուցչի թոշակ հասնո՞ւմ է, թե` ոչ (ՏԱԹԵՎ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ, Արմավիրի մարզ)

-Հարցը վերաբերում է մասնակի կենսաթոշակին, որի իրավունքն ունեն մասնավորապես ուսուցիչները: Սակայն, ուսուցիչն ունի մասնակի կենսաթոշակի իրավունք, եթե 59 տարեկանում ունի 25 տարվա աշխատանքային ստաժ, որից 12 տարին մինչեւ 2003 թվականի օգոստոսի 1-ն է ստացել: Այսինքն` 2003 թվականից դպրոցում աշխատանքի անցած ուսուցիչը մասնակի կենսաթոշակի իրավունք չի ունենալու, որովհետեւ մինչեւ այդ նա հաստատ 12 տարվա ստաժ չի ունենա:

- Ես 80-ամյա հիվանդ թոշակառու եմ:  Հունվարի 1-ից ինչպես բոլորի, այնպես էլ իմ կենսաթոշակը բարձրացրեցին 5 հազար դրամով, դրա փոխարեն ինձ զրկեցին փարոսի անդամությունից եւ 17  հազար փարոսյան անապահովության նպաստից: Խնդրում եմ պատասխանել` ո՞ւմ դիմեմ եւ ի՞նչ անեմ (ՍԵՐՅՈԺԱ ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ, ք. Երեւան):

- Շնորհակալություն հարցը բարձրացնելու համար, Դուք պարզապես այն, ինչ հիմա ինձ ասացիք, գրեք եւ գրավոր ուղարկեք նախարարություն: Մեր համապատասխան վարչությունը Ձեր գրությունը կքննարկի եւ հարցին ընթացք կտա: Եթե ինչ-որ մեկը կարող է գալ նախարարություն, թող գա ու հանձի նամակը մեր ընդհանուր բաժին: Բայց եթե չկա, խնդիր չէ, կարող եք փոստով ուղարկել գրությունը: Մենք Ձեզ պաշտոնապես կպատասխանենք:

«ԶԻՆԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐ ԿՈՒՆԵՆԱ ՈՐՈՇԱԿԻ ԵՐԱՇԽԻՔՆԵՐ»

- Ի՞նչ սկզբունքներով են զինծառայողների ընտանիքի անդամներին կենսաթոշակներ տրամադրվում եւ կա՞ն առավելություններ, որոնցից օգտվում են զինծառայողների ընտանիքները (ԿԱՐՈ ԳԱԼՍՏՅԱՆ, ք. Երեւան):

- Զինծառայողի ընտանիքի անդամը զինծառայության կենսաթոշակ կարող է ստանալ, եթե զինծառայողը զոհվել է: Այդ դեպքում ընտանիքի անդամին տրվում է կերակրողին կորցնելու զինվորական ծառայության կենսաթոշակ: Ընդ որում այդ կենսաթոշակի իրավունք ունեն զինծառայողի մինչեւ 18 տարեկան երեխան ու 18 տարեկանից եւ ավելի բարձր տարիքի զավակը, եթե, իհարկե, մանկուց հաշմանդամ է ճանաչվել եւ ունի աշխատանքային գործունեության սահմանափակման երրորդ խումբը, քանի որ, ըստ էության, անգործունակ է այդ երեխան նաեւ 18 տարեկանից հետո: Ինչպես նաեւ երեխաներին 18 տարեկանից հետո տրվում է կենսաթոշակ, եթե նրանք սովորում են առկա ուսուցմամբ, այդ դեպքում կենսաթոշակը տրվում է նաեւ մինչեւ ուսուման ավարտը, այսինքն` 23 տարեկանը: Կենսաթոշակը նշանակվում է նաեւ զինծառայողի 14 տարեկանը չլրացած երեխայի խնամող անձին` ամուսնուն, խնամակալ ճանաչված անձին, ընտանիքի այլ անդամին: Բայց, եթե նա աշխատեց, կենսաթոշակ չի ստանա:

-Իսկ կապ ո՞ւնի զինծառայողն ինչ կոչում է ունեցել կամ ինչ պայմաններում է զոհվել:

-Կենսաթոշակի իրավունքի առումով բացարձակ կապ չունի, բայց կենսաթոշակի չափի դեպքում, բնականաբար, կապ ունի: Կերակրողին կորցնողի կենսաթոշակի չափն արդեն հաշվառվում է ելնելով նրանից, թե զինծառայողն ինչ պաշտոն է զբաղեցրել, ինչ կոչում է ունեցել եւ ինչ գործակից է ունեցել վարձատրման առումով:

- Եթե զինծառայողը ողջ ու առողջ է, աշխատում է, հետագայում ոչ մի առավելություն չի՞ ստանում իր կենսաթոշակային տարիքի ծնողը:

- Եթե զինծառայողը առոք-փառոք աշխատի, ծառայի ու հասնի իր կենսաթոշակային տարիքին, զինծառայության համար կունենա որոշակի երաշխիքներ: Օրինակ, ի՞նչ եք կարծում` ծնողին ինչ-որ երաշխիք տալու տրամաբանությունը ո՞րն է: Ուզում եմ Ձեզ մոտեցման սկզբունքը հուշել` ինչու այն դեպքում կա, այս դեպքում` չկա: Երբ զինծառայողը չկա, մարդը հստակ իր կերակրողին կորցրել է, պետությունը նրա` այդ կորցրած զավակի կամ ամուսնու փոխարեն, որոշակի գումար է տրամադրում ընտանիքին: Ընդ որում կենսաթոշակից բացի նա տրամադրում է նաեւ պարգեւավճար: Բայց, եթե զինծառայողը կա, այսինքն` ինքը որպես սովորական քաղաքացի իր ընտանիքի հոգսը հոգում է, այստեղ պետական միջամտության կարիք չկա:

«ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ՄԻԵՎՆՈՒՅՆ ՍՏԱԺ ՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՐԴԻԿ ՏԱՐԲԵՐ ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿ ՍՏԱՆԱԼ»

-Ի՞նչ հիմքով են մարդկանց կենսաթոշակները տարբեր չափով (գումարով) ավելանում (ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՏՈՆԱԿԱՆՅԱՆ, ք. Երեւան):

- Այն տրամաբանությամբ, որ կենսաթոշակի չափը կախված է աշխատանքային ստաժից: Օրինակ` 10 տարվա աշխատանքային ստաժ ունեցող անձը մի կենսաթոշակ է ստանում, 20 տարվա ստաժ ունեցողը` մեկ այլ: Այսինքն` դա կախված է կենսաթոշակի հաշվարկման բանաձեւից, որի համաձայն տարբեր ստաժ ունեցող մարդկանց կենսաթոշակի չափերը տարբեր են: Դրա համար, որ բարձրացումներ են լինում, տարբեր կերպ են անդրադառնում կենսաթոշակի չափերի վրա: Այնուամենայնիվ, չեն կարող միեւնույն ստաժ ունեցող մարդիկ տարբեր կենսաթոշակ ստանալ:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Հ.Գ. – Շարունակությունը կարդացե՛ք այստեղ: