ՎԵՐԱՖՈՐՄԱՏԱՎՈՐՎՈՒՄ ԵՆ ՆԱԵՎ 5-ՐԴ ՇԱՐԱՍՅՈՒՆԵՐԸ

ՎԵՐԱՖՈՐՄԱՏԱՎՈՐՎՈՒՄ ԵՆ ՆԱԵՎ 5-ՐԴ ՇԱՐԱՍՅՈՒՆԵՐԸ

Եվ այսպես, բոլոր այն խորհրդարանական ուժերը, որոնք փորձում էին մայդանային իրավիճակ ստեղծել Հայաստանում, պառակտված են եւ էապես թուլացած: ԲՀԿ-ն դարձավ շարքային ընդդիմադիր կուսակցություն, Լեւոն Ակոպիչի "քաղաքագիտական վերլուծությունը" ավարտվեց ՀԱԿ-ի վարկաբեկմամբ եւ միայնակ մնալով, իսկ ՀԱԿ խմբակցությունը, մեղմ ասած, հեռու է միասնականությունից, "Ժառանգությունից" էլ հայ-հայը գնացել է, վայ-վայն է մնացել:

Բայց արդյո՞ք կարելի է վստահաբար ասել, որ տեսանելի ապագայում մայդանային գործընթացների հավանականությունը զրոյի է հավասար լինելու:

ՈՒՐ ԵՆ ԳՆԱԼՈՒ ՆՈՒԼԱՆԴԻ ՓՈՂԵՐԸ

Թեեւ որեւէ տեղ չի եղել պաշտոնական տեղեկատվություն, որ ԱՄՆ փոխպետքարտուղար Վիկտորյա Նուլանդի դիվանագիտական անձեռնամխելի բեռը պարունակել է մեծաքանակ կանաչ թղթադրամներ, սակայն "Նուլանդի փողերից" տեղյակ են քաղաքական խոհանոցին մոտիկ բոլոր մարդիկ:
Ու այն, ինչ տեղի է ունենում արեւմտամետ ճամբարում, այս պահի դրությամբ կատաղի մրցակցություն է հենց այդ փողերի համար: Մրցակցությունը կշարունակվի այնքան, մինչեւ տերերը վերջնական բաշխումը չանեն` առաջադրանքներով հանդերձ:
Օսկանյանի` ԲՀԿ-ից դուրս գալը նույնպես այդ գործընթացի շրջանակներում է: ԲՀԿ-ում այլեւս առնվազն առաջիկա մեկ տարում գործնականում անհնարին է "քեռի Սեմի" կամ Ռոբերտ Սեդրակիչի նպատակների սպասարկմանը միտված գործունեությունը, հետեւաբար Վարդան Սիվիլիթասիչի անելիքն էլ է ավարտվել այդ կուսակցությունում, ու նրա` մուննաթով հեռանալը միանգամայն բնական էր: Զուգակցենք դա նաեւ Զարուհի Փոստանջյանի վերջին ճղճղան հայտարարության հետ, երբ նա խիստ քննադատության ենթարկեց ՀՀ առաջին եւ երկրորդ նախագահներին` երկուսին էլ անվանելով ապազգային: Իսկ ապազգայինի միակ ցուցանիշը Զառչկայի մոտ այն էր, որ երկուսն էլ "ռուսական ուղեգիծ" անցկացնելու մահացու հանցանք են կատարել: Լեւոն Ակոպիչը` քաղաքական եւ ռազմաքաղաքական հարթությունում, իսկ Ռոբերտ Սեդրակիչը` տնտեսական: Դե, բնականաբար, գործող նախագահն էլ սրանց համար լրիվ աչքի գրող է, քանզի Հայաստանը բարեհաջող մուտք գործեց ԵՏՄ:
Ինչու է ակտիվացել հենց Փոստանջյանը: Դե, Րաֆֆու պարագայում արդեն քանիցս ամերիկացիները համոզվել են, որ նա անարդյունավետ է եւ վճռականությունից իսպառ զուրկ: Իսկ Զարուհին համապատասխան կուրսեր է անցել ԱՄՆ-ում, եւ նրա վրա դրած ամագը այժմ փորձելու են արդարացնել: Տիկին Փոստանջյանն էլ ամեն ինչ կանի` "քեռի Սեմի" վստահությունն արդարացնելու եւ Նուլանդի համեղ բեռից իր բաժինը ստանալու համար: Ի դեպ, առավել քան ուշագրավ է, որ Փոստանջյանը շատ ակտիվ լծվել է համասեռամոլների շահերի պաշտպանությանը: "Ժառանգության" պարագայում դա նորություն չէ` Ծոմակի գարշելի որջի սանիտարական հրկիզումից հետո այդտեղ էր այցելել եւ իր համերաշխությունը հայտնել այդ կուսակցության առաջնորդը: Ճիշտ է, այդ հանգամանքը նաեւ պակասեցրեց Րաֆֆու քվեները 2013-ին, սակայն ամերիկյան տերերին ավելի շուտ հետաքրքրում են ոչ թե քվեները, այլ հեղափոխական ներուժը: Զառչկայի մոտ այն անհամեմատ ավելի մեծ է, ուստի գոմիկական ակտիվիստներին, կամ, ինչպես ասում են ռուսները, "մարտական պեդերաստներին" Փոստանջյանին կցելը ամերիկյան տեսակետից միանգամայն տրամաբանական քայլ է:
Իսկ Նիկոլ Փաշինյանը, որից արագ տեմպերով սարքում են նոր ընդդիմադիր առաջնորդ, ի տարբերություն ՀՀՇ-ական ծագում ունեցող այլ կադրերի, իր կենսագրությունում չունի որեւէ պետական պաշտոն կամ օլիգարխիկ դրվագներ, այսինքն` նրան հնարավոր է ներկայացնել "նոր եւ մաքուր": Ու քանի որ նրա "քաղաքացիական պայմանագիր" միավորման ակտիվիստները քչություն են անում, համալրման նոր աղբյուրներ են ապահովվում: Ճիշտ է, արմատական տրամադրություն ունեցող երիտասարդությունը ՀԱԿ-ից արտահոսում է դեպի Նիկոլի կառույց, սակայն ամերիկյան քաղտեխնոլոգները նպատակահարմար են համարել Նիկոլին կցել ագրեսիվ ակտիվիստների եւս մեկ տեսակ` ֆեմինիստների: Ի դեպ, մենք արդեն առիթ ունեցել էինք բավականին մանրամասն անդրադառնալու Նիկոլի եւ ֆեմինիստների արդեն իսկ սկսված մեղրամսին:
Դե, իսկ ագրեսիվ խալխի այլ տարատեսակին (ինչ որ տակը մնաց)` եվրաինտեգրիստների, անարխիստների ու նման այլ ակտիվիստների ակտիվորեն եւ "բիրիքով" կցել են Ժիրայր Սէֆիլյանի "Հիմնադիր խորհրդարանին": Նույն այդ կառույցը բավականին հաջող մտել է Պարույր Հայրիկյանի նախաձեռնած "յոթնյակի" մեջ:
Բնականաբար, չի կարելի լրիվ հաշվից հանել եւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին: Ճիշտ է, նա հրապարակավ երդում է տվել ԵՏՄ-ին` որպես "անշրջելի իրողության", ինչպես նաեւ վերջին հանրահավաքին հրապարակավ մատնություն է կատարել, թե ովքեր են "Պուտինի հրաժարականը սրտի կողքը պահում", բայց չմոռանանք նրա հետեւողական թուրքասիրությունը եւ մտահոգվածությունը` "հայ-թուրքական հաշտության" դառը ճակատագրով: Ծեր աղվեսը պատրաստ է ցանկացած պահի նորից մտնել խաղի մեջ, եթե, իհարկե, "քեռի Սեմը" առատաձեռն գտնվի եւ տիկին Նուլանդի օժիտից իրեն բաժին հասնի:
Ու, բնականաբար, ինչ-որ մի միավոր կձեւավորի Ռոբերտ Քոչարյանը: Կորիզը կա` ԲՀԿ-ից հեռացող օսկանյանական թեւը: Ի դեպ, Սեդրակիչն էլ իր խոսնակ Վիկտոր Սողոմոնյանի շուրթերով շտապեց պատասխանել Զարուհի Փոստանջյանի մեղադրանքներին` Արցախը բանակցային գործընթացից հանելու վերաբերյալ, մատնանշելով, որ այդ "բողկը" կերել է ոչ թե ինքը, այլ Ակոպիչը, իսկ ինքը մնացել է փաստի առաջ կանգնած:

ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԸ` ՆՈՐ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ

Բնականաբար, այն պարագում, երբ խոշոր մայդանային կուսակցություններ չկան, իսկ ԲՀԿ-ն հաջողությամբ "ապամայդանացվել" է, արեւմտամոլ տարբեր ուժերին ագրեսիվ ակտիվիստներով համալրելը հետապնդում է հիմնականում թեեւ օժանդակ, բայց շատ կարեւոր նպատակ: Ինչպես նշում է ռուս փորձագետ Միխայիլ Ալեքսանդրովը` այդպիսիների գործառույթը լինելու է սադրանքը, որեւէ բողոքի դուրս եկող զանգվածի եւ ոստիկանության կոշտ բախումների հրահրումը:
Սակայն այժմ այն իրավիճակն է, որ փողոց դուրս եկող մեծ զանգվածներ չկան: Փոքր ակցիաներ լինում են, սակայն կոնկրետ խնդիրների համար փողոց դուրս եկողները իշխանության առաջարկած այս կամ այն փոխզիջումային լուծումից հետո գնում են տուն: Այս պայմաններում մասսովկա ստեղծելու միակ ռեսուրսը մնում են աղանդավորները, ովքեր կգնան ցանկացած տեղ, ուր կհրամայի հովիվը: Ի դեպ, դեռ ամիսներ առաջ փորձառու աղանդագետ Ալեքսանդր Ամարյանը մատնանշել էր, որ "Հիմնադիր խորհրդարանի" "100-ամյակն առանց ռեժիմի" գործողությունների մասսովկան հենց աղանդավորներն են լինելու: Ապրիլի 24-ին ընդառաջ` հիմնական ապակայունացման փորձերը կդրվեն հենց Ժիրայր Սէֆիլյանի "քաղաքացիական բանակի" վրա, իսկ թե ավելի ուշ ում են տրվելու աղանդավորական զանգվածները` հետագայում կերեւա:
Եվ հաջորդ ուղղությունը, անշուշտ, քարոզչությունն է: Որպես գործիք օգտագործվում են գրանտային ֆինանսավորում ունեցող կայքերը եւ իհարկե "Ֆեյսբուքը": Թեեւ այդ լրատվական ռեսուրսների լսարանը այնքան էլ մեծ չէ, սակայն այդտեղ գերակշռում է երիտասարդությունը, որի միջավայրից էլ ձգտում են վերբովկա անել նոր ակտիվիստների: Համ էլ մշտական ագրեսիվ քարոզչությունը, որի ահավոր ստերին կանաչելու աստիճան կնախանձեր Գեբելսը, ժամանակի ընթացքում կաթիլ առ կաթիլ ինչ-որ տեղաշարժ հանրային կարծիքում գոյացնում է:
Հիմա ինչ կարող է այդ նոր տեխնոլոգիաներին հակադրել պետությունը: Անշուշտ, կարեւորագույնը ֆինանսական հոսքի եւ ակտիվիստական ցանցերի չեզոքացումն է, ու այդ գործում սկզբունքորեն արդարացված է ցանկացած աստիճանի կոշտություն: Առանց այդ ռեսուրսի, նույն արեւմտամետ ուժերը ուզած-չուզած կսահմանափակվեն ապագա խորհրդարանում մի քանի մանդատ կորզելու գերխնդրով, ու այլեւս որեւէ վտանգ մեր պետականության համար չեն ներկայացնի:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ