ՎԵՐԵՎՈՒՄ ԵՐԿԻՆՔՆ ԷՐ ՇՆՉՈՒՄ, ՆԵՐՔԵՎՈՒՄ՝ ԵՐԿԻՐԸ… ԿՈՄԻՏԱՍ

<<Տաղարան>> համույթի՝ այս տարվա անդրանիկ համերգն է՝ Երևանի Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը: Անցյալ՝ աշնանային համերգաշրջանին Սեդրակ Երկանյանի ղեկավարած համույթի բոլոր բեմելույթները տարբերվել են մեկը մյուսից ոճով ու երգացանկով՝ Կոմիտասի երկանյանական <<ընթերցումներ>>, բարոկկո երաժշտություն, միջնադարյան դասական երաժշտության կատարումներ, ամեն անգամ՝ տարբեր մենակատարներով, նոր ձայներով, հանրահայտ ստեղծագործությունների հեղինակային գործիքավորումներով, որ յուրովի մեկնություններ են հաղորդել այդ գործերին:

<<Տաղարանի>> նոր համերգաշրջանի մեկնարկը տրվում է՝ ավանդական և հայ հեղինակային գործիքային երաժշտության մատուցմամբ: <<Զեբակին>> երժշտական մի ամբողջական հակիրճ պատում է՝ հոգեպարար,հոգեխռով ու քնքշությամբ լի, երաժշտական մի մանրակերտ ստեղծագործություն՝ ժողովրդական վարպետների մտածողությամբ հյուսված, անչափ հայեցի:

Կոմպոզիտոր Խաչատուր Ավետիսյանի <<Էլեգիայի>> քնքշաթույր ելևէջներն են հոսում քանոնահար Մարիաննա Գևորգյանի մատներից: Մարիաննան մենանվագներ ունի նաև <<Շարանում>>, որ պարեղանակների միահյուսում է՝ մե՛րթ արագ-թրթռուն, մե՛րթ քնքուշ-մեղմասահ, մե՛րթ խրոխտ-վճռական: Զարմանալի հնչողություն ունի ուդը: Այս հնագույն գործիքը հնչեցնում է մենակատար Լուսինե Դավոյանը: Հայկական մեղեդիների ընտրանին՝ համահավաք, փնջված տարբեր տրամադրությունների ծնունդ ժողովրդական երգերի մեղեդիներից՝ սահուն անցումներով, ներկայանում է ուդի նվագով: Դահլիճում անու՜շ-անու՜շ սփռվում է Հասմիկ Հարությունյանի շուրթերին հպված բլուլի ձայնը: Բլուլը սրինգ է, շվի, փող: <<Հովվի երգն>> այդ շուրթերից այնպե՜ս սրտառուչ է հնչում. հեռավոր հովիտների, զեփյուռների, ծաղկավետ մարգագետինների գրկում մարդկային չաղարտված հոգու կանչի ջինջ արձագանքն է՝ աղո՛թք բնությանը:

Եվ ո՜վ կարող է այդպես ճշգրիտ հաղորդել հույզը սիրո կանչի, գեղջկական հոգու ելևէջումներն անխարդախ՝ կարոտող, կանչող… <<Հա՜, յա՜ր>>՝ մորմոքում է Արտակ Ասատրյանի դուդուկը, մարդու ձայն լինի ասես, տոչորում է, խփվում պատեպատ, արձագանք տալիս ձորերի խորխորատներում, սիրածի կարոտը քաշելով դողում, ձգվում երկար ու մարում հուսաբեկ: Դուդուկով կատարմամբ <<Ծիրանի ծառի>> շրշյունի ներքո երազում է դահլիճը, մորմոքում: Ա. Ասատրյանի ևս մի կատարում՝ մեր արմատներից հոսող: Ս. Երկանյանի գործիքավորմամբ ծանոթ մեղեդիները՝ կենդանի հնչողությամբ, ունկնդրի համար մի-մի հայտնություն են ասես: Դրանցից շատերը, հյուսվելով անհիշելի ժամանակներում և հաղթահարելով ժամանակների բերած բոլոր փորձությունները, հասել են մեզ: Եվ ապրում են այսօր, քանի որ ունեն վարպետ կատարողներ ու այդ կատարումները գնահատող հանդիսական: Եվ երբ այդ զուլալ մեղեդիներն են հնչում <<Տաղարանի>> կատարմամբ, վերևում երկինքն էր շնչում, ներքևում՝ երկիրը…

Հասմիկ Սարգսյան