ԶԱՐՄԱՆՔ

150 տարի առաջ ծնվել է մեր մեծագույն զորավարներից մեկը` ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՕԶԱՆՅԱՆԸ: Անշուշտ, այժմ չենք թվարկի նրա առասպելական սխրանքները, չենք նկարագրի նրա հերոսական կերպարը` այդ մասին բազում վավերագրական եւ գեղարվեստական գործեր կան: Ընդամենը հիշատակենք, թե ինչպիսի զարմանալի քաղաքական հոտառություն նա ուներ 20-րդ դարի սկզբներին: Երբ Սիմոն Զավարյանը նրան նամակ գրեց, որ Մուշի ու Սասունի բնակչությունն Անդրանիկին ուզում է ընտրել Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր, Զորավարը ոչ միայն հրաժարվում է, այլեւ նշում, որ իր համար ցորեն, գարի, լոբի եւ բանջարեղեն աճեցնելով` իր հացը վաստակելը համարում է շատ ավելի պատվավոր, քան Օսմանյան խորհրդարան կոչվող "տականքների որջում" աթոռ զբաղեցնելը եւ բարձր վարձատրություն ստանալը: Երեւի թե իզուր չէր, որ խորհրդարանի անդամն այն ժամանակ արեւմտահայերենում կոչվում էր երեսփոխան: Ու կյանքն ամենայն դաժանությամբ ցույց տվեց, որ Անդրանիկն իզուր չէր հեռու մնում Օսմանյան խորհրդարանից եւ երիտթուրքերի հետ համագործակցությունից: Իսկ դաշնակներին նույնիսկ 1909թ. Ադանայի ջարդը չէր խրատել...
Ինչպես հայտնի է, եթե որեւէ վայրում ԱՄՆ-ն մտադիր է "ժողովրդավարություն տարածել", ապա այդտեղ պետք է սպասել փորձանքի: Դե, տեսել ենք` քաղաքացիական պատերազմների մեջ ընկղմված, մասնատված, ավերակ դարձած բազում երկրներ: Սակայն այն, ինչ այժմ արել է ԱՄՆ պետքարտուղար ՋՈՆ ՔԵՐԻՆ, նախորդ փորձանքների քառակուսի կարելի է համարել: Նրա կարգադրությամբ` Ամստերդամում ԱՄՆ գլխավոր հյուպատոս Ռենդի Բերին նշանակվել է համասեռամոլների իրավունքներով հատուկ հանձնակատար: Դրա առնչությամբ Քերին հայտարարել է, որ համասեռամոլների իրավունքների "պաշտպանությունն ու տարածումը աշխարհում մարդու իրավունքների առաջխաղացման մեր պարտավորությունների միջուկն է ամբողջ աշխարհում": Դե, լավ իմացեք, արդեն պաշտոնապես ԱՄՆ-ն հռչակել է զարմանալի եւ զազրելի գերխնդիր` սոդոմականացնել ամբողջ աշխարհը: Իսկ ով չի ուզում, նրանց սպասվում են ամերիկյան ռմբակոծությունները եւ հարկադրանքի այլ միջոցները: Ինչեւէ, զարմանալով հանդերձ, մնում է շատ բարձր գնահատել այն հանգամանքը, որ մենք ՀԱՊԿ-ում ենք եւ ԵՏՄ-ում, ու դրանով իսկ փրկվել ենք ամերիկյան այդ "արժեքը" մեզ զոռով պարտադրելու սպառնալիքից:
Հույսը վերջում է մեռնում եւ դա լիուլի ապացուցեց ամերիկացի ՐԱՖՖԻ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԸ Ազատության հրապարակում. "Այստեղ շատ էինք ուզում լինել մեր գործընկերների հետ` պարոն Ծառուկյանի, պարոն Տեր-Պետրոսյանի հետ, ինչու չէ, Դաշնակցության, Պարույր Հայրիկյանի, Նիկոլ Փաշինյանի, ազատամատիկների հետ: Այսօր այստեղ, այս պահին պետք է լինեին հարայուրհազարավոր մարդիկ: Այդ դեպքում կլիներ նոր Հայաստան: Ինչ-որ մեկը չուզեց": Դե ինչ, Րաֆֆիին զարմանալիորեն ամենուրեք չուզողներն են հետապնդում: Երեւի թե չուզողներն էին մեղավոր, որ 2 տարի առաջ տեր չկանգնեց իրեն տրված 550 հազար քվեներին, անիրական բաներ հնչեցրեց, վերջում էլ գնաց աղոթելու Վովա Գասպարյանի հետ: Իսկ հիմա ամբողջ ընդդիմադիր եւ "այլընտրանքային" դաշտը դարձավ Րաֆֆու չուզողը: Դե ինչ, միգուցե նրան արժե գրբացի մո՞տ ուղարկել:
Մեզ զարմացրեցին նաեւ ազատամարտիկներ ՊԱՎԵԼ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԸ եւ ԱՐՄԵՆ ԼԱՄԲԱՐՅԱՆԸ` որոշելով վերադարձնել իրենց մարտական պարգեւները: Թե ինչի դեմ են դրանով բողոքում, ինչպիսի վերաբերմունք ունեն իշխանության նկատմամբ, դա որեւէ նշանակություն չունի: Ախր, տղերք ջան, ամենեւին կարեւոր չէ, թե որ իշխանության ձեռքից եք ստացել այդ պարգեւները, եւ ով է այժմ իշխանության, ով կլինի վաղը: Դա ոչ թե իշխանության շնորհածն է, այլ ձեր ռեալ սխրանքների խորհրդանիշը: Այդ պարգեւներն արդեն ձեր սեփականությունը չեն, այլ ամբողջ ազգի, դրանք ձեր մարտական սխրանքների խորհրդանիշն են մնալու նաեւ 100, 200 եւ ավել տարի անց: Ով է ձեզ իրավունք տվել տնօրինել այն, ինչը պատկանում է մեր ազգին, մեր պատմությանը, մեր ապագա սերունդներին:

Զարմացած է
ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆԸ