«ԳՆԱԼՈՒ Է ՓՈՒԼԱՅԻՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑ ԵՎ ԱՅԴ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀՌՉԱԿԱԳԻՐՆ ԱՌԱՋԻՆ ՓՈՒԼՆ Է»

«ԳՆԱԼՈՒ Է ՓՈՒԼԱՅԻՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑ ԵՎ ԱՅԴ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀՌՉԱԿԱԳԻՐՆ ԱՌԱՋԻՆ ՓՈՒԼՆ Է»

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովը հունվարի 29-ի նիստում միաձայն ընդունեց Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի համահայկական հռչակագիրը, որը Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ավելի ուշ հրապարակեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում:  Համահայկական հռչակագիրը հրապարակման օրից առ այսօր շարունակում է միջազգային հանրության լայն շրջանակների քննարկման առարկան մնալ: Եվ, իհարկե, այն առաջին հերթին ցնցեց Թուրքիային, քանի որ Հայաստանն ամենաբարձր մակարդակով Ցեղասպանության մասին խոսեց պահանջատիրության, պատմական արդարության մասին` եղեռնի ճանաչման խնդիրը դնելով իրավական նորմերի ու պատմական աղաղակող փաստերի վրա:

Այս  մասին «Իրավունքը» զրուցեց ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր, ՀՀԿ փոխնախագահ ՌԱԶՄԻԿ ԶՈՀՐԱԲՅԱՆԻ հետ.

-Համահայկական հռչակագիրը, ճիշտ է, նվիրված է Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին, բայց այդտեղ ամբողջ հայկական հարցն է դրված: Այնտեղ կա ե՛ւ Ցեղասպանությունը ճանաչելու, ե՛ւ դատապարտելու, ե՛ւ նրա հետեւանքները վերացնելու մասին կետեր: Կա նաեւ պահանջատիրություն, որովհետեւ այնտեղ նշված է Սեւրի պայմանագրի մասին, որով Հայաստանին այդքան տարածք էր հասնում եւ հռչակագրով կոնկրետ նյութական, մշակութային արժեքները, տարածքը վերադարձնելու հարց է բարձրացվում: Իհարկե, սա առաջին քայլն է, հետագայում այլ պահանջներ էլ կլինեն: Այնպես որ, լրիվ փոխել ենք այն դիվանագիտությունը, որը մինչեւ հիմա տարվում էր եւ մենք այժմ պահանջատեր ենք դառնում:

-Պարոն Զոհրաբյան, Դուք նշեցիք, որ համահայկական հռչակագիրն առաջին քայլն է, մի՞թե այդտեղ ամեն ինչ ասված չէր ու դեռ հավելումների կարիք կլինի:

-Առաջին քայլն է,  որովհետեւ այս հռչակագրով չի վերանալու խնդիրը: Թուրքիան արդեն ասում է, որ չի ճանաչելու Ցեղասպանությունը եւ, բնականաբար, Թուրքիայի հետ դեռեւս շատ պետություններ չեն ճանաչելու: Բայց, հիմա խնդիրն այն չէ, որ ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր պետությունները ճանաչեն Հայոց ցեղասպանությունը ու հետո Թուրքիան ճանաչի եւ հատուցում տա: Քանի երկիր, որ ճանաչել է, արդեն փաստ է, որովհետեւ դրանք ՄԱԿ-ի անդամ ճանաչված անկախ պետություններ են, որոնք փաստաթղթերի հիման վրա հայտարարել են, որ ճանաչում են: Իսկ մյուսները քաղաքական նկատառումներով դեռեւս չեն հայտարարում: Հետեւաբար գնալու է փուլային գործընթաց եւ այդ գործընթացում հռչակագիրն առաջին փուլն է:

- Ի դեպ, Թուրքիան հենց ապրիլի 24-ին հանկարծ որոշեց մեծ շուքով նշել Դարդանելի ճակատամարտի հոբելյանը: Ի վերջո, սրանով ի՞նչ խնդիր է իր համար փորձում լուծել Թուրքիան:

- Նախ նշեմ, որ Դարդանելի ճակատամարտի օրը Թուրքիան երբեք չի նշել: Բայց այս տարի  իրենք որոշեցին նշել այն հատուկ ապրիլի 24-ին, որպեսզի արեւմտյան տերություններին ասեն, թե Առաջին համաշխարհային պատերազմից բացի կա նաեւ Դարդանելի ճակատամարտ, որտեղ իրենք հաղթանակ են տարել ու այդտեղ զոհվել են նաեւ այլ պետությունների քաղաքացիներ, զինվորներ, այդ թվում` հայեր: Ավելին` դեռ մի բան էլ իրենք հարց կուղղեն` հիմա ի՞նչ եք դուք դա Ցեղասպանություն անվանում, մենք չենք ճանաչում, քանի որ սա Առաջին համաշխարահային պատերազմի հետեւանքներն են, որի արդյունքում մի պետությունից շատ, թե քիչ զոհեր եղել են: Մի խոսքով` ուզում են նսեմացնել Հայոց Ցեղասանության գաղափարը. ահա թուրքերի խնդիրը:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ