ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔԻ ԳԱԶԱԼՑԱԿԱՅԱՆՆԵՐՈՒՄ ԳԵՐԲԱՐՁՐ ԳՆԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌԸ ՀԱԿԱՄՐՑԱԿՑԱՅԻՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅՈ՞ՒՆՆ Է

ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔԻ ԳԱԶԱԼՑԱԿԱՅԱՆՆԵՐՈՒՄ ԳԵՐԲԱՐՁՐ ԳՆԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌԸ
ՀԱԿԱՄՐՑԱԿՑԱՅԻՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅՈ՞ՒՆՆ Է

Մեր վերջին համարում առիթ էինք ունեցել անդրադառնալ այն աբսուրդ գներին, որոնք տիրում են հայաստանյան գազալցակայաններում ¥ԱԳԼՃԿ¤: Հիշեցնենք, որ համաձայն մեր կողմից նույն օրը ֆիքսած փաստերի, Երեւանի գազալցակայաններում գազի 1խմ-ն արժե 200-210 դրամ ¥կոնկրետª "Ալմաստ" գործարանի հատվածում¤ տեղակայված "Մուլտի գազի" լցակայաններից մեկում 210 դրամ էր¤: Այն դեպքում, երբ մայրաքաղաքին համեմատաբար մոտ տարածքներում նույն մեծածախ պայմաններով ձեռք բերված գազը կարելի է լիցքավորել 170-180 դրամով, իսկ Արմավիրից դեպի Գյումրի տանող ճանապարահատվածումª 130-140-ով:
Իհարկեª ավտոտրանսպորտի համար նախատեսված այդ գազալցակայաններն իրականացնում են մանրածախ առեւտուր, իսկ հայաստանյան օրենսդրությունը ¥եթե, իհարկե, բարոյականությունը մի կողմ ենք թողնում¤ մանրածախին թույլատրում է իր նախընտրած գինը սահմանել այն հիմնավորմամբ, թե թող շուկան կարգավորի: Եվ իրոք, տրամաբանորեն, եթե նույն ապրանքը շատերն են վաճառում, ապա մրցակցությունը կստիպի գները նվազեցնել: Սակայն կան դեպքեր, երբ այդ տրամաբանությունը չի գործում: Այսինքնª կարող են այդ նույն ապրանքի համեմատաբար խոշոր վաճառողները, ավելի կոնկրետª վաճառքի ցանցեր ունեցողներն իրար հետ պայմանավորվել ու սահմանել բարձր գներ: Դե, մյուսներն էլ, ուզեն-չուզեն, պետք է ենթարկվեն այդ խաղի կանոններին: Առավել եւս, որ մեծերին բացահայտորեն դեմ գնալը կարող է մինչեւ իսկ առողջության համար վնասակար լինել, չնայած եթե մեջը ավելի շատ փող աշխատելու տարբերակ կա, էլ ինչ իմաստ ունի դեմ գնալը: Մի խոսքովª հնարավոր է պայմանավորվել ¥կարելի է եւ անուղղակի մեթոդներով, երբ իրար նայելով` գին են սահմանում¤ ու սահմանել գերբարձր գներ: Բայց այª հայաստանյան օրենսդրությունը դա արդեն թույլ չի տալիս: Հատուկ տերմին էլ կաª հակամրցակցային համաձայնություն, որի համար ոչ միայն որոշակի տուգանքների հարց կարող է առաջանալ, այլ, ամենակարեւորը, նման փաստ ֆիքսելու պարագայում պատկան պետական մարմինը կարող է ըստ էության պահանջելª տրամաբանական գներ սահմանել: Եվ ահա այն պարագայում, երբ ողջ մայրաքաղաքով մեկ գազալցակայանները գազը 200-210 դրամով են վաճառում, որոշ հատվածներումª 170-180-ով, ու դրանց զուգահեռ կան միանգամայն տրամաբանական գներª 130-140 դրամ, կարելի է ենթադրել, որ նախորդ երկու դեպքում գներն արհեստական են ու ձեւավորվել են հակամրցակցային համաձայնության արդյունքում: Ընդ որում, նման հիմնավորված ենթադրությունն արդեն իսկ պետք է բավարարեր, որ պատկան պետական կառույցըª ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը ¥ՏՄՊՊՀ¤ սկսեր առնվազն ուսումնասիրել, թե իրականում կա՞ հակամրցակցային համաձայնություն: Իսկ հակառակ դեպքում, գոնե բացատրեր, թե գների նման աղաղակող տարբերությունն այդ ի՞նչ հրաշքի արդյունք է:
Թե ինչով են պայմանավորված մայրաքաղաքի գազալցակայանների գերբարձր գները, եւ արդյոք դա ակնարկ չէ այն մասին, որ ստեղծվել է հակամրցակցային համաձայնություն, հարցով մեր հիշատակված հրապարակումից հետո դիմեցինք ՏՄՊՊՀ մամուլի խոսնակ ԳԱՅԱՆԵ ՍԱՀԱԿՅԱՆԻՆ, ով մասնավորապես ասաց.
- Գազալցակայաններում հանձաժողովը ուսումնասիրություն չի իրականացրել եւ չի իրականացնում, որովհետեւ այստեղ գերիշխող տնտեսվարողներ չկան, հետեւապես մենք այդ ոլորտը չենք ուսումնասիրում: Մեր վերջին ուսումնասիրությունների համաձայնª 360-ից ավելի գազալցակայաններ կային, եւ դրանցից որեւէ տնտեսվարող գերիշխող դիրք չունի տվյալ շուկայում:
- Բայց խնդիրը գերիշխող դիրքը չէ: Կարող է պարզվել, որ հակամրցակցային համաձայնության են եկել, ասենք, մի քանի տնտեսվարողներ: Դա արդեն ՏՄՊՊՀ-ի համար տվյալ շուկան ուսումնասիրելու առիթ չէ՞ :
- Եթե, իհարկե, համապատասխան դիմում-բողոք լինի, հնարավոր հակամրցակցային համաձայնության մասին խոսք լինի, իհարկե հանձնաժողովը միանշանակ կքննի այդ խնդիրը: Բայց այս պահին հակամրցակցային, այսինքն տնտեսվարողների միջեւ փոխադարձ համաձայնության վերաբերյալ, հանձնաժողովը որեւէ բողոք չի ստացել: Ամբողջ խնդիրն այն է, որ հակամրցակցային համաձայնությունը պետք է կնքվի խոշորների միջեւ, եթե այսօր այդ ոլորտում չունենք գերիշխող տնտեսվարող, ում մեջ պետք է կնքվի. դա մի քիչ անհասկանալի է: Ամեն դեպքում, մամուլի հրապարակումը եւս մեզ համար հիմք կհանդիսանա` ուսումնասիրություն իրականացնելու համար:
Շատ ողջունելի է, որ ՏՄՊՊՀ-ն խոստանում է գոնե մամուլի հրապարակման հիման վրա ուսումնասիրություն սկսել, առավել եւս, որ մամուլի խոսքով ուսումնասիրությունների եւ պատժամիջոցների կիրառման պրակտիկա այս կառույցն ունի: Այսպիսովª նույնիսկ հրաժարվում ենք մեր այն միանգամայն տրամաբանական հարցից, որ նման հրապարակում արդեն իսկ օրերս ունեցել ենք, որը պետք է նման ուսումնասիրության համար հիմք դառնար: Լավ, հիմա էլ ենք հրապարակում` հուսալով, որ առաջիկա օրերին հանձնաժողովից կտեղեկանանք ուսումնասիրություններ սկսելու մասին: Եվ ավելին` հանձնաժողովին օգնելու համար ներկայացնում ենք անցած չորեքշաբթի օրը Արմավիրի հարեւանությամբ արված մեր լուսանկարը, որը հիմնավորում է 135 դրամով գազ վաճառելու փաստը: Իսկ որ Երեւանում գները համատարած գերազանցում են 200 դրամը, դա էլ դժվար չէ պարզել: Իսկ որ սա ակնարկ է հակամրցակցային համաձայնության մասին, թերեւս մեծ երեւակայություն կլինի հերքելու համար:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆ