ՀԱՑԻ ԳՆԵՐԸ, ԻՆՉՊԵՍ ՄԻՇՏ, ԱՄԵՆԱԱՆՎԵՐԱՀՍԿԵԼԻՆ ԵՆ

ՀԱՑԻ ԳՆԵՐԸ, ԻՆՉՊԵՍ ՄԻՇՏ,
ԱՄԵՆԱԱՆՎԵՐԱՀՍԿԵԼԻՆ ԵՆ

Արդեն մի քանի օր է, ինչ  հացի որոշ խանութներում փակցված է "լավաշ 80 դրամ" գրությունը, որը  շատ սպառողների զարմացրել է: Եվ իրոք, կարելի է զարմանալ, երբ պարզվում է, որ մեր երկրում ինչ-որ բան կարող է էժանանալ:
Բայց ներկայացնենք միանգամայն ուրիշ երանգի մեկ այլ փաստ եւս. եթե լավաշն էժանացել է, ապա մի շարք վաճառակետերում էլ նույնքանով բարձրացել է հացի մյուս տեսակների գինը: Իսկ դա տարօրինակ է առնվազն նրանով, որ այս երկու ապրանքատեսակների համար միշտ էլ թանկացումը փորձել են բացատրել ալյուրի գներով, եւ չի կարող դրանցից մեկի մոտ լինել այլ գնային տեղաշարժ, իսկ մյուսի մոտª բոլորովին հակառակը:
Տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը նույնպես "Իրավունքի" հետ զրույցում իր զարմանքն արտահայեց փաստի վերաբերյալ. "Լավաշն ու հացը պատրաստվում են նույն ալյուրով, ինչն էլ երկուսի համար ենթադրում է նույն գինը: Ես սրա համար ունեմ միայն մեկ բացատրություն, որ լավաշը հեշտությամբ է պատրաստվում, այդ պատճառով էլ լավաշի գինը` համեմատած հացի գնի, ցածր է",- նշեց Վ. Խաչատրյանը:
Չնայածª մեր զրուցակիցն իր այդ բացատրությանը կասկածում էր, եւ մնում էր դիմել այլ փորձագետի: "Սպառողների խորհրդատվության կենտրոն" հասարակական կազմակերպության նախագահ Կարեն Չիլինգարյանն այն կարծիքին է, որ հնարավոր է լավաշի գինը իջեցրել ենª քաշի իջեցմանը զուգահեռ: Ըստ նրա` սա միայն ենթադրություն է, քանի որ ամեն ինչ կհստակեցվի առաջիկայում, երբ խանութներում կատարեն ուսումնասիրություն: Բայց այս տեսակետը եւս պետք է միանգամից բացառել, քանի որ լավաշի քաշն առանց այդ էլ, այնքան է իջեցված, որ հետագա բարակեցումն ու փոքրացումը այն պարզապես կդարձնի որեւէ գնորդ չունեցող թուղթ:
Իսկ ահա լավաշ արտադրողներին ներկայացնող "Գառնու Սուրիկի լավաշ" ընկերության սեփականատեր Սուրիկ Հակոբյանը մեզ հետ զրույցում հավաստիացրեց, որ սպառողական ապրանքների թանկացման ժամանակ ինքն իր արտադրանքը չի թանկացրել. "Մեր ժողովրդին մնացել է միայն հացը, դա էլ թանկացնենք ու սովից կոտորե՞նք մարդկանց": Նա նաեւ հավաստիացրեց, որ լավաշը էժանացել է, որովհետեւ որոշ ընկերություններ հասկացել են, որ էժան ապրանքի կողքին թանկը չի վաճառվում: Հատկանշական է, որ լավաշը 80 դրամով վաճառում են այն տարածքներում, որտեղ գործում են մեկից ավելի հացի խանութներ: Եթե լավաշի  էժանացման պատճառներից մեկը լավաշ արտադրող ընկերությունների "խելքի գալն" է, ապա մնում է հուսալ, որ շատ ընկերությունների համար սա վարակիչ կլինի, եւ այլ ապրանքների գները եւս կիջնեն: Չնայածª այս տրամաբանությունը պետք է տարածվեր նաեւ հացի մյուս տեսակների վրա. չէ՞ որ էժանացած լավաշը պետք է իր վրա հրավիրեր գնորդներին ու հարվածեր մյուս հացարտադրողներին: Իսկ նրանք, էժանացնելու փոխարեն գներն են բարձրացրել:
Իսկ ամենաէականն այն է, որ հացի արտադրությունը, այսինքնª խանութներում հացի գները ¥ասենքª նաեւ որակը¤ դարձել է ամենաքիչ պետական կարգավորում ունեցող առեւտրային ուղղություններից մեկը: Դա էլ լավ հնարավորություն է, որ ում գլխին ինչ գին փչի, սահմանեն: Բայց նաեւ կան համեմատաբար խոշոր արտադրողներ, որոնք էլ իրենց ետեւից տանում են ողջ շուկան: Այսինքն` դժվար չէ հասկանալ հացի այս հերթական թանկացման պատճառը. խոշոր արտադրողներն ավելացնում են գերշահույթները, մանրներն էլ մեծ հաճույքով հետեւում են նրանց: Եվ եթե չկա արգելակող որեւէ պետական մեխանիզմ, դա նրանց շատ լավ էլ հաջողվում է:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ