ՀՀ-ՈՒՄ ԼԱՏՎԻԱՅԻ ԴԵՍՊԱՆ. "ԱՊՐԻԼԻ 24-Ը ԴԱՍ ԿԼԻՆԻ ԱՄԲՈՂՋ ԱՇԽԱՐՀԻ ՀԱՄԱՐ"

ՀՀ-ՈՒՄ ԼԱՏՎԻԱՅԻ ԴԵՍՊԱՆ. "ԱՊՐԻԼԻ 24-Ը ԴԱՍ ԿԼԻՆԻ
ԱՄԲՈՂՋ ԱՇԽԱՐՀԻ ՀԱՄԱՐ"

Գլոբալիզացիայի եւ տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնը (ԳՏՀՎԿ) եւ ՀՀ-ում Լատվիայի Հանրապետության դեսպանատունը կազմակերպել էին "Լատվիական նախագահության առաջնայնությունները Եվրոպական միությունում եւ Հայաստանի հետ համագործակցության ոլորտները" միջազգային գիտաժողով: Մինչ գիտաժողովի սկսվելը, Լատվիայի դեսպան Էլիտա Գավելեն լրագրողների հետ զրույցում պատասխանեց մի քանի հարցի: Հիշեցնենք` Լատվիան 2015-ի հունվարի 1-ից կես տարով դարձել է ԵՄ խորհրդի նախագահող երկիր: Լատվիան, որը ԵՄ անդամ է 2004-ից, առաջին անգամ է գլխավորում Խորհուրդը` ստանալով նախագահությունը Իտալիայից:
-Տիկին դեսպան, ինչպե՞ս կբնութագրեք 1915 թ. իրադարձությունները, ի՞նչ գիտեք դրանց մասին:
- Ես գիտեմ 1915-ի իրադարձությունների մասին: Այդ օրը`ապրիլի 24-ին, այստեղ կլինեն հիշատակի մեծ միջոցառումներ: Հայկական սփյուռքը եւս կնշի այդ ողբերգական իրադարձությունները: Լատվիական կողմը չի ֆիքսել այդ իրադարձությունները` որպես հայերի դեմ կատարված ցեղասպանություն, բայց մենք շատ լավ հասկանում ենք, թե ինչ մեծ ողբերգություն է տեղի ունեցել: 1,5 մլն մարդ սպանվեց այդ իրադարձությունների ժամանակ: Ապրիլի 24-ին Լատվիայից մեծ պատվիրակություն Երեւանում կմասնակցի պատմական այդ իրադարձությունը նշելուն:
- Ըստ Ձեզ` այդ օրը Թուրքիայի՞, թե Հայաստանի համար է ճշմարտության պահ:
- Ես ուրախանում եմ, որ հիշողության միջոցառումներն ուղղված են ոչ միայն 100-րդ տարելիցին, այլեւ ընդհանրապես ցեղասպանության երեւույթը կանխարգելելուն ամբողջ աշխարհում: Ապրիլի 24-ը դաս կլինի ամբողջ աշխարհի համար, որպեսզի կենտրոնանան ոչ միայն սեփական սարսափելի ցավի վրա, այլեւ կանխեն նման իրադարձություններն ամբողջ աշխարհում: Ձեր իշխանությունը խելացի որոշում է կայացրել. կազմակերպել հատուկ միջոցառում` ինչպես հետագայում կանխել նման ցեղասպանությունները:
- Ինչպե՞ս եք գնահատում Թուրքիայի վարած քաղաքականությունը Հայոց ցեղասպանության հարցում:
- Որպես Լատվիայի դեսպան Հայաստանում եւ Վրաստանում` կարծում եմ, որ տեղին չէ արտահայտել իմ անձնական կարծիքը` Թուրքիայի իշխանությունների վերաբերյալ: Բայց լատվիական կողմը եւս մեկ անգամ հաստատում է, որ բոլոր կոնֆլիկտները պետք է լուծվեն միմիայն խաղաղ ճանապարհով` առանց որեւէ ագրեսիայի ու հանգիստ, այնպիսի մթնոլորտում, երբ հնարավոր կլինի խաղաղ բանակցել:
- Լատվիան դեռ չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը: Հնարավո՞ր է` 100-ամյակին ընդառաջ ձեր պետությունը ընդունի եւ ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը:
- Դա Լատվիայի խորհրդարանի որոշելիքն է, ես այս պահին որեւէ տեղեկություն չունեմ:
- Հայաստանը համագործակցության ի՞նչ հեռանկարներ ունի` ԵՄ-ի հետ համագործակցելու համար, հատկապես Մաքսային միությանն անդամակցելուց հետո: Արդյոք կստորագրվի՞ որեւէ փաստաթուղթ` կամ քաղաքական, կամ տնտեսական բովանդակությամբ:
- Մեծ անակնկալ ու շոկ էր, երբ Հայաստանը 2013 թ. սեպտեմբերի 3-ին ստորագրեց Մաքսային միության անդամ դառնալու փաստաթուղթը: Բայց ուրախ եմ, որ բանակցությունները չդադարեցրինք: Դժվար է կանխատեսել` ինչ կլինի մեկ ամիս հետո կամ կոնկրետ ինչ փաստաթուղթ կստորագրվի Արեւելյան գործընկերության շրջանակներում: Կարեւոր է, որ այսօր Հայաստանն ու ԵՄ-ն աշխատում են նոր փաստաթղթի շուրջ, իրավական նոր շրջանակներում`զարգացնելու Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունները: Հունվարի 20-ին տեղի ունեցավ Հայաստան-ԵՄ համագործակցության խորհրդի 15-րդ նիստը, որտեղ բավական կառուցողական բանակցություններ եղան: Մեզ համար կարեւոր է պահպանել Արեւելյան գործընկերության ձեւաչափը ԵՄ-ում` մեր նախագահության ժամանակ, քանի որ այն բավական հաջող համագործակցության ձեւաչափ է:
- Ինչպիսի՞ն կլինի հայ-լատվիական թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական հարաբերությունները Հայաստանի` ԵՏՄ-ին անդամակցությունից հետո:
- Անկախ նրանից, թե ինչ ուղղություն է ընտրել Հայաստանը, մեր հարաբերությունները կառուցողական են: Մենք այս տարի նախատեսում ենք Լատվիայի խորհրդարանի նախագահի այցը Հայաստան: Հայաստանի եւ Լատվիայի քաղաքական հարաբերությունները իրոք բարիդրացիական են ու կառուցողական: Ինչ վերաբերում է տնտեսական հարաբերություններին, կա իհարկե, փոքր առաջընթաց, բայց երկու երկրների հեռավորությունը խանգարում է հաստատել ինտեսիվ հարաբերություններ: Այս տարի, հավանաբար, տեղի կունենա մեր տնտեսական ֆորումը: Միաժամանակ Ռիգայում Արեւելյան գործընկերության շրջանակներում տեղի կունենա բիզնես ֆորում, որը եւս մեկ անգամ հնարավորություն կընձեռի հաստատել ընդհանուր երկխոսություն եւ ընդհանուր կապեր:
- Ինչպե՞ս եք տեսնում ԼՂ հակամարտության լուծումը, եթե Ադրբեջանը գրեթե ամեն օր խախտում է հրադադարի ռեժիմը եւ պարբերաբար դիվերսիոն փորձեր կատարում:
- Ես կրկնում եմ Լատվիայի ԱԳ նախարարի խոսքերը. միայն խաղաղ բանակցությունների ճանապարհով պետք է շարունակվեն բանակցությունները: Կա ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, որի շրջանակում էլ կարելի է հասնել ռեալ հաջողությունների:

ՍՈՆԱ ԴԱՎԹՅԱՆ