ՄԵՐ ԸՆԴԴԻՄԱԴԻՐ ԴԱՇՏՈՒՄ ՄԻԱՅՆ ՓՈՒՇ ՈՒ ՏԱՏԱՍԿ Է ԱՃՈՒՄ

ՄԵՐ ԸՆԴԴԻՄԱԴԻՐ ԴԱՇՏՈՒՄ
ՄԻԱՅՆ ՓՈՒՇ ՈՒ ՏԱՏԱՍԿ Է ԱՃՈՒՄ

Խորհրդանիշները կառավարում են աշխարհը: Դրանում եւս մեկ առիթ եղավ համոզվելու, երբ հայտնաբերեցինք, որ Ուկրաինայի պետական դրոշի գույները ճշգրտորեն համընկնում են Դաունի համախտանիշի միջազգային խորհրդանիշի գույների հետ: Իսկ ուկրաինական ցուցարարների եւ զինվորականների կրած դեղնակապույտ ժապավենների պարագայում այդ համընկնումը դառնում է լրիվ 100 տոկոսանոց:Դե արի ու մի մտածիր, որ այդ խորհրդանիշի զորությունն էլ իր դերն է կատարել, որ Եվրոպայի խոշորագույն երկիրը գնացել է իսկական դաունների ճանապարհով եւ վերածվել արյունոտ ավերակների:

"ԵՌՅԱԿԻ" ՈՉ ՄԻ ՏԵՂ ՏԱՆՈՂ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ

Մեր երկրի պարագայում պետական խորհրդանիշների մեջ, կարծես թե, չկան այնպիսիք, որոնք պարունակեն երկրորդ չարագուշակ իմաստը: Չնայած "հիմնադիր" նախագահը` Լեւոն Ակոպիչը, իր իշխանավարության հենց սկզբին հասցրեց օյին խաղալ ՀՀ զինանշանի գլխին` թուրը դրսի փոխարեն ուղղվեց ներս, պատռված շղթան փոխարինվեց չպատռվածով, առյուծի երախն ու արծվի կտուցն էլ փակվեցին: Դե, երեւի թե, նաեւ դա ինչ-որ տեղ նպաստել է, որ մեզանում ագրեսիան դուրս ուղղվելու փոխարեն` այժմ ավելի շատ ուղղված է դեպի ներս, ինքնակերության մաղձն էլ ձեւավորել է այն գաղջ մթնոլորտը, երբ ամեն ինչ ատելությամբ է լեցուն:
Այս պահին, կարծես թե, "ազգային գաղափարախոսությունը կեղծ կատեգորիա է" կարգախոսի հեղինակ ԼՏՊ-ն մի տեսակ քաղաքական ստվերում է, բայց հարկ է նշել, որ հենց նա է ե՛ւ "եռյակ"-"քառյակների", ե՛ւ "կոնսենսուս մինուս ՀՀԿ" սխեմայի կնքահայրը: Երբ 2011-ին նա հանդես եկավ իր հայտնի "քաղաքագիտական վերլուծությամբ", շատերը ծիծաղում էին այն մտքի վրա, որ ԲՀԿ-ն կարող է դառնալ ընդդիմադիր գործողություններ իրականացնող` այդ պահին աներեւակայելի էր թվում, որ ԲՀԿ-ն ընդհանրապես կարող է պոկվել, էլ ուր մնաց ընդդիմանար: Սակայն ծերուկը շատ համառ ու հետեւողական դուրս եկավ, եւ, ի վերջո, դուրս բերեց ԲՀԿ-ին հակաիշխանական դաշտ:
Բայց ինքն էլ հայտնվեց աննախանձելի կարգավիճակում: "Համաժողովրդական շարժման" համն առած ԲՀԿ-ն ոչ ԼՏՊ-ին, ոչ էլ առավել եւս "Ժառանգությանը" չի ընկալում այլ կերպ, քան սեփական կցորդ: "ԲՀԿ+" համաժողովում էլ կցորդների հավաքածու էր, որոնց մեծամասնությունը քաղաքական կշռով պիտանի չէ ոչ բնությանը, ոչ մարդկությանը: ՀԱԿ-ը որոշեց "ատամ ցույց տալ" եւ չներկայացավ, սակայն ներկայացավ ՀԱԿ խմբակցության անդամ Լյուդմիլա Սարգսյանը` որպես ՍԴՀԿ, եւ անգամ նիստերից մեկը վարեց: "Ժառանգությունը" եկավ կիսակցորդային տարբերակով` առանց առաջնորդ Րաֆֆիի եւ ԼՏՊ-ի դեմ նախապատրաստած աքացիով` հիշեցնելով, որ հենց առաջին նախագահն էր ընտրակեղծարարության կնքահայրը:
Բայց "Ժառանգությունն" էլ մի տեսակ կիսված է` Րաֆֆին ինչ-որ անհապաղ հրաժարականների մասին է խոսում, իսկ Զարուհի Փոստանջյանին ծեծելով էլ չես ստիպի կանգնել ԲՀԿ-ի կողքը: Դե, դաշնակների մասին չենք էլ խոսում, նրանք վաղուց գժտվեցին` այդ չիշխանական ձեւաչափի հետ սահմանադրական բարեփոխումների սկզբունքային հարցի շուրջ: Նույնիսկ ՕԵԿ-ը որոշեց այդ ձեւաչափից հեռու մնալ:
Դե իսկ այն, ինչ ծնվեց արդեն խորհրդաժողովում, այլեւս կառուցողական ոչինչ չի պարունակում իր մեջ, բոլորը համակված են գործող իշխանությանը ոտից գլուխ հերքելու ու ռեւանշիզմի ոգով: Շատ դիպուկ էր կոմունիստ Տաճատ Սարգսյանի համեմատությունը` նա ԲՀԿ-ն համեմատեց սատանայի հետ, բայց Լենինի պատգամներին հավատարիմ նշեց, որ այդ օլիգարխիկ կուսակցության հետ էլ կհամագործակցեն:
Կարճ ասած, չիշխանական դաշտում ոչ թե կառուցելու, այլընտրանքներ առաջարկելու, սեփական գաղափարների իրականացմանը իշխանության հետ փոխզիջումներով հասնելու ոգին է տիրում, այլ համատարած ժխտողականության: Բոլորը ժխտում են բոլորին, բոլորը համատարած փուշ ու տատասկ են, դրսում  ծակում են բոլորին, իսկ ներսում իրար չծակելը հույժ ժամանակավոր է: Ինչ վերաբերում է այդ ամբողջ "փշակառույցի" գլխավոր ճարտարապետ ԼՏՊ-ին, ապա ծերուկը երկընտրանքի մեջ է` հաշտվե՞լ կցորդ դառնալու մտքի հետ, թե՞ սպասել` ինչ կստացվի ու հարմար պահի փորձել գլխավոր գործընթացը:

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՀՐՁԻԳՆԵՐԸ

Սակայն "ԲՀԿ+"-ը միակ գործող ուժը չէ ընդդիմադիր դաշտում: Ճիշտ է, այն խոսում է արտահերթ նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրությունների մասին, բայց փորձելով բարդել դրա "հնարավոր նախաձեռնությունը" խեղճ ժողովրդի վրա: Հիմա այդ ուժը հերթական ընտրությունների է պատրաստվում, թե ձգտում է պարարտ հող ձեւավորել հեղաշրջման համար` միանշանակ ասել հնարավոր չէ: Բայց որ մտքի խորքում հեղաշրջման տարբերակն էլ կա` երեւում է թեկուզ նրանից, որ ՀՀԿ-ն պատրաստվում է այս հինգշաբթի գնահատական տալ, իսկ վարչապետի եւ ԲՀԿ առաջնորդի խոսնակի միջեւ "քաղցր խոսքերի" հեռակա փոխանակումը նույնպես հուշում է, որ ինչ-որ բան այն չէ: Խոշոր հաշվով, ընտրություններից 2 տարի առաջ սկսել ընտրարշավը` հղի է անկանխատեսելի բաներով, համ էլ ծախսատար է: Ի վերջո, 2 տարվա ընթացքում ժողովրդական զանգվածները կարող են եւ հիասթափվել, քանզի բողոքավոր ընտրազանգվածը ձանձրացել է տարիներով իշխանափոխության խոստումներով սնվելուց: Հեղաշրջման տարբերակն էլ կործանարար է դրա նախաձեռնողների համար, եթե չկա արտերկրյա աջակցություն: Ռուսներին հազար տարի պետք չէ աջակցել անհասկանալի իշխանափոխությունների նախագծերին, մնում են ամերիկացիները, բայց արդյո՞ք նույն ԲՀԿ-ն կկարողանա որդեգրել հակառուսական կեցվածք... Դա հնարավոր է, թերեւս, մի դեպքում` եթե գլոբալ աշխարհաքաղաքական մարտերում Ռուսաստանը պարտվի կամ էապես թուլանա: Ի դեպ, ռուսական արջի տապալվելու մասին են երազում բոլոր տեսակի ու տրամաչափի "նարնջագույնները" եւ այլ գույնզգույնները:
Բայց ասպարեզում կա մի ուժ, որն անթաքույց գնում է հենց հեղաշրջման, ուժային բախման հասնելու ճանապարհով: Խոսքը "Հիմնադիր խորհրդարանի" մասին է: Օրինակ, Ժիրայր Սէֆիլյանն ուղղակիորեն դավանում է քաղաքացիական պատերազմի գաղափարախոսություն. "Երբ հաջողվի մոբիլիզացնել ժողովրդին, ու դրանից հետո էլ իրենց բռնության ենթարկեն, այնժամ կպատասխանենք բռնությամբ... Մենք ունենք մեր մարտավարությունը: Թե մենք կանգ կառնենք միայն հարվածներ ընդունելուց, եւ ինքներս էլ կհարվածենք, թույլ տվեք փակագծերը չբացել: Ճիշտ պահին այդ խոսքն անպայման կհնչի իմ կողմից... Ես ասել եմ` ժողովուրդ, առայժմ ծեծ ուտելու ժամանակն է: Կգա պահը, եւ ես ձեզ կասեմ, թե երբ ենք մենք ծեծելու: Եվ այդ պահը սարերի հետեւում չէ: Որքան հակառակորդը ջղաձգվում է, այնքան այդ պահը մոտենում է": Բայց պարզվում է` կա "սուր ճանապարհի" էլ ավելի արմատական կողմնակից. Տիգրան Խզմալյանը բացատրեց, որ "Նախախորհրդարանից" "Հիմնադիր խորհրդարան" չտեղափոխվեց, քանզի Սէֆիլյանի եւ այլոց տարբերակները համարում է չափազանց մեղմ: Իսկ "մեղմությունը" հետեւյալն է` նա, այնուամենայնիվ, հայտարարեց, որ ապրիլի 24-ին խժդժություններ չեն հրահրելու:
Կմիանա՞ն արդյոք իրար հետ "ԲՀԿ+"-ը եւ "Հիմնադիր խորհրդարանը": Համենայնդեպս, հիմա "Հիմնադիր խորհրդարանի" ներկայացուցիչները հորդորում են ԲՀԿ-ին` պատասխանել ակտիվիստ Արտակ Խաչատրյանի ծեծին "հուժկու ասիմետրիկ" հարվածով: Դե, արդեն վճիռն արձակել են, որ ծեծը կազմակերպողը անպայման իշխանությունն է, իսկ դրանից տարբերվող վարկածի մասին ցանկացած խոսող ի սկզբանե սրիկա է: ԲՀԿ-ն, խոշոր հաշվով, դեռ  ո՛չ լավն է ասել, ո՛չ վատը` քաղաքացիական պատերազմի հրձիգ "Հիմնադիր խորհրդարանին": ՀԱԿ-ը Լեւոն Զուրաբյանի շուրթերով զգուշորեն սահմանազատվել է, սակայն դա չի նշանակում, որ ԼՏՊ-ին ինչ-որ պահի կտրուկ շրջադարձ չի կատարի: Հեղաշրջման սուր սցենարը վանել է նաեւ "Նախախորհրդարանի" որոշ հին անդամների, զորօրինակ, Հրանուշ Խառատյանին. "Այո՛, ես տագնապներ ունեմ, կարծում եմ, որ ապրիլի 24-ը վիճարկելի խնդիր է, վիճարկելի օր է: "Հիմնադիր խորհրդարանի" անդամներն ունեն փաստարկներ, դրանց մեջ կան շատ սթափ փաստարկներ, բայց իրենց որոշ փաստարկների դեմ ունեմ իմ առարկությունները": Իսկ ամենայն մերկությամբ ամեն ինչ ներկայացնողը Իգոր Մուրադյանն է, ով ուղղակիորեն պնդեց, որ "ապիկար հայ ժողովուրդը" պիտի ապրի միմիայն ամերիկացիների խիստ վերահսկողության տակ:
Պարզից էլ պարզ է, որ քաղաքացիական պատերազմի ջատագովները ընդհանուր ոչինչ չունեն ՀՀ ինքնիշխանության հետ, թեեւ ամեն քայլափոխի երդվում են, որ ուզում են ազատել մեզ "ռսի սապոգից": Իգոր Մուրադյանն իրական նպատակները ներկայացրել է ամենայն մերկությամբ` Արեւմուտքի գաղութ եւ խամաճիկային կառավարում: Իսկ ամբողջ դաշտի "ներկապնակը"` ավելի վաղ, թե ավելի ուշ սկսել հեղաշրջումը, ավելի մեղմ կամ կտրուկ քայլերով, պետք է ընկալել ոչ թե երանգներով, այլ միանշանակ սեւ: Ու հարցերի հարցը` ինչո՞ւ են հապաղում ազգային անվտանգության մարմինները, չէ՞ որ այն, ինչ քննարկվում է` ծանր հանցագործություն է ընդդեմ սահմանադրական կարգի: Եվ եթե թույլ տանք, որ հրձիգներն անեն իրենց սեւ գործը, ապա այլեւս ոչնչով չենք տարբերվի Դաունի համախտանիշի խորհրդանիշ ժապավենները երջանիկ ապուշի հպարտությամբ կրող ուկրաինացիներից:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ