ՌՈՒԶԱՆՆԱ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ. «ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀՌՉԱԿԱԳԻՐԸ ԱՆՑՅԱԼԻՑ ՆԵՐԿԱՅՈՎ ԴԵՊԻ ԱՊԱԳԱ ՃԱՆԱՊԱՐՀ ՀԱՐԹՈՂ ՓԱ

ՌՈՒԶԱՆՆԱ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ. «ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՀՌՉԱԿԱԳԻՐԸ ԱՆՑՅԱԼԻՑ ՆԵՐԿԱՅՈՎ ԴԵՊԻ ԱՊԱԳԱ

ՃԱՆԱՊԱՐՀ ՀԱՐԹՈՂ ՓԱՍՏԱԹՈՒՂԹ Է»

«Իրավունքը» Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի ու համահայկական հռչակագրի մասին զրուցեց  ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Ռուզաննա Մուրադյանի հետ:

- Տիկին Մուրադյան, Ծիծեռնակաբերդում  ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը hունվարի 29-ին  հնչեցրեց Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի համահայկական հռչակագիրը: Ըստ ձեզ` որքանո՞վ է հասցեական ու թիրախային հռչակագիրը: Հռչակագրի ո՞ր դրույթներն են ձեզ համար ավելի ընդունելի:

-Ես կարծում եմ, որ Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակի համահայկական հռչակագրի բոլոր դրույթներն էլ շատ կարևոր են: Սա համազգային նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որն արտահայտում է հայ ժողովրդի միասնական կամքը: Այս փաստաթուղթը հստակ ուղերձ է մեր գալիք սերունդներին: Մեզ համար շատ կարևոր է, որ հռչակագիրը անցյալից ներկայով դեպի ապագա ճանապարհը հարթող փաստաթուղթ է, որը համընդհանուր  գնահատական է մարդկության դեմ կատարած ոճրագործությանը:Այն կարևոր է նրանով, որ արտահայտում է պատմական, բարոյական, իրավական, քաղաքական, միջազգային գնահատականներ:

- Հռչակագրի հրապարակումից հետո կարծիքներ հնչեցին, որ այն ավելի շատ բարոյական հարթության վրա  է հզոր, քան իրավական:  Համամի՞տ եք արտահայտված տեսակետին:

- Ինչպես արդեն նշեցի՝ Հայոց Ցեղասպանության հռչակագրի հենքը բազմաշերտ է ՝ պատմագիտական, բարոյական, իրավական, քաղաքագիտական:

Մի կողմից փաստաթղթում վերահաստատված է Հայաստանի եւ հայ ժողովրդի հանձնառությունը՝ շարունակելու միջազգային պայքարը ցեղասպանությունների կանխարգելման, ցեղասպանության ենթարկված ժողովուրդների իրավունքների վերականգնման եւ պատմական արդարության հաստատման համար, իսկ մյուս կողմից  տեղ է գտել նաև երախտագիտության արտահայտում  այն պետություններին, միջազգային, կրոնական եւ հասարակական կազմակերպություններին, որոնք որպես մարդկության դեմ ուղղված սոսկալի ոճիր՝ ճանաչեցին և դատապարտեցին Հայոց ցեղասպանությունը: Կարծում եմ, որ այն բավականին բազմաշերտ և խորքային  փաստաթուղթ է, որպեսզի  ընկալվի  բոլոր հարթություններում:

- Շատերը հայացքներն ուղղել են ԱՄՆ-ը`  ակնկալելով, որ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման արդյոք կհայտնի «ցեղասպանություն» բառը թե ոչ:  Կանխատեսելը, իհարկե, անշնորհակալ գործ է, բայց ինչ դիրքորոշում կորդեգրի ԱՄՆ նախագահը Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին ընդառաջ:

- Չնայած, որ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման 2008 թվականի  քարոզարշավի ընթացքում Ցեղասպանությունը ճանաչելու իր խոստումը դեռ չի կատարել, սակայն այղ ուղղությամբ որոշակի քայլեր արդեն արվել են: Մասնավորապես, Կալիֆորնիայի նահանգի սենատն ընդունել է Հայոց ցեղասպանության պատմության մասին ուսուցումը Կալիֆորնիայի դպրոցների ուսումնական ծրագրերում ներառելու մասին բանաձևը: Չնայած թուրքական լոբբիի կոշտ դիմադրությանը` Կալիֆորնիայի նահանգի Ժողովը միաձայն քվեարկեց այդ օրինագծի օգտին, որը նախատեսում է Հայոց ցեղասպանության մասին բանավոր վկայությունների ուսումնասիրում նահանգի դպրոցներում: Օրինագծի միաձայն ընդունումն արդեն վկայում է, որ Կալիֆորնիայի պաշտոնյաները ընդունում են փաստի ճշմարտությունն ու իսկությունը: Բացի այդ՝ ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը  ընդունել է Հայոց ցեղասպանության փաստը դատապարտող բանաձեւը: Սրանք  քայլեր են, որոնք իրականացվել են տարբեր ձևաչափերով:

Հուսով եմ, որ Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակի տարելիցը ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի համար արդարացված հնարավորություն կլինի խնդրի նկատմամբ  իր մոտեցումները վերանայելու և նորից անդրադառնալու իր խոստմանը:

- Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը 102 երկրների ղեկավարներին պաշտոնական հրավեր է ուղարկել`Գալիպոլիի ճակատարամարտը ապրիլի 24-ին տոնելու համար: Որքանո՞վ պետք է  մտահոգվի հայկական կողմը եւ ինչ քայլեր պետք  է ձեռնարկի: Ի վերջո, խոսքը 102 երկրի մասին է:

- Բազմիցս արդեն նշվել է, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի քայլը պատմական փաստերը խեղաթյուրելու, պատմությունը սեփական շահերին ծառայեցնելով խմբագրելու այս ոճին այլ գնահատական տալ հնարավոր չէ , քան ուղղակի ցինիզմ անվանելը: Սակայն  100 ամյակի ընթացքում շատ բան է փոխվել հենց թուրք հանրության մտածելակերպի մեջ. շատերն իրենց վերաբերմունքն արդեն անթաքույց արտահայտում են: Վերջերս կարդացի Թուրքիայում հեղինակավոր լրագրող, գրող Բասքըն Օրանի հոդվածը, ով ևս անդրադարձել էր թուրքական իշխանությունների այդ որոշմանը՝ քննադատության ենթարկելով այն: Հոդվածագիրը քննադատում է Էրդողանի՝ ՀՀ նախագահին ուղղված հայտնի հրավերը՝ այն համարելով «ամոթալի»:

Կարծում եմ, որ այսօր մենք առաջին հերթին պետք է մտածենք, թե Ցեղասպանության 100-ամյակի տարելիցին ընդառաջ և դրանից հետո էլ ինչ պետք է փոխենք մեր մարտավարության մեջ, որը ուղղված կլինի ցեղասպանության հետևանքերի վերացմանը, ինչը շարունակում է մնալ հայության և առաջադեմ մարդկության կարևորագույն առաջնահերթությունը:

ՍՈՆԱ ԴԱՎԹՅԱՆ