ՓՈՂՈՑԱՅԻՆ ԽՈՍՔԸ ԲԵՐՈՒՄ ԵՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒ ԴԱՌՆՈՒՄ ԳՐՈՂՆԵՐ
Արխիվ 12-16ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒ ԴԱՌՆՈՒՄ ԳՐՈՂՆԵՐ
Ֆիլմերի եւ էժանագին սերիալների լեզուն այժմ էլ տեղափոխվել է գրականություն, որտեղ օգտագործվում են այնպիսի բառեր եւ բառակապակցություններ, որոնք ցենզուրայից դուրս են: Եթե նախկինում երեխաները Թումանյանի, Աղայանի, Սահյանի եւ հայ մեծանուն այլ գրողների ստեղծագործություններն ընթերցելուց հետո սովորում էին հայերեն բառեր, ապա այսօր որոշ հեղինակների ստեղծագործություններից այնպիսի բառեր են սովորում, որոնք օգտագործում են միայն "նեղ" շրջապատում: Դե, այդ բառերի հեղինակ-գրողներն էլ ասում են, թե գրականությունն ազատ տարածություն է եւ յուրաքանչյուր "գրող" իրավունք ունի արտահայտվել: Այսպիսով մարդիկ փողոցային խոսքը բերում են գրականություն եւ դառնում գրողներ: Այս շաբաթ "Իրավունքն" անդրադարձել է հետեւյալ հրատապ խնդրին եւ մասնագետներից փորձել պարզել, արդյո՞ք այսօրվա գրականության մեջ չկա ցենզուրայի անհրաժեշտություն.
"ՓՈՂՈՑԱՅԻՆ ՀԱՅՀՈՅԱՆՔՆԵՐԸ ԵՎ ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
ՊԱՏՇԱՃ ՉԷ ԲԵՐԵԼ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ"
Գրականության ինստիտուտի փոխտնօրեն, գրականագետ ՎԱՐԴԱՆ ԴԵՎՐԻԿՅԱՆ.
-Գրականության մեջ ցենզուրայից դուրս բառերի եւ արտահայտությունների անթույլատրելիությունը, կարելի է ասել, ավանդաբար քննարկվել է` սկսած 19-րդ դարից: Գրաքննադատները միշտ բարձրաձայնել են, որ գրականությունը կյանքից բարձր է: Գրականությունը պետք է ավելի տիպական ընդհանրացումների հանգի եւ չպետք է սղագրության նման վերարտադրի կյանքը: Շատ գրականագետներ ասում են, որ եթե օգտագործված բառերը կոնտեքստի մեջ են, ապա դրանք տեղին են: Ամեն դեպքում փողոցային հայհոյանքները եւ արտահայտությունները պատշաճ չէ բերել գրականություն: Երբեմն անպատշաճ բառերի, արտահայտությունների եւ պատկերների դիմում են այն մարդիկ, ովքեր ինքնահաստատվելու խնդիր ունեն: Այդ ամենն ուշադրություն գրավելու ձեւ է: Ի վերջո, այդպիսի բառերը գրականության գեղարվեստականությունը իջեցնում է շատ ավելի ցածր մակարդակի: Պետք է ասեմ, որ փողոցային բառերով եւ ժարգոնով կազմված գրականությունն ու գրական ստեղծագործությունն ունենում են թիթեռնիկի կյանք:
"ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ ՆՄԱՆ ԲԱՌԵՐ ՉԵՆ ՕԳՏԱԳՈՐԾԵԼ"
Պետական-հասարակական գործիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր ՇՉՈՐՍ ԴԱՎԹՅԱՆ.
-Շատ բաներ կան, որոնք պետք չէ, որ բերվեն գրականություն: Միշտ ասել եմ, որ գրականությունն այն դասական երեւույթն է, որի վրա մարդիկ պետք է դաստիարակվեն: Ցենզուրայից դուրս բառեր բերել եւ օգտագործել գրական ստեղծագործություններում, սա արդեն ե՛ւ գրականությանն օգտակար չէ, եւ՛ ընթերցողին: Կարդացեք Համո Սահյանի կամ Հովհաննես Թումանյանի բոլոր ստեղծագործությունները, չի գտնվի մեկ բառ, որը ցենզուրայից դուրս է: Մեր մեծերը նման բառեր չեն օգտագործել: Որոշ բաներ կան Չարենցի մոտ, սակայն դրանք ժամանակի թելադրանքի պահանջով են եղել, որոնք այնքան նրբորեն են ներկայացված, որ սխալ անդրադարձ չունենան ընթերցողի վրա: Այսօր մամուլը, հեռուստատեսությունը եւ գրականությունը պետք է մի քիչ ավելի կոռեկտ լինեն, որովհետեւ մատաղ սերունդն ավելի շատ ընդօրինակում է այնտեղ հայտնված կերպարներին եւ խոսելաձեւին:
Ներկայացրեց ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ

