ԻՆՉՈ՞Ւ Է ԿԲ-Ն ԱԿՆԱՐԿՈՒՄ ՆՈՐ ԹԱՆԿԱՑՈՒՄՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

ԻՆՉՈ՞Ւ Է ԿԲ-Ն ԱԿՆԱՐԿՈՒՄ ՆՈՐ ԹԱՆԿԱՑՈՒՄՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

ՀՀ Կենտրոնական բանկն իր արտահերթ նիստում մեկ բավականին ուշագրավ որոշում ընդունեց: Ըստ այդմª վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձրացվում է 1 տոկոսային կետովª սահմանելով 9,5 տոկոս:

ԹԱՆԿԱՑՈՒՄՆԵՐԻ ԱՐՏԱՔԻՆ ԱԶԴԱԿՆԵՐ ՉԿԱՆ

Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք ասվածը քաղաքակիրթ տնտեսական աշխարհում այն գործիքներից մեկն է, որը մի կողմիցª աճելու դեպքում կարող է նպաստել գնաճի զսպմանըª ի հաշիվ տնտեսության զարգացման, մյուս կողմից էլ, նվազման դեպքում, հանգեցնել հակառակ հետեւանքին: Ինչքանով է մեր ֆինանսաբանկային համակարգին հարիր այդ "քաղաքակիրթ գործիքը", իհարկեª վիճելի հարց է: Բայց այդ տեսական վեճը շրջանցելովª ենթադրենք, որ մեր Կենտրոնական բանկն էլ է նույն նպատակը հետապնդում. ի հաշիվ տնտեսական սպասվող զարգացման, փորձում է առաջիկայում նպաստել գնաճի մեղմմանը: Այսինքն, որ երկրի համար առաջիկայում ԿԲ-ն սպասում է գնաճի մի այնպիսի բարձր, մտահոգիչ մակարդակ, որը զսպելու համար ստիպված է գնալ տնտեսության զարգացման տեմպերի թուլացման:
Միգուցե այդպես է, չվիճենք: Բայց մեկ հանգամանք եւս հաշվի առնենք. 1 տոկոսային կետը վերաֆինանսավորման տոկոսի համար լուրջ ցուցանիշ է. սովորաբար նույնիսկ Հայաստանում նման փոփոխություններն արվում են 0,25 կամ 0,5 տոկոսի չափով: Եվ ահա, երբ ԿԲ-ն գնում է 1 տոկոսանոց, այսինքնª բավականին կտրուկ փոփոխության, պետք է ենթադրել, որ գնաճից սպասվող վտանգը բավականին լուրջ է համարում: Եվ այստեղ է, որ բախվում ենք որոշ տարօրինակ դրվագների:
ԿԲ-ն, գնալով նման փոփոխության, մեկնաբանում է, թե իր մտահոգությունները գալիս են նախª անցած տարվա դեկտեմբերին արձանագրված, այսինքնª պաշտոնական վիճակագրության արձանագրած ամսական 3 տոկոսանոց գնաճի ցուցանիշից: Բայց անմիջապես էլ շեշտում է, որ 12-ամսյա գնաճը կազմել է 4,6 տոկոս, ինչը միանգամայն տեղավորվում է օրենքով թույլատրված շրջանակներում: Ավելին. 4,6 տոկոսը վերջին 10 տարվա հայաստանյան գնաճերի պատմության մեջ ամենեւին էլ ցնցող ցուցանիշ չէ ¥տե՛ս աղյուսակը¤: Ավելին. դա այդ ցանկում վերջից երրորդ տեղում է, այսինքն ինչ-որ առանձնահատուկ մտավախությունների տեղիք չպետք է տար:
Իհարկեª մյուս կողմից էլ դեկտեմբերի` ամսական 3 տոկոսանոց գնաճը կարող էր առաջ բերել մտահոգություն, թե թանկացումները կարող են այդ տեմպերով շարունակվել նաեւ այս տարվա առաջին ամիսներին, իսկ դա, իրոք, կարող էր լուրջ տնտեսական ցնցումներ առաջ բերել: Սակայն այս իրավիճակում որոշ էական նրբերանգներ հաշվի առնենք: Նախª ինչպես անցած տարեվերջին, այնպես էլ այս տարեսկզբին գրեթե ողջ աշխարհում նկատվում է գների անկման միտում, ինչը Եվրոպայում ¥որը մեր ապրանքների ներկրման հիմնական ուղղություններից մեկն է մնումª թեեւ Եվրասիական միությանը Հայաստանի անդամակցության¤ նույնիսկ լուրջ տնտեսական գլխացավանք է առաջացրել: Այսինքն, որ այս ուղղությամբ առաջիկայում կունենանք գնաճային ազդակներ, գրեթե հավանական չէ: Չնայածª մեր ԿԲ-ն եւս այս հանգամանքը շեշտում է, իհարկե արդարացիորեն առանձնացնելով մեր մյուս հիմնական գործընկերոջըª Ռուսաստանին, որտեղ, գաղտնիք չէ, որ անցած տարեվերջին կար բարձր գնաճª պայմանավորված ռուբլու փոխարժեքի էական անկումներով: Բայց նաեւ փաստն այն է, որ ռուբլու անկումն էլ բացատրվում էր նավթի գների անկմամբ, եւ նավթի գներն էլ հիմա այն նվազագույն մակարդակին են, որից ցած իջնելու դեպքում պարզապես կարող է կանգ առնել համաշխարհային նավթարդյունահանման մոտ կեսը, ինչպես որ ԱՄՆ-ում արդեն իսկ լուրջ ճգնաժամի մեջ է հայտնվել սլանցային նավթարդյունաբերությունը: Ուրեմն ասել, որ նավթը կշարունակի էժանանալ եւ, դրանով ռուսական ռուբլու էժանացումն էլ իր հերթին անցած տարեվերջի տեմպերով առաջ կգնա, միամտություն կլիներ: Եվ հակառակը. հեղինակավոր փորձագետներն ավելի շատ հակված են մյուս տարբերակին, որ նավթի գներն աստիճանաբար սկսելու են ավելանալ, իսկ դա էլ խոստանում է արդեն բավականին կայուն դարձած ռուբլու փոխարժեքի համապատասխան աճ, եւ, ընդհակառակը, Ռուսաստանում եւս գնաճի տեմպերի էական թուլացում:

ԵՐԲ ԲԱՆԿԵՐՆ ԱՐՁԱԿՈՒՐԴՈՒՄ ԷԻՆ, ԱՄԵՆ ԻՆՉ ԿԱՐԳԻՆ ԷՐ

Այսպիսովª ռուսական գործոնը եւս մեզ առանձնահատուկ գնաճ չի խոստանում: Բայց հարցին մոտենանք նաեւ մյուս կողմից. հայաստանյան գնաճը, հասկանալի է, պաշտոնապես բացատրվում էր ոչ թե աշխարհում ապրանքների թանկացմամբ կամ էժանացմամբ, այլª դրամի փոխարժեքի տարեվերջյան թռիչքներով: Ի դեպ, այն բանից հետո, երբ անցած տարեվերջին մեկ օրում "անհասկանալի" կերպով դրամի գերանկումները շուռ եկան հակառակ ուղղությամբ եւ քիչ անց էլ բանկային համակարգը գնաց երկարատեւ արձակուրդի, այսինքնª մինչեւ հունվարի կեսերը դրամ-դոլար փոխարժեքը գործնականում մեխվել էր նույն մակարդակի վրա: Ընդ որում, այդ օրերին էլ էին մարդիկ դոլար առնում-ծախում, եւ կապված տոների հետ, ոչ փոքր չափով: Բայց շուկան միանգամայն կայուն էր, ինչը ավելորդ անգամ հուշում է, թե որտեղ պետք է հիմնականում փնտրել մեր փոխարժեքային խնդիրները, այսինքն, որ երբ բանկերն արձակուրդում էին, փոխարժեքի շուկան իրեն շատ էլ լավ էր զգում, թեեւ նույն ժամանակահատվածում էլի ռուբլու նկատելի թուլացում արձանագրվեց: Սա, իհարկե, հուշում է, որ դրամի թուլացումը ռուբլու հետ կապելու բոլոր պաշտոնական ակնարկներին պետք է առնվազն վերապահումով մոտենալ: Իսկ այն, որ ԿԲ-ն հայաստանյան 16 բանկերի բավականին զավեշտանման պատժամիջոցների ենթարկեց, ըստ էությանª դրամի փոխարժեքի խառը օրերին "խաղեր տալու" պատճառով, իր հերթին է հուշում, թե դոլարային այդ պատմության եւ դրանով պայմանավորվածª Հայաստանի դեկտեմբերյան թանկացումի իրական պատճառները որտեղ պետք է փնտրել:
Այս ամենից զատ էլ նկատենք, որ այս օրերին նույնպես փոխարժեքի շուկայում ոչ միայն արտառոց ցնցումներ չկան, այլեւ վերջին օրերին դրամի դիրքերը որոշակիորեն ամրապնդվել են: Դա եւս հուշում է, որ իրավիճակի այս հունով զարգանալու դեպքում պետք է գնանկում եւ ոչ թե գնաճ ունենանք: Ուրեմն պետք է հասկանալ, թե այս ինչ նոր բան է մոգոնել ԿԲ-ն, որը վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հետ կապված` իր այդ քայլով ակնարկում է լուրջ թանկացումների սպասելիքների մասին:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ