ՈՒՄ Է ԽԱՆԳԱՐՈՒՄ ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԲԱԶԱՆ

ՈՒՄ Է ԽԱՆԳԱՐՈՒՄ ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԲԱԶԱՆ

Սակայն, չնայած Գյումրիի այս հերթական ողբերգության պատճառների, դրա նկատմամբ հանրային զայրույթը ռուսական ռազմաբազայի դեմ ուղղորդելու համախմբված գործողություններ մեր տեղական արեւմտամետները սկսեցին միանգամից: Ավելին ասենք, բավականին կազմակերպված ձեւով այս քարոզչապան օպերացիային միանգամից միացավ նաեւ ռուսական "5-րդ շարասյունը", թե տեսեքª Հայաստանում պահանջում են դուրս բերել ռուսական ռազմաբազան: Ի սկզբանե՞ էր դա կազմակերպված, թե պարզապես առիթից օգտվեցին, արդեն նույնիսկ դա չէ էականը:
Եվ նկատենք, որ Գյումրիի ռուսական ռազմաբազայի շուրջ մթնոլորտն այսպես շիկացնում են հենց այն իրավիճակում, երբ հերթական լարվածության փուլն է սկսվել Ղարաբաղում: Ընդ որում, քիչ չեն վերլուծաբանները, ինչպես, ասենք, ուկրաինացի քաղաքագետ Իվան Լիզինը, ովքեր ղարաբաղյան այս նոր սրացումները բացատրում են որպես ԱՄՆ-ի հետեւյալ նկրտումներին հասնելու միջոց.
"1. Ղարաբաղի շուրջ ՌԴ-ին եւ Թուրքիային ներքաշել բախման մեջ, ինչը մեխանիկորեն կսառեցնի նրանց հարաբերությունները:
2. Մոսկվային հերթական անգամ կանգնեցնել Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ ընտրության փաստի առաջ, եւ եթե ելնելով Հայաստանի հետ ունեցած միութենական կարգավիճակիցª նախընտրի Երեւանին, ապա դա միանգամից կհանգեցնի Բաքվի հետ խորը հակասության:
3. Այդ իրավիճակում կձախողվեն նաեւ կասպյան տարածաշրջանում ազատ առեւտրի գոտու ստեղծման ծրագրերը:
4. Վերստին օրակարգային կդառնան Ադրբեջանիª ՆԱՏՕ-ին անդամակցության հարցը ¥ինչին Բաքուն ամեն կերպ դիմադրում է¤, կամ գոնե հասնել Հարավային Կովկասում Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի ռազմական միության խորացմանª դրանում Վրաստանի մասնակցությամբ:
5. Նման իրավիճակում նաեւ Վրաստանիª հակառուսական քարոզչության նոր ալիքի եւ ՆԱՏՕ-ին մերձեցման առիթ կլինի: Արդյունքումª այս իրավիճակը հրաշալի շանս կտա ՆԱՏՕ-ինª հարավկովկասյան տարածաշրջանում ամրապնդվելու համար:
6. Նման հակամարտությունը հնարավորություն կտա իրականացնել ցանկալի կադրային վերադասավորումներ Երեւանում եւ Բաքվում:
7. Քաոսն էլ ավելի կխորացվի տարածաշրջան Մերձավոր Արեւելքից ջիհադիստներին ներքաշելու միջոցով":
Սա, միգուցե, Վաշինգտոնի մաքսիմում ցանկությունն է, սակայն դրա առաջին կետըª ռուս-թուրքական հարաբերությունները փչացնելը, իհարկե, կենսական նշանակություն է ձեռք բերել: Այն առումով, որ Թուրքիայի տարածքով դեպի Եվրոպա տանող ռուսական գազատարի կառուցման ծրագրերը, որոնց մասին անցած տարի ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց Անկարայում, թեեւ լրջորեն մտահոգել է Վաշինգտոնին, սակայն այդ ծրագրերի դեմ գործուն որեւէ քայլ այդպես էլ ձեռնարկել չհաջողվեց: Գումարած դրանª բավականին ակտիվ քննարկվում է նաեւ Ռուսաստան-Թուրքիա-Իրան տնտեսական եւ էներգետիկ առանցքի ստեղծման թեման, եւ Թուրքիան կանխավ վայելելով միաժամանակ ռուսական եւ իրանական էներգակիրները դեպի Եվրոպա տարանցելու հաճույքը, հազիվ թե մտքով անգամ անցկացնի հրաժարվել այդ ամենից: Մինչեւ իսկ Իլհամ Ալիեւի լացուկոծը, ով երեկ հենց այդ հարցով Անկարայում էր, կարծես թե, Էրդողանին ետ չի պահում իր երազանքների այդ մեծ ծրագրից: Չնայած մեկ տարբերակ դեռ կա. ռուս-թուրքական հարաբերությունները կարելի է եւ ղարաբաղյան հակամարտության միջոցով պայթեցնել: Ալիեւի համար սա, իհարկե, հսկայական ռիսկ է, որին անցած տարի նա այդպես էլ չգնաց: Բայց նավթի համաշխարհային գների գերանկումները միանգամայն այլ իրավիճակ են առաջ բերել Բաքվում: Ճիշտ է, վաղ թե ուշ նավթը նորից կթանկանա, բայց հարց է, թե այդ ժամանակ Ադրբեջանն այլեւս նավթ կունենա՞: Դրան պետք է փոխարիներ գազը, մինչդեռ, երբ Ադրբեջանը, այն էլª անորոշ ապագայում Թուրքիային հազիվ տարեկան 14-15 միլիարդ խմ գազ է առաջարկում ¥որը քաղաքական եւ ոչ մի առավելություն Անկարային չի տալիս¤, իսկ ՌԴ-նª մոտ 4 անգամ ավել ¥հույս կա մոտ 15-20 միլիարդ էլ Իրանից ստանալ¤ª իր բոլոր քաղաքական առավելություններով հանդերձ, ապա հազիվ թե Էրդողանը լուրջ ուշադրություն դարձնի Ալիեւի տրտնջոցներին: Իսկ այս դեպքումª Ալիեւի համար նույնպես, ինչպես Վաշինգտոնի, սկսում է ավելի հրապուրիչ դառնալ Ղարաբաղի հաշվին ռուս-թուրքական հարաբերությունները պայթեցնելու տարբերակը: Իսկ ռուսների հայաստանյան ռազմաբազայի հետ կապված այս աղմուկը, թերեւս, Իլհամ Հեյդարովիչի համար կարող է նաեւ Վաշինգտոնից ստացած "խրախուսական մրցանակի" դեր ունենալ:
Կարծես թե, լավ է մտածված, միայն թե ռուսական բազան կմնա իր տեղում, իսկ Անկարայում, թերեւս, Ալիեւին կբացատրեն, որ պատերազմ սկսելովª պետք է հույսը միայն ուղղակի օգնության հույս չպետք է ունենան: Իսկ այսքան ձախողված դիվերսիոն փորձերից հետո Ալիեւը կհամարձակվի՞ դեմ առ դեմ մնալ հայկական բանակի հետ...

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ