«ԴԵՊԻ ՑՄԱՀ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ». ՊԱՅՔԱՐԻ, ԿԱՄՔԻ, ՈՒԺԻ, ՆՎԻՐՄԱՆ ՈՒ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ

«ԴԵՊԻ ՑՄԱՀ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ». ՊԱՅՔԱՐԻ, ԿԱՄՔԻ, ՈՒԺԻ, ՆՎԻՐՄԱՆ ՈՒ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ

Նարեկացի արվեստի միությունում տեղի ունեցավ 19 տարի անազատության մեջ գտնվող ՄՀԵՐ ԵՆՈՔՅԱՆԻ «Դեպի ցմահ ազատություն» երկլեզու գրքի շնորհանդեսը: Ցմահ դատապարտված Մ. Ենոքյանի պատմվածքում դատապարտյալն անդրադարձել է 1990-ականների անկախ Հայաստանի  առաջին տարիների անարդարություններին: Հեղինակը 20 տարեկանում հայտնվել է մահապատժի դատապարտվածների հարկաբաժնում: Դաժան, անմարդկային պայմաններ, որտեղ պետք էր գոյատեւել`պահպանելով խիղճ, սեր, հոգեւոր արժեքներ: Պատմվածքը  հանուն ազատության, հանուն կյանքի մղվող հեղինակի 19-ամյա պայքարի, կամքի, ուժի, նվիրման եւ սիրո մասին է: Դատապարտյալը  մասնակցել է «Orange» ընկերության կազմակերպած «Գրքի մրցույթին-2013-ին»` իր նոր` «Դեպի ցմահ ազատություն» պատմվածքով, սակայն կազմակերպության կողմից ճնշում է գործադրվել ժյուրիի վրա, և նրա պատմվածքը չի քննարկվել եզրափակիչ փուլում: «Օրանժի» ղեկավարության պատճառաբանությունն այն է եղել, որ ցմահ բանտարկյալին մրցանակ տալով՝ իրենց շուկային հարված կլինի: 
Գիրքը՝ հայերեն ու անգլերեն, տպագրվել է քաղաքացիների աջակցությամբ, ովքեր չեղյալ են հայտարարել Օրանժի մրցանակաբաշխությունը՝ մրցանակը հանրության անունից հանձնելով Մհեր Ենոքյանին:

1996 թվականին  Երեւանի պետական բժշկական ինստիտուտի 3-րդ կուրսի ուսանող 20-ամյա Մհերը մեղադրվեց համակուրսեցու սպանության մեջ եւ  դատապարտվեց մահապատժի: Նա ո′չ դատարանում, ո′չ էլ այժմ իրեն մեղավոր չի ճանաչում.«Մեղավոր եմ այնքանով, որ միգուցե վախից չկարողացա փրկել ընկերոջս կյանքը»,-իր գրքերոմ գրում է նա:

38-ամյա Մհեր Ենոքյանը 19 տարի գտնվում է փակ ռեժիմային գոտում եւ պայքարում է իր դեմ հարուցված քրեական գործը վերաբացելու համար: Սակայն մինչ այսօր որեւէ արդյունք չկա: Նա բացի պատմվածքներ գրելուց, նկարում է, սովորում բուհում, թղթակցում մամուլին, կատարում թարգմանչական աշխատանքներ եւ ապրում ակտիվ հասարակական կյանքով: Երկու հեղինակային եւ մեկ թարգմանական գրքի հեղինակ է:

Ներկայացնում ենք «Դեպի ցմահ ազատություն» պատմվածքից որոշ հատվածներ.

«20 տարեկանում ես ստացա մահվան թուղթ: Հա, հա դա թուղթ էր այն մասին, որ ես այսուհետեւ չկամ: Իսկ իմ բոլոր փորձերն ապացուցելու, որ ես ՈՂՋ եմ , որ կարող եմ սիրել, կարոտել, արտասվել, նկարել, տխրել, տառապել, հրճվել…… ռոբոտ-դատավոր-գերեզմանափորները չէին էլ կարող տեսնել, նրանք հոգու աչքեր չունեին: Նախորդ դարից մահվան տանն եմ, որտեղից էլ գրում եմ….»:

«Մահվան տանը գտա մի գրադարան`լի հին, խոնավ, քրքրված գրքերով: Կա′մ պիտի կարդայի ամենը, կա′մ պիտի օրական 60 ժամ նայեի գորշ պատերին: Լավ էր , որ ընտրություն ունեի: Ես ընտրեցի գրքերը: Կարդում էի` ինչ պատահի, կարդում էի անընդհատ: Եւս մեկ բանաձեւ չգժվելու համար…..»:

«Չորս տարի ինքս իմ աչքերի մեջ չէի նայել.հայելի չկար: Թեպետ մեկ-մեկ ալյումինե թասի մեջ էի փորձում մարդկային արտացոլանքս տեսնել, որ գոնե զգամ թե հետս մարդ կա: Բայց այդպես զրուցել անհնար էր`միայն ուրվագծերն էին երեւում…»:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ