"ՀԱԿ-Ը, ՀԱՍԿԱՆԱԼՈՎ ԻՐ ՍԽԱԼԸ, ՇՈՒՌ Է ԵԿԵԼ ԲՀԿ-Ի ԿՈՂՄԸ"

"ՀԱԿ-Ը, ՀԱՍԿԱՆԱԼՈՎ ԻՐ ՍԽԱԼԸ, ՇՈՒՌ Է ԵԿԵԼ ԲՀԿ-Ի ԿՈՂՄԸ"

Երեկ "Ազդակ" լրագրողական ակումբում ԱԺ 4-րդ գումարման ԱԺ ԲՀԿ-ական պատգամավոր, տնտեսագետ ՎԱՐԴԱՆ ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆԸ հիմնականում խոսեց ՀՀ-ի ԵՏՄ-ի անդամակցության ռիսկերի եւ առավելությունների մասին: Բանախոսը նախ նշեց, որ բոլոր դեպքերում 20-րդ դարի վերջին եւ 21-րդի սկզբին, որեւէ երկիր չի կարող մեկուսացված գոյատեւել աշխարհում. "Անպայման պետք է համագործակցել որեւէ տիրույթում: Այդ առումով` ՀՀ-ի համար երկար տարիներ իր ազդեցության տիրույթը եղել է Ռուսաստանի Դաշնությունը, եւ որոշակի ժամանակահատվածից հետո, այսինքն` լինելով Խորհրդային Միությունում, ձեռք բերեցինք անկախություն, իսկ հիմա արդեն ձեւավորվում է Եվրասիական տնտեսական միությունը, ինչպես որ ձեւավորվել է Եվրամիությունը: Այս միություններից որեւէ մեկում հանգրվանելու առումով` Հայաստանը մեծ այլընտրանքներ չուներ, եւ բնականաբար` թե՛ տնտեսական, թե՛ սոցիալական, թե՛ մշակութային եւ շատ այլ առումներով մեր վեկտորը ուղղված է եղել դեպի եվրասիական տարածք, եւ, բնականաբար, այստեղ գտնվելն ավելի նպատակահարմար կլինի:
-Իսկ որո՞նք են այն ռիսկերը, եթե ՀՀ-ն անդամակցի ԵՏՄ-ի հետ:
- Բոլոր դեպքերում, ռիսկեր էլ կան, որոնք կարող են կրել ինչպես օբյեկտիվ, այնպես էլ սուբյեկտիվ բնույթ: Ռիսկի մեծամասնությունը, որպես կանոն, պայմանավորված է լինում տվյալ երկրի իշխանություններով: Մեր իշխանությունները գտնվելով ԵՏՄ-ի սահմաններում, առաջնորդվելով այդ սկզբունքներով, գործունեության արդյունավետության առումով, կարծում եմ, մենք կունենանք շատ ավելի նախընտրելի իրավիճակներ, քան ունեինք մինչեւ հիմա: Այս պահին թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին գործառույթների առումով  բավականաչափ դժվար կառավարելի ռիսկեր ունենք, իսկ երբեմն էլ, հնարավոր չի լինում այդ ռիսկերը կառավարել:   Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ տարածաշրջանում մենք ունենք չլուծված հիմնախնդիր, գտնվում ենք աշխարհագրական առումով ոչ բարենապաստ պայմաններում, հաշվի առնելով ազգային անվտանգությունը, իսկ երկար տարիներ մեր անվտանգությունը պաշտպանել է ՌԴ-ն, ապա հիմա` մեզանից անկախ, գտնվում ենք այդ տիրույթում: Մինչ ԵՏՄ-ն, Հայաստանն արդեն ՌԴ-ի հետ 49 տարով կնքել է պայմանագիր` մեր սահմանները պաշտպանելու առումով:
Բացի այդ, ինչպես գիտեք, գոյություն ունի պայքար` Արեւմուտքի եւ ՌԴ-ի միջեւ, ինչը նորություն չէ: Արեւմուտքի կողմից գոյություն ունի մոլորակը կառավարելու միաբեւեռ մոտեցում, ինչը իմ տրամաբանական վերլուծության առումով բավականին վտանգավոր է, դա ողջ մոլորակի կայունության խաթարման հարցն է: Այս խնդիրը լուծելու համար ՌԴ-ն պետք է գործածի իր բոլոր հնարավորությունները, որոնցից մեկն էլ իր պատժամիջոցներին դիմակայելն են: Իսկ դրանք, որպես այդպիսին, չեն ազդելու միայն ՌԴ-ի, կամ ռուբլու վրա: Այդ վճռականության պատրաստվածությունը ինձ տալիս է մեծ հույս, որ ՌԴ-ն դիմակայելու է այդ մեծ ցնցումները, ավելին` թող լինեն այդ ցնցումները, քանի որ եթե հեռանկարում ունենալու ենք տնտեսության զարգացում, աշխատատեղեր, ներդրումներ, նոր եկամուտներ, սրանք գալիս են ասելու, որ մեր ընտրությունը բխում է մեր ազգային շահերից:

"ԱՐԺԱՆԱՎԱՅԵԼ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐԸ ԱՎԵԼԻ ԲԱՐՁՐ ԵՆ ԳՆԱՀԱՏՎՈՒՄ, ՔԱՆ ԹԱՆԿԱՑՈՒՄՆԵՐԸ"

-Շատ են խոսում այն մասին, որ մեզ մոտ գները բարձրանալու են, եւ կյանքը եւս կթանկանա:
- Թող թանկանա, բոլոր դեպքերում դա հարաբերական է: Պետք է հասկանանք, որ թանկացումներ միշտ են լինելու, քանի որ հասարակության պահանջմունքները միշտ ավելի արագ ու բարձր են լինում, քան մենք կարողանում ենք դրանք բավարարել: Բայց դա երբեւէ կենսամակարդակի վրա չի ազդում, երբ պետությունը կարողանում է մեծ եկամուտներ ունենալ: Եթե այսօր մարդկանց տալիս ենք 40 հազար թոշակ, իսկ հետո ստանան դրա եռապատիկը-քառապատիկը, ապա թող մի քիչ էլ մթերքները թանկանան: Արժանավայել եկամուտը միշտ ավելի բարձր է գնահատվում, քան թանկացումները:

"ՊԵՏՔ ՉԷ ԼՍԵԼ ԱՅԴ ՍՈՒՏԻ-ՄՈՒՏԻ
ՄՈԾԱԿՆԵՐԻՆ ՈՒ ԾՈՄԱԿՆԵՐԻՆ"

-Եթե Ռուսաստանը ունի մեծ ռեզերվներ եւ գնում է դրան, ապա չե՞ք կարծում, որ մեր ռեզերվները այդքան էլ բարձր չեն:
- Այո, իհարկե ՌԴ-ն ունի շատ մեծ ռեզերվներ: Պետք չի լսել այս սուտի-մուտի, պուճուր-մուճուր մոծակներին ու ծոմակներին, նրանք գրանտները դրսից վերցնում ու պատվերներ են կատարում: Մենք 10 տարի առաջ մտանք Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպություն եւ մաքսատուրքերը իջեցրեցինք` հասցնելով գրեթե զրոյի, բայց պարզվում է, որ դրանով ամեն ինչ փչացրինք: Մեզ մոտ դադարեց թեթեւ արդյունաբերությունը, սննդի արդյունաբերությունը: Իսկ Ռուսաստանի պարագայում այդպես չէ, քանի որ իսկապես նա մեծ ռեզերվներ ունի, ինչ է, կարծում եք Ամերիկա՞ն ունի, իհարկե` ոչ: Ձեր կարծիքով` այս տիրույթում գտնվող մարդը համբուրգեր կուտի՞:
- Իսկ ինչքա՞ն կարող է շարունակվել ռուբլու արժեզրկումը:
- Հնարավոր է` երկար տեւի: Հետո, եթե հանկարծ Ռուսաստանը վնասվի, Հայաստանը կկործանվի: Չեմ ասում, որ իրենք մեզ շատ սիրում են, բայց արդեն երկու դար է, ինչ Ռուսաստանը թույլ չի տալիս, որ մեզ կպնեն: Եթե չլինի իրենց ազդեցությունը, ապա Թուրքիայի եւ մեր ներսի թշնամիների ձեռքով Հայաստանը կես օրում կվերանա: Եկեք մենք մեր երկիրը լավ կառավարենք: Հիմա Ռուսաստանը մեղավո՞ր է, որ Հայաստանի բյուջեի 18,6 տոկոսը գնում է կառավարման համակարգի վարձատրության եւ այն պահելու վրա:
- Բայց չէ՞ որ կաշառքը դեռ նախորդ միությունից է եկել...
- Ես շատ եմ ասել, որ ինչպե՞ս կարող է կաշառքը վերանալ, դա ծնվել է դեռեւս Ադամի ու Եվայի ժամանակներից: Բայց դրանցից ահավոր կաշառակերներ էլ կան. Սադամ Հուսեյնի երկրում կռիվ են անում եւ միլիարդներ աշխատում, իսկ մերոնք բյուջեն են տանում:
- Պարոն Բոստանջյան, մի՞թե Ձեր մատնանշած մոծակների ու ծոմակների համար ՀՀ նախագահի 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ի որոշումը անակնկալ էր, առ այն, որ Դուք ինքներդ բերում եք շատ փաստարկներ, որ ամենաճիշտ տարբերակը  ԵՏՄ-ին միանալն է:
- Քանի որ մենք մեծ երկիր չենք, հետեւաբար անորոշություններ մեզ մոտ շատ են լինում: Ես երբ պատգամավոր էի նաեւ 3,5 տարի, Եվրաասոցացման արեւելյան գործընկերության անդամ էի: Մենք բանակցել ենք իրենց հետ, եւ բոլոր դեպքերում սեպտեմբերի 3-ի տեղափոխումը հանկարծակիություն մտցրեց, որից էլ թե՛ կասկածելի, թե՛ ոչ կասկածելի կերպարները սկսեցին խոսել այդպես: Կարծում եմ, կարելի էր այդ մասին մի քիչ ավելի շուտ սկսել խոսել:
- Ստացվում է, որ ամբողջ հարցը կտրուկության մե՞ջ է:
- Այո: Եթե հիշում եք, նույնիսկ իշխանավորներից Շավարշ Քոչարյանը այլ կերպ էր արտահայտվում, իսկ սեպտեմբերի 3-ից հետո պարտադրված էին այլ բաներ ասել, իսկ դրանից ընդդիմախոսները առիթ են ստանում եւ խոսում են, այն ինչ ցանկանում են:

"ՌՈՒՍԱԿԱՆ ԿՈՂՄԻ ՀԵՏ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ
ՈՂՋՈՒՆՈՒՄ ԵՆ ԳՐԵԹԵ ԲՈԼՈՐԸ"

-Պարոն Բոստանջյան, Ձեզ համար առնվազն զարմանալի չէ՞, որ խորհրդարանական բոլոր ուժերը արտահայտել են իրենց դիրքորոշումը` ԵՏՄ-ի անդամակցության մասին, բացի ԲՀԿ-ից:
- Իշխանության համար պայքարը ընդհանրապես բարդ գործընթաց է: Մարդկության պատմության մեջ ամենադաժան պայքարը եղել է իշխանության համար: Հիմա ԲՀԿ-ն որդեգրել է մի քաղաքականություն, մոտեցում, որ մինչեւ անգամ մեկ մարդու վնաս չտրվի դրանով: Կարծում եմ` չարժե դրա համար մեղադրանքներ հնչեցնել:
- Ոչ թե մեղադրանքներ ենք հնչեցնում, այլ չենք ստանում կոնկրետ պատասխան, թե ԲՀԿ-ն ի՞նչ դիրքորոշում ունի այդ անդամակցության վերաբերյալ, որոշները չնայած դրական են արտահայտվել, բայց միասնական ու վերջնական որոշում չկա:
- Կարծում եմ, որ միասնական մոտեցումը հղի կլիներ որոշակի ոչ ցանկալի զարգացումներով, ինչի պարագայում հակառակ կողմը կստանար հարձակվելու հնարավորություն: Դրա համար զարգացումները ենթադրում եւ պահանջում են զգուշավոր պահվածք: Բայց եւ այնպես, կարծում եմ, որ ռուսական կողմի հետ համագործակցությունը ողջունում են գրեթե բոլորը: Տեր-Պետրոսյանը դրա մասին ասաց բարձրաձայն, Գագիկ Ծառուկյանն էլ, կարծում եմ, որ այդպես է մտածում, եւ միայն Րաֆֆի Հովհաննիսյանն  է անորոշ բաներ ասում:

"ԼԱՎ ԿԼԻՆԻ` ՐԱՖՖԻ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԸ
ԻՐ ԵՐԿՈՒՍՈՒԿԵՍ ՀՈԳԱՆՈՑ ՄԱՐԴԿԱՆՑ ԿԱՌԱՎԱՐԻ"

-Բայց կոնկրետ Ր. Հովհաննիսյանը ասում է, որ դեմ է ԵՏՄ-ին:
- Ես բավականին հարգում եմ "Ժառանգության" առաջնորդին, բայց լավ կլինի` նա իր երկուսուկես հոգանոց մարդկանց կառավարի:
- Նկատի ունեք խորհրդարանո՞ւմ:
- Որտեղ ուզում է լինի, անգամ փողոցում:
- Այդ դեպքում, ինչպե՞ս են թույլ տալիս իրար հետ համագործակցել:
- Դե, ինչպես կարող են թույլ չտալ, մարդը գալիս է եւ իր ցանկությունն է հայտնում` մասնակցելու, համագործակցելու:  
- Բայց չէ՞ որ քաղաքական ուժ է ներկայացնում:
- Այո, բայց նա ո՞նց կարող է մեծ ուժ ներկայացնել: ԲՀԿ-ն ասում է` "մեր խոսքը գործ է", իսկ որոշներն էլ ասում են` "մեր խոսքը խոսք է":
- 2008 թվականին նույն "Ժառանգությունը" եւ ՀԱԿ-ը ԲՀԿ-ին լուրջ մեղադրանքներ էին ներկայացնում` հենց մարտի 1-ի իրողությունների մասով, հիմա ինչպե՞ս է ԲՀԿ-ն կանգնել նրանց կողքին:
- Քաղաքական պայքարում անգամ մեկ օրը կարող է նշանակություն ունենալ: Դուք ներկայացրեցիք երկար ժամանակահատված: Եթե դուք փորձեք քաղաքական կուսակցությունների վարքագիծը ուսումնասիրել` կտեսնեք, որ կա 180 աստիճան փոփոխություն` հենց հաջորդ օրը: Քաղաքական ուժերի խնդիրն այն է, որ նրանք սթափ գնահատեն իրավիճակը տվյալ պահին եւ առաջնոդվեն իրավիճակով պայմանավորված սկզբունքներով: Եթե 2008-ին նրանք քննադատում էին ԲՀԿ-ին, դա դեռ ոչինչ չի նշանակում:
- Բացի քննադատելուց, նաեւ մեղադրանքներ էին ներկայացնում:
- Այո, ճիշտ է, եւ այդ նախկին մեղադրանքների հետ կապված հենց մեղադրողները ցույց տվեցին, որ սին եւ ունայն են եղել, որեւէ իմաստ եւ հիմք չի ունեցել: Պարզապես, մարդկանց եւ կուսակցությանը անվանարկել են եւ այլ պիտակներ են կպցրել: Հիմա հասկանալով, որ սխալ են իրականացրել, շուռ են եկել այդ կուսակցության կողմը:

ԱՐՄԵՆՈՒՀԻ ՀԱԿՈԲՅԱՆ