ԻՐԱՏԵՍԱԿԱՆ ԲՅՈՒՋԵ` ԶՈՒՐԿ ՊՈՊՈՒԼԻԶՄԻՑ

ԻՐԱՏԵՍԱԿԱՆ ԲՅՈՒՋԵ` ԶՈՒՐԿ ՊՈՊՈՒԼԻԶՄԻՑ

Ազգային ժողովի այս քառօրյայում սկսվել է եկող տարվա պետական բյուջեի նախագծի քննարկումը: Ինչպես եւ սպասվում էր, ընդդիմադիր խորհրդարանականները մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստերում բյուջեի նախագծի վերաբերյալ տնտեսագիտական հիմնավորումներ, հակափաստարկներ բերելու, առողջ բանավեճ ծավալելու փոխարեն` իրենց "ուժերը խնայել էին" քառօրյա նիստում քաղաքական ելույթների համար:
Հիշեցնենք, որ ՀՀ վարչապետի գնահատմամբ` 2015թ. պետբյուջեն սոցիալական եւ իրատեսական է, որի նախագծի հիմքում դրվել են խորհրդարանի հավանությանն արժանացած կառավարության ծրագրի, ինչպես նաեւ կառավարության կողմից ընդունված ՀՀ 2014-2025թթ. հեռանկարային զարգացման ռազմավարական եւ 2015-2017թթ. պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրերի դրույթները: Կառավարության սոցիալ-տնտեսական քաղաքականությունը միտված է լինելու մակրոտնտեսական կայունության պահպանմանը` ապահովելով կայուն տնտեսական աճ:
ՀՆԱ-ի իրական աճը ծրագրված է 4.1 տոկոս: 2015թ. դոլարային արտահայտությամբ ապրանքների ներմուծման աճը ծրագրվել է 3.7 տոկոս, իսկ արտահանմանը` 5.2 տոկոս: Արդյունքում` 2015թ. ապրանքների ներմուծումը եւ արտահանումը կկազմեն համապատասխանաբար 3 մլրդ 974 մլն ԱՄՆ դոլար եւ 1 մլրդ 768 մլն ԱՄՆ դոլար: Ապրանքների եւ ծառայությունների ներմուծում-ՀՆԱ եւ ապրանքների եւ ծառայությունների արտահանում-ՀՆԱ հարաբերակցությունը կկազմի համապատասխանաբար 45.3 տոկոս եւ 25.8 տոկոս: Նախագծով նախատեսվել է 1 տրիլիոն 184.5 մլրդ դրամ եկամուտ: Հիմք ընդունելով ՀՀ 2015թ. պետական բյուջեի եկամուտների կանխատեսված մակարդակը եւ ելնելով դեֆիցիտի ֆինանսավորման հնարավորությունից` կառավարությունը ծրագրում է 2015թ. ապահովել ծախսերը ՀՆԱ-ի 26.68 տոկոսի կամ 1 տրիլիոն 298.6 մլրդ դրամի չափով: Նախագծով նախատեսվել է դեֆիցիտի գումարը սահմանել 114.1 մլրդ դրամ: Եկամուտների ծրագրվող կազմում մեծ տեսակարար կշիռ կունենան հարկերը եւ պետական տուրքերը` 95.5 տոկոս:
Սա տնտեսության այն իրական նկարագիրն է, որ ներկայացրել է կառավարությունը ու որի վերաբերյալ պակաս չեն ընդդիմադիր խորհրդարանականների գնահատականները: Դիպուկ է հակադարձել ԱԺ նախագահը` մասնավորապես "օրվա բյուջե" որակմանը. "Կառավարությունը կցանկանար բազմապատկված բյուջե ներկայացնել, բայց այն հնարավորությունների տեսակետից բավարար է: Դա ընդամենը ընդդիմադիրներն իրենց ցանկությունն են արտահայտում, իրենց ցանկությունների մեջ մեր ներկայացրած բյուջեն չի տեղավորվում": Ըստ Գալուստ Սահակյանի` տնտեսական աճը ոչ թե հետեւողականորեն նվազեցվում է, այլ ուղղակի ներկայացվում է հնարավորությունների սահմանը. "Մեր հնարավորություններն այդքան են, մեր տնտեսական համակարգերն այդքանով կկարողանան ապահովել: Ռուսաստանում այսօր 0 տոկոս է, Ռուսաստանի պես հզոր պետությունում: Կարծում եմ, որ Հովիկ Աբրահամյանը շատ օպերատիվ է աշխատում եւ գնահատականները հետագայում կլինեն",- նշել է նա:
Ի դեպ, վատ չէր լինի, որ ընդդիմադիրներն ուշադրություն դարձնեին աշխարհաքաղաքական զարգացումներին, որոնք ազդում են նաեւ ՀՀ տնտեսության վրա` մանավանդ որ Հայաստանը գտնվում է պատերազմական գոտում: Թեպետ, նույն այդ աշխարհաքաղաքական զարգացումներին հետեւելիս շատ հաճախ ընդդիմադիրները տեսնում եւ վերցնում են այն, ինչ այդ պահին պետք է իրենց քաղաքական նկրտումները ներկայացնելու համար:
Հակառակ դեպքում ինչ գնահատական տալ ՀԱԿ պատգամավոր Լեւոն Զուրաբյանի` "թվում է, թե Հայաստանը մի այլ աշխարհում է, ամբողջ աշխարհն այլ ուղղությամբ է գնում, որը հաշվի չի առնվել բյուջեում" որակմանը: Ամենազավեշտալին այն է, որ պատգամավորն այս միտքը կարող էր բարձրաձայնել դեռեւս հանձնաժողովների համատեղ նիստում, բայց չէ, քառօրյա նիստերի հարթակը բոլորովին այլ լսարան է ապահովում: "Դուք ձեր հանձնաժողովում բյուջեի նախագծի վերաբերյալ հետեւյալ հարցադրումը չե՞ք դրել, չե՞ք ասել` մենք մտնում ենք ԵՏՄ, դրա հետ կապված ունենք մաքսատուրքերի, մաքսային եկամուտների առումով լուրջ փոփոխություններ` էլ չասած այլ ազդեցությունները: Տրասֆերտների անկում կա, ռուբլու արժեզրկում կա",- մտահոգվել է Զուրաբյանը, որին հետեւել է ԱԺ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանի պատասխանը. "Հանձնաժողովի համատեղ նիստի քննարկումների ժամանակ բազմիցս այդ հարցերը բարձրացվել են: ԿԲ նախագահը հայտարարեց, որ տրանսֆերտների մակարդակն առաջին 9 ամիսների կտրվածքով մնացել է նախորդ տարվա մակարդակին: Ինչ վերաբերում է ռուբլու արժեզրկմանը, իմ անձնական տեսակետը հետեւյալն է` այդ պրոցեսների հիմքում ոչ այնքան տնտեսական, որքան քաղաքական դրդապատճառներ կան, իսկ քաղաքական դրդապատճառների հետ կապված այժմ քննարկումներ են լինում ՌԴ-ի եւ Արեւմուտքի կողմից` նպատակ ունենալով հանգել մի լուծման` պահպանել երկու կողմերի քաղաքական շահերը եւ այլ երկրներին զերծ պահել սուր տնտեսական զարգացումներից":
Եկող տարվա բյուջեի նախագծի քննարկումը կշարունակվի, եւ խորհրդարանական խմբակցություններն իրենց քաղաքական տեսակետներն արտահայտելու, ներկայացված բյուջեի դրույթների հետ համաձայնելու եւ չհամաձայնելու հնարավորություն կստանան: Մինչ այդ` օգտվելով "ԱԺ կանոնակարգ" օրենքի ընձեռած հնարավորությունից` արտահերթ ելույթ են ունեցել նաեւ ՀՀ կառավարության անդամները:
Գյուղատնտեսության նախարարը, ներկայացնելով ոլորտին հատկացվելիք ֆինանսական միջոցները, նշել է, որ Հայաստանի անդամակցությունը ԵՏՄ-ին բարենպաստ պայմաններ կստեղծի գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման եւ արտահանման ծավալների մեծացման համար: Նա նշել է, որ նախատեսվում է շարունակել եւ իրականացնել արտաքին աղբյուրներից ստացվող նպատակային վարկային եւ դրամաշնորհային միջոցներով ծրագրերը, գյուղատնտեսության ոլորտի կայունացմանն ուղղված ռազմավարական ծրագրերը: Ըստ ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի` ոլորտին հատկացված միջոցների մոտ 80 տոկոսն ուղղվելու է կենսաթոշակառուների կենսաթոշակի բարձրացմանը: Էներգետիկայի եւ բնական պաշարների նախարարը նշել է, որ պետական բյուջեից հատկացվող միջոցները եւ ծրագրերը նպատակաուղղվելու են ոլորտի էներգետիկ անվտանգության բարձրացմանը: Նախատեսվում է շարունակել եւ իրականացնել արտաքին աղբյուրներից ստացվող նպատակային վարկային եւ դրամաշնորհային միջոցներով ծրագրեր: Արդարադատության նախարարը նշել է, որ 2015թ. ընթացքում իրականացվելու է քրեակատարողական օրենսդրության ամբողջական բարեփոխման ծրագիրը, քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման արխիվի թվայնացման աշխատանքը:
Ի դեպ, քաղաքական շահարկումների ենթարկված հանրապետության վարչապետի հայտարարությունը` կանխատեսվող 4.1 տոկոս տնտեսական աճի վերաբերյալ վերահաստատել է ֆինանսների նախարարը` նշելով. "Տնտեսական աճի հետ կապված մակրոտնտեսական ցուցանիշները, որոնք գնահատում են Արժույթի միջազգային հիմնադրամն ու Կենտրոնական բանկը, մեզ համար ռիսկեր են պարունակում, որովհետեւ տնտեսական զարգացման կոնցեպտները, որոնցից կախված է մեր տնտեսության զարգացումը հատկապես Ուկրաինայի եւ Ռուսաստանի հետ, որոշակի անճշտություններ եւ անորոշություններ են պարունակում: Ներկա պահին այդ անորոշությունը նվազման միտում ունի, եւ մենք կանխատեսում ենք, որ մինչեւ տարեվերջ կառավարությունը պետք է ջանքեր գործադրի, որպեսզի դիմակայի խնդիրներին":

ԱՐՏԱԿ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ