«ՀԱՅ ՄԵԾ ԳԻՏՆԱԿԱՆԻ ԵՐԱԶԱՆՔՆ ԱՅԴՊԵՍ ԷԼ ԱՆԿԱՏԱՐ ՄՆԱՑ»

«ՀԱՅ ՄԵԾ ԳԻՏՆԱԿԱՆԻ ԵՐԱԶԱՆՔՆ

ԱՅԴՊԵՍ ԷԼ ԱՆԿԱՏԱՐ ՄՆԱՑ»

«Իրավունքն» արդեն հայտնել է, որ այսօր առավոտյան կյանքից հեռացել է մեծ գիտնական, քիմիկոս, Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի եւ բնության ու հասաակության մասին գիտությունների միջազգային ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի նախագահ ՌԱՖԱՅԵԼ ԳԵՂԱՄԻ ՄԵԼԻՔ-ՕՀԱՆՋԱՆՅԱՆՆ, ով այս տարի ամռանը նշեց իր 75-ամյակը:

Չնայած նա իր գիտական ողջ գործունեության ընթացքում ձեռք էր բերել մեծ ճանաչում, ոչ միայն Հայաստանում այլ նաեւ ամբողջ աշխարհում, սակայն նրա մի վաղեմի երազանքն այդպես էլ անկատար մնաց: «Իրավունքի» հետ զրույցներից մեկում գիտնականը նեղսրտել էր, որ իր ընկերոջը` Ճապոնացի հայտնի նկարիչ, գիտնական, քաղաքական գործիչ ՏԱԴԱՍԻ ԳՈԻՆՈԻՆ տված խոստումը չի կարողանում իրականություն դարձնել.

«Ուտագավա մշակութային դպրոցը, որը գոյություն ուներ 18-19-րդ դարերում, տվեց շատ արվեստագետներ ճապոնական փորագրությունների ասպարեզում` Ուտագավա Տոյոկունի սերունդ, Ուտագավա Կունիսադա, Ուտագավա Հիրասիգե եւ այլն: Ժամանակին Վան Գոգն իր սիրուհուց նվեր է ստացել «Օսախի կամուրջը վարար անձրեւի տակ» նկարը, որի հեղինակը Ուտագավա Հիրոսիգեն է: Այնուհետեւ նա ստանում է երկրորդ նկարը` «Ծաղկած սալորենի»: Նվեր ստացած նկարների տպավորության մասին Վան Գոգը նամակագրությամբ կիսվում է իր ընկերների հետ: Այնուհետեւ դիմում է եղբորը, որպեսզի գնի իր համար նմանատիպ տարբեր փորագրություններ: Այժմ Վան Գոգի թանգարանում պահպանվում են շուրջ 400 նման փորագրություններ»,- «Իրավունքի» հետ զրույցում գրեթե մեկ տարի առաջ պատմեց Ռ.Մելիք-Օհանջանյանն ու ոգեւորությամբ նշեց, որ իր ընկեր ճապոնացի հայտնի նկարիչ, գիտնական, քաղաքական գործիչ ՏԱԴԱՍԻ ԳՈԻՆՈՆ նախ վերականգնել է Ուտագավայի դպրոցի ավանդույթները (քանի որ դրանք 20-րդ դարասկզբում գրեթե գոյություն չունեին), ապա հավաքել Վան Գոգի նկարների հավաքածուի ամբողջական պատկերները` շուրջ 250 նկար: Վան Գոգի այդ հավաքածուն, որը ձեռք է բերել Տադասի Գոինոն, ցուցադրվել է աշխարհի առաջավոր թանգարաններում: Պրոֆեսոր Ռաֆայել Մելիք-Օհանջանյանի ակտիվ աջակցությամբ 1994 թվականին առաջին անգամ այդ հավաքածուն ցուցադրվեց Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահում, այնուհետեւ Ս. Պետերբուրգի Էրմիտաժում, Ա. Ս. Պուշկինի անվան գեղարվեստի թանգարանում, Ուկրաինայում, Լատվիայում, ԱՄՆ-ում, Մալթայում: Ցուցահանդեսի փակման ժամանակ պրոֆեսոր Գոինոն պաշտոնապես հայտարարեց, որ այդ արվեստի քարոզչությունը որ երկրից սկսվել է, այսինքն` Հայաստանից, նվիրում է հենց այդ երկրին, մասնավորապես պրոֆեսոր Մելիք-Օհանջանյանի կողմից հիմնադրված Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղին: Մի պայմանով, որ այդ ակադեմիան հիմնադրի 19-րդ դարի ճապոնական այդ ունիկալ փորագրութունների (որը հավաքել է Վան Գոգը) մշտապես գործող թանգարան: Սկսած դեռեւս 1999 թվականից պրոֆեսոր Ռ. Մելիք-Օհանջանյանը դիմել է ՀՀ բոլոր նախագահներին ու վարչապետներին, ինչպես նաեւ բարերարներին, որպեսզի տարածք հատկացվի` Երեւանում մշտապես գործող թանգարան ստեղծելու համար, սակայն` ապարդյուն:

Մեկ տարի առաջ «Իրավունքի» հենց այդ հանդիպման ժամանակ ներկա էր նաեւ Ռ. Մելիք-Օհանջանյանի ճապոնացի բարեկամը Տադաշի Գոինոն, ով իմանալով հայ պրոֆեսոր ընկերոջ վատառողջ լինելու մասին` Ճապոնիայից 4 հոգանոց պատվիրակությամբ ժամանել էր Հայաստան, որպեսզի ժողովրդական բժշկության միջոցով որոշակի օգնություն ցուցաբերեր պրոֆեսորին: Նա խիստ քննադատության ենթարկեց հայ պրոֆեսորին` ասելով. «14 տարի է արդեն անցել, որ ես նվիրել եմ Ձեր ակադեմիային այդ հավաքածուն, եւ մինչ օրս այդ թանգարանը չի ստեղծվել: Դրա համար որոշել եմ այդ հավաքածուն նվիրաբելել կա՛մ Էրմիտաժին, կա՛մ էլ Պուշկինի թանգարանին, որտեղ բարձր են գնահատում այդ հավաքածուի արժեքը»:

Ցավալի է, բայց փաստ, որ հայ մեծն գիտնականի երազանքն ու ճապոնացի ընկերոջը տված խոստումն այդպես էլ անկատար մնաց: Իսկ թե ինչ կլինի Տադասի Գոինոյի Հայաստանին նվիրաբերած Վան Գոգի այդ հավաքածուի հետ, ցույց կտա ժամանակը:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ