ԵՏՄ-ԻՆ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱԶԴԻ՞ ԳԱԼԻՔ ՏԱՐՎԱ ՀՀ ՊԵՏԲՅՈՒՋԵԻ ՎՐԱ

ԵՏՄ-ԻՆ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱԶԴԻ՞ ԳԱԼԻՔ ՏԱՐՎԱ ՀՀ ՊԵՏԲՅՈՒՋԵԻ ՎՐԱ

Հոկտեմբերի 10-ին Մինսկում Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի անդամագրվելու մասին պայմանագրի ստորագրումից հետո մեկ բան գործնականում միանշանակ է. գալիք տարվա հունվարի 1-ից մեր երկիրը կդառնա այդ միության անդամª դրանից բխող բոլոր հետեւանքներով հանդերձ: Իսկ այդ հետեւանքներից մեկի մասին արդեն իսկ խոսելու առիթ ունեցել ենք: Նկատի ունենք հետեւյալը. Միությանը Հայաստանի անդամակցությունը ենթադրում է Հայաստանի պետական ֆինանսների հետ կապված որոշակի փոփոխություններ:
-Այսինքնª նոր բյուջետային եկամուտներ, հնարավոր էª այլ ուղղություններով եկամուտների կրճատում, ծախսերի որոշակի փոփոխություններ: Մեծ հույսեր ունենալով, որ այդ փոփոխությունների արդյունքում բալանսը դրական կլինի, այնուամենայնիվ նկատենք, որ այդ ամենը պետք է որոշակիորեն անդրադառնա պետական բյուջեի վրա: Ինչ հանրագումարովª խոսքը դեռ այդ մասին չէ: Պարզապես, այդ ազդեցությունը սպասվում է, մինչդեռ փաստ է նաեւ, որ գալիք տարվա մեր պետբյուջեի նախագիծը կազմվել էր մինչ Մինսկի պայմանագիրը, եւ ենթադրելի է, որ Եվրասիական միությունից սպասելիքները պետք է որ դրանում ներառված չլինեին: Ուրեմն ի՞նչ փաստացի իրավիճակ ունենք այս պահին. պետբյուջեի նախագիծն արդեն գրեթե մտնում է խորհրդարանական հաստատման փուլ: ԵՏՄ-ից սպասելիքները այնտեղ ֆիքսվա՞ծ են, թե ոչ: Եթե մեր ենթադրածի պեսª ոչ, ապա ի՞նչ է լինելու, նախագիծը պետք է վերանայվի՞: Այդ դեպքում էլ չի՞ ուշանա բյուջեի ընդունման փուլը: Մի խոսքովª պարզաբանումներ ստանալու ակնկալիքներով զրուցեցինք ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ, ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր ԱՐՏԱԿ ԶԱՐՔԱՐՅԱՆԻ հետ, ով մասնավորապես ասաց.
- Բնականաբար, Հայաստանի անդամակցությունը ԵՏՄ-ին բյուջետային գործընթացի վրա որոշակի ազդեցություն կունենա. փաստ է, որ ՀՀ-ի անդամակցությունը ԵՏՄ-ին եւ ՄՄ-ին իր հետ բերելու է նաեւ որոշակի տնտեսական առավելություններ եւ աշխուժություն: Բայց զուտ ֆինանսական ծավալով ասել, թե ինչպիսին կլինի դրա ավելացումները բյուջետային մուտքերի վրա, կամ ինչպիսին կլինեն նվազեցումները եւ որ ուղղություններով, այս պահին դժվար է ասել: Բայց կարծում եմ, որոշակի ժամանակահատվածում արդեն համապատասխան գերատեսչությունները, հաշվի առնելով մեր բիզնես կառույցների, տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության ընթացքում ունեցած շրջանառությունը, հնարավորություն կունենան առաջիկա տարիների համար ավելի հստակ ասել, թե կոնկրետ, օրինակ` 2015 կամ 2016թթ.-ի համար բյուջետային ինչպիսի ազդեցություն կունենա:
- Ամեն դեպքումª 2015 թվականի բյուջեն կազմելիս` հաշվի առնվե՞լ է ՀՀ-իª ԵՏՄ-ին անդամագրվելու փաստը:
- Այս պահին կդժվարանամ ասել, որովհետեւ մենք պետք է նախեւառաջ վավերացնենք համաձայնագիրը, որից հետո պետք է բազմաթիվ օրենսդրական նախաձեռնություններ լինեն, եւ դրանից հետո նոր միայն կարելի է հստակ ասել` բյուջեում նախատեսումներ եղե՞լ են կամ բյուջեում որոշակի խնդիրներ` կապված ԵՏՄ-ի հետ, հաշվի առնվե՞լ են, թե ոչ: Այս պահին մի բան է հստակ, որ դա տնտեսական հենքի վրա կայացրած որոշում է, որ դա էապես դյուրացնելու է մեր տնտեսական գործունեությունը ԵՏՄ-ի հսկայական շուկայում: Դա տնտեսապես հնարավորություն է տալու մեր բիզնես ստրուկտուրաներին աշխատել: Այլ բան էª կօգտվեն դրանից, թե չեն օգտվի, եւ դրանից կախված` բյուջետային մուտքերը կլինեն շատ, թե քիչ: Այ հենց դա է, որ արդեն հետոյի խնդիր է: Սա պարզապես, մեզ տրված հնարավորություն է, բայց հենց այսօր ասել, որ գիտեք` մենք պայմանագիր ենք ստորագրել, որով ունենալու ենք իքս միլիոն դրամ եկամուտ կամ ծախս, ճիշտ չի լինի:
- Սակայն ենթադրելի է, որ այդ անդամակցության տնտեսական էֆեկտները հենց գալիք տարվա սկզբից սկսելու են ինչ-որ չափով նկատվել: Թեկուզեւ, որ Միության ընդհանուր մաքսատուրքերից Հայաստանն իր մասնաբաժինն է ստանալու: Այսինքնª եթե ամեն դեպքում գալիք տարվա բյուջեում դեռեւս հաշվի առնված չլինեն գոնե տեսանելի նման փոփոխությունները, լիարժեք անդամագրվելուց հետո բյուջեն կարո՞ղ է տարվա ընթացքում վերանայվել:
- Մեկը մյուսի հետ փոխշաղկապված է: Իհարկե, պետական յուրաքանչյուր հաստատության եւ նաեւ բիզնեսի յուրաքանչյուր միավորի խնդիրն է` դրական էֆեկտ ունենալ բոլոր գործընթացներից: Իսկ քաղաքական եւ ռազմավարական առումով դրական էֆեկտ ունենալու միջավայրը ձեւավորվում է: Հիմա դրանից շատ եկամուտ, շատ ավելի մեծ հնարավորություններ կլինեն, շատ ավելի արագ եւ էֆեկտիվ կլինի ե՛ւ աշխատուժի, ե՛ւ ապրանքների, ե՛ւ կապիալի տեղաշարժը: Իսկ եթե այս ամենից չօգտվեն` դա նշանակում է, որ մեր տնտեսվարողներին չի հետաքրքրում ոչ այդ հսկայական շուկան, կամ այն պարզեցված մաքսային կանոնները, որոնք գործելու են այդ շուկայի ներսում: Հետեւաբար, կրկնում եմ, հիմա կանխատեսել, թե ինչ կլինի հետագայում, դժվար է: Ընդհանուր առմամբ, ՀՆԱ-ի ծավալի աճի առումով, արդեն դրական բան կա:

ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆ