ԶԱՐՄԱՆՔ

1957-ի այս օրը` հոկտեմբերի 16-ին կյանքից հեռացավ հայ իրականության մեծագույն մտավորական` ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԸ: Յուրաքանչյուր հայ հիշում է գոնե մեկ հատված Իսահակյանի որեւէ ստեղծագործությունից, շատերը սիրով լսում կամ երգում են երգեր` չիմանալով, որ երգերի խոսքը Իսահակյանինն է: Բայց զարմանալիորեն քչերը գիտեն Ավետիք Իսահակյանի գործունեության մեկ այլ ոլորտը` "Նեմեսիս" գործողության նախապատրաստական աշխատանքներն ու գաղափարական ուղղորդումը: Նա ատրճանակը ձեռքին կատարում էր Սողոմոն Թեհլերյանի "դուբլյորի" դերը, որ, եթե հանկարծ Թեհլերյանի մոտ չստացվի, ինքն անհապաղ գնդակահարի Թալեաթին: Ահա ինչպիսի մտավորականներ ունեինք` որ անվարան, երբ պահը գալիս էր, գրիչը զենքով էին փոխում: Անշուշտ, ցավալի է, որ այսօր շատ դժվար է մեր իրականությունում գտնել այդպիսի մեծություն:
1991-ի այս օրը տեղի ունեցան Հայաստանի առաջին նախագահական ընտրությունները, եւ 83% քվեով ընտրվեց ԼՏՊ-ն: Դա զարմանալիորեն այն դեպքերից է, երբ ժողովուրդը ճակատագրական սխալ է գործում: ԼՏՊ-ի կերպարին շատ ենք անդրադարձել, սակայն զազրելի էին ե՛ւ նրա, ե՛ւ նրա թիմակիցների գործողությունները հոկտեմբերի 10-ի հանրահավաքի ժամանակ եւ մերձակայքում: Նախ` լեւոնական կայքը այդ օրը "ճաք տված" պիտակեց բոլոր նրանց, ովքեր մտադիր չեն մասնակցել հանրահավաքին: Իսկ արդեն երեկ ՀԱԿ-ին սպասարկող գրչակներից մեկը ԶԱՐՈՒՀԻ ՓՈՍՏԱՆՋՅԱՆԻՆ համեմատեց ամենահին մասնագիտության ներկայացուցիչ կանանց հետ, այն բանի համար, որ վերջինս "եռյակի" առաջ պահանջ է դրել Ռոբերտ Քոչարյանին ճանաչել հանցագործ եւ վերանայել սեփականաշնորհման արդյունքները: Ընթերցողը, անշուշտ, լավ գիտի վերաբերմունքս տիկին Փոստանջյանի անձին եւ գործունեությանը, բայց տվյալ դեպքում պետք է փաստեմ, որ ամենավերջին անբարոյականի պես են իրենց պահում եւ ամենավերջին անբարոյականն են հենց ՀԱԿ-իստները: Դե, եթե նրանց առաջնորդը իրեն թույլ է տալիս հարթակից այլ կարծիք ունեցողներին "ջղաձգվող" պիտակել, ժողովրդին էլ առաջարկել կուրորեն հետեւել իրենց, ապա զարմանալի չէ, որ ՀԱԿ-ի քարոզչամիջոցներում խրախուսվում է ցանկացած սրիկայություն:
Այս տարվա հոկտեմբերի 16-ը նույնպես նշանավորվեց շատ կարեւոր հրաժարականով: Փոխվարչապետի պաշտոնը լքեց Ռոբերտ Քոչարյանի ամենահավատարիմ կադրերից մեկը` ԱՐՄԵՆ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԸ, դրանով խորհրդանշելով քոչարյանիզմի դարաշրջանի ավարտը: Սակայն գնալիս` նա մի զարմանալի միտք արտահայտեց. "Ես իրոք բավարարվածության մեծ զգացումով եմ հեռանում եւ հուսով եմ, որ իմ գիտելիքներն ու ընդունակությունները նույնպես շարունակելու եմ ծառայեցնել մեր ընդհանուր գործին": Հարց է ծագում` ում "ընդհանուր գործին", խոսքը պետությա՞ն մասին է, թե, այնուամենայնիվ, քոչարյանական կլանի: Ինչեւէ, հուսանք, որ երկրորդի "ընդհանուր գործը" ի զորու չի լինի երկրի ներսում ցնցումներ կամ այլ տհաճ երեւույթներ առաջացնել:
Ինչպես հայտնի է, 1794 թվականի այս օրը ծնվեց առաջին հայկական թերթը "ԱԶԴԱՐԱՐԸ", եւ այժմ հոկտեմբերի 16-ը պետականորեն նշվում է որպես հայ մամուլի օր: Ուստի, եզրափակեմ մի իրական զարմանալի պատմությունով, թե ինչպես այդ օրը մտավ տոների ցուցակ: Բանն այն է, որ 1990-ականների վերջին, 2000-ականների սկզբին հենց լրագրողական միջավայրում մի լրագրողի մոտ միտք հղացավ նվիրել լրագրողուհուն, ում սիրահարված էր, պետական տոն նրա ծննդյան օրվան, որը հենց հոկտեմբերի 16-ն էր: Նա նրբանկատորեն, բայց հետեւողականորեն "Ազդարարի" լույսընծայման պատմությունը այնքան մատուցեց կառավարող ՀՀԿ-ի պատգամավորներին, որ, ի վերջո, խորհրդարանում ծնվեց համապատասխան օրենսդրական նախաձեռնություն: Բնականաբար, հասկանալի պատճառներով այդ զարմանալի, բայց գեղեցիկ պատմության գործող անձանց անունները չեն հիշատակվի, քանզի էականը պատմությունն է ու երեւույթը, ոչ թե անունները:

Զարմացած է  
ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆԸ