"ՀԱՆԴԻՍԱՏԵՍՆ ԱՐԴԵՆ ՀՈԳՆԵԼ Է ՍՏԱՄՈՔՍԱՅԻՆ, ԿՆՈՒՆՔԱՀԱՐՍԱՆԻՔԱՅԻՆ ՈՒ ՔՅԱԲԱԲԱՅԻՆ ԵՐԳԵՐԻՑ"

"ՀԱՆԴԻՍԱՏԵՍՆ ԱՐԴԵՆ ՀՈԳՆԵԼ Է ՍՏԱՄՈՔՍԱՅԻՆ,
ԿՆՈՒՆՔԱՀԱՐՍԱՆԻՔԱՅԻՆ ՈՒ ՔՅԱԲԱԲԱՅԻՆ ԵՐԳԵՐԻՑ"

Շուտով Հայաստանի երգի պետական թատրոնը կնշի իր 20-ամյակը: Թատրոնի անցած տարիների ձեռքբերումների ու ձախողումների մասին "Իրավունքը" զրուցեց թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, ՀՀ ժողովրդական արտիստ ԱՐԹՈՒՐ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ հետ:

"ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԱՅՍՕՐ ԱՐՎԵՍՏՈՎ ԶԲԱՂՎԵԼԸ ԲԱՐԵԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆ Է"

-Այս 20 տարիների ընթացքում թատրոնը գնաց ուղիղ ճանապարհո՞վ, թե՞ եղան շեղումներ:
- Շեղումներ անպայման պետք է լինեին, ինքանպատակ չէր` ստեղծել  թատրոն, որպեսզի կոչվեր Հայաստանի երգի պետական թատրոն: Ծառայեց թատրոնը, ծնվեցին լավ երգիչներ, որոնք այսօր ինձ այդքան էլ չեն գոհացնում իրենց երգացանկով: Բայց օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներ կան, ուրիշ բիզնես չունեն, երգարվեստն է իրենց միակ բիզնես կոչվածը, որը ես չէի ուզենա: Ընդհանրապես, միշտ ասել եմ` այսօր Հայաստանում արվեստով զբաղվելը բարեգործություն է: Լավ կլիներ, որ երգիչները ապահովված զգային իրենց, որպեսզի չգնային դեպի վատ երաժշտությունը` որտեղ փող կա: Բոլորովին չեմ արդարացնում նրանց, գոնե 60-70 տոկոսը թող երգեն փողի համար, իսկ 30-ը` պահպանեն այն, ինչ-որ իրենք կան ու իրենք սովորել են այս թատրոնում:

"ԳՈՒՑԵ ԿԳԱ ԺԱՄԱՆԱԿԸ, ԿՎԵՐԱԴԱՌՆԱՆ
ԼԱՎ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅԱՆԸ"

-Մեր զրույցներից մեկում ասացիք, որ ուրախանում եք, երբ արդեն շքեղ մեքենաներ են վարում ձեր "երեխաները": Հիմա փաստորեն լավ մեքենաներ են վարում, բայց երգերի որակն այն չէ:
- Ինչպես ասում են` երկու երնեկ մի տեղում չի լինում: Իսկապես, դա ինձ ուրախացրել է. ոչ միայն մեքենաները` դա էլ իմ ասածի մի հատվածն է, ինչո՞ւ բնակարան չունենան: Օրինակ, հիշում եմ` այն տարիներին, որ Անդրեին ու Արսեն Սաֆարյանին բերեցի, պետք է բնակարան վարձեի, որ նրանք ապրեին: Փառք Աստծո, այսօր նույն Արսեն Սաֆարյանը շքեղ բնակարան ունի, Անդրեն շուտով կունենա... Ես շատ եմ ուզում, որ նրանք ապահովված լինեն: Գուցե կգա ժամանակը, կվերադառնան լավ երաժշտությանը, զգում եմ արդեն այդ տենդենցները: Հեռուստադիտողը, հանդիստեսը հոգնել է արդեն այդ ստամոքսային, կնունքահարսանիքային ու քյաբաբային երգերից: Շատերը կարողացան պահպանել իրենց ձեռագիրը: Ամեն հայր կուզենա, որ իր երեխան լավ ամուսնանա, լավ տուն ու տեղ ունենա եւ չսխալվի: Բայց լինում են դեպքեր, որ սխալվում է, ու այդ հայրն իրավունք չունի սխալներն ընդունի որպես վատ, այլ փորձի մտածել, թե այդ սխալ իրավիճակից ինչպես դուրս գալ: Ես այդպես եմ իրենց վերաբերվում: Այո, շատ եմ բարկանում, եղել է, որ հեռախոսով զանգահարել եմ ու գոռգոռացել, բայց մեկ է` իմն են: Ամենագլխավորը` այս 20 տարվա մեջ թատրոնը տվեց այն, որ պարզ ճակատով կարող եմ ասել. այս պատերի ներսում երբեք վատ երաժշտություն չի հնչել: Մինչեւ այսօր մեր թատրոնում Կոմիտաս է հնչում եւ պիտի հնչի:

"ԷՍՏՐԱԴԱՆ ՇԱՏ ՎԱՏ ՏԵՂ ԳՆԱՑ. ԳՆԱՑ ՌԵՍՏՈՐԱՆ"

-Ասում եք` հանդիսատեսը չգիտի ուր է գնում, իսկ հայ էստրադան ո՞ւր է գնում:
- Էստրադան շատ վատ տեղ գնաց. գնաց ռեստորան, իսկ ռեստորանը եկավ հեռուստատեսություն:
- Մոտ տասը տարի այդ վիճակն է:
- Այո, կամաց-կամաց մաշվում է, ճիշտ է, մի քիչ երկարեց, բայց իր տեղը կընկնի: Արդեն հոգնեցրել է այդ վերեւում երգող` "բլդուխներով" հայ տղաների երգը, գեր էլ չեն, այլ ֆորմայից դուրս վերեւները կլկլացնում են, իսկ աղջիկներն էլ ինձ համար անծանոթ երաժշտություն են երգում: Շատ եմ սիրում հնդկական, արաբական, պարսկական երաժշտություն, երբ նրանք են երգում: Ինչքան էլ մեր երգիչներն ուզեն երգել այդ երգերը, մեկ է` չի ստացվի, որովհետեւ չգիտես` իրենց համար լավ է, թե վատ` մուսուլման չեն: Եթե մուսուլման լինեին, ինչ-որ տեղ գուցե ստացվեր, դրանց արյան քաղցրությունը երգարվեստի մեջ տարբեր է քրիստոնյա մարդուց: Երբ քրիստոնյան փորձում է այդպես երգել, ուղղակի ծիծաղելի է ինձ համար:
- Նարեկ Բավեյանը վերջերս հարցազրույցներից մեկում ասաց` լավ կլինի,  որ հայ էստրադային նախկինի նման պետական կարգավիճակ տրվի:
- Իմ հայրենիքն այնքան չլուծված խնդիրներ ունի, ինչ մնաց, թե պետությունը հասցնի զբաղվել երգարվեստով: Պետությունը գործ չունի քեզ հետ, նա այսօր հազիվ պահում է մշակութային մի քանի կառույցներ` չտեսնված ջազային նվագախումբը` Արմեն Հյուսնունցի ղեկավարությամբ, սիմֆոնիկ նվագախումբը, օպերան, թատրոնները, բայց անհատների՞ն էլ պահի` ծիծաղելի է: Այդ ո՞ր երկրում է պետությունը պահում իր հայտնի արտիստին:
- Իսկ ժամանակին արտիստները ճանապարհ էին անցնում, նոր թողնում էին ասպարեզ դուրս գալ:
- Այ, դա ուրիշ է, բայց դրա վերադարձն էլ արդեն ուշ է: Մեր ազգը շատ տարօրինակ հասկացավ դեմոկրատիա բառը, կամ շուտ էր, կամ էլ` հիմա արդեն ուշ է: Դեմոկրատիայի մեջ պետք է մարդու համար անպայման լինեն ինչ-որ գործող օրենքներ: Եթե մենք օրենք չենք սիրում ու ասում ենք, որ պետության օրենքներն են վատը, այդ ինչպե՞ս է, որ հայ լինելով` գնում ենք Ռուսաստան ու վախից բոլոր օրենքները կատարում ենք, իսկ այստեղ` ոչ:

"ԿԵՍ ՏԱՐԻ ՀԵՏՈ Ո՞Վ Է ՀԻՇԵԼՈՒ, ՈՐ ԱՆԴՐԵՆ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ԱՐՏԻՍՏ Է"

-Վերջերս Ձեր "երեխաներից" մի քանիսն էլ Վաստակավոր արտիստներ դարձան:
- Ինչո՞ւ ոչ, ի՞նչ է նշանակում, որ 50-ն անց պիտի նոր ստանան Վաստակավոր արտիստի կոչում: Ավելին` Ուկրաինայում, Բելառուսում, Ռուսաստանում բոլոր այն երիտասարդ կատարողները, ովքեր գոնե "Եվրատեսիլում" ինչ-որ բան են արել, իրենց երկրների Վաստակավոր արտիստներն են: Այդ ինչո՞ւ պիտի Անդրեն 17 տարեկանում մի շալվարով ու շապիկով գա, այդքան տարի աշխատի եւ դեռ սպասի, որ իրեն պետք է մի օր տան Վաստակավորի կոչում: Հենց հիմա էր նրա ժամանակը: Ես Ղարաբաղում էի, եկա, իմացա, որ բավականին վատ բաներ են գրում` շուտ էր, ուշ էր... Դա ո՞վ է որոշում, նա իմ այն երեխեքից է, որ այդքան էլ չգնաց դեպի ռեստորանային երաժշտություն, պահպանեց, ազգագրական երգեց, էստրադա երգեց, բայց չգնաց դեպի վատ մուսուլմանական երաժշտությունը: Անուշին եւ Ինգային ինչո՞ւ պիտի չտային, միայն մաքուր երաժշտություն են քարոզում, եթե նրանց չտան, էլ ո՞ւմ տան: Դրանից Անդրեի կյանքում ոչ ավելացավ, ոչ պակասեց, բայց հաստատ նա կզգա, որ պետական մարդ է` պետությանը ծառայած ու ավելի շատ կսկսի աշխատել եւ սերունդներ դաստիարակելու, խորը մտածելու` այս երգը երգե՞մ, թե ոչ, որովհետեւ ես արդեն այլեւս արվեստի վաստակավոր արտիստ եմ: Հիշում եմ` նույն բանը կատարվեց, երբ Նունեն ու Շուշանը ստացան: Այսինքն` դա մեր ազգին բնորոշ է, բառն էլ չեմ գտնում, դա նախանձից ավելի վատ բան է:
- Մարդիկ մի տեսակ չարացել են, երեւի դրանից է:
- Դե, թող չար էլ մնան, կես տարի հետո ո՞վ է հիշելու, որ Անդրեն Վաստակավոր արտիստ է, եթե իհարկե հայտարարի հաղորդավարը, կհիշեն, ու նորից կչարանան իրենց մեջ, Աստված իրենց հետ:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ