ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱՆՈՒՂՂԱԿԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՎՐԱ

ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ԱՆՈՒՂՂԱԿԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՎՐԱ

Օրերս Ջավախքում բացվել է թուրքական ներդրումներով կառուցված «Փարվանա» հէկ-ը: Բացման արարողությանը ներկա են եղել Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին եւ փոխվարչապետ Կախա Կալաձեն, իսկ թուրքական կողմից էներգետիկայի նախարար Թեներ Իլդիզը: Թե արդյոք սա նշանակում է, որ վրացական իշխանությունները Ջավախքում ընդլայնում են թուրքական տիրապետությունը, «Իրավունքը» հետաքրքրվեց Վրաստանի հարցերով փորձագետ ՋՈՆԻ ՄԵԼԻՔՅԱՆԻՑ.

- Ինչպես գիտեք, Վրաստանում էներգետիկ իրավիճակն այդքան էլ կայուն չէ: Տարվա ընթացքում, ըստ եղանակի եւ տարվա որոշ ամիսների, ժամանակ առ ժամանակ Վրաստանը էլեկտրաէներգիա է ստանում  Ադրբեջանից, եւ քանի որ իրենց մոտ ջրային ռեսուրսներն են ավելի շատ, երբ ձմեռն անցնում է, ետ են վերադարձնում այդ նույն էլեկտրաէներգիան Ադրբեջանին: Այսինքն` այդ կերպ իրար աջակցում են: Հիշենք, որ վերջին շրջանում հայ-վրացական հարաբերությունները` էներգետիկայի համատեքստում եւս բարելավվել են: Դա է վկայում այն, որ վերջերս, երբ էներգետիկ ճգնաժամ տեղի ունեցավ Վրաստանում, հայկական կողմը տրամադրեց էլեկտրաէներգիա, որ ինչ-որ չափով մինիմիզացնեն ռիսկերը, որոնք կարող էին տեղի ունենալ Վրաստանում: Ուստի` այդ իրավիճակից ելնելով, վրացական կողմը վերջին տարիների ընթացքում` դեռեւս Սահակաշվիլիից սկսած, նման ծրագրեր է մշակել եւ այդ ծրագրերի հիմնական ներդրողը թուրքական կողմն է: Այս պահի դրությամբ երկու թուրքական մեծ ընկերություններ եւս մի քանի հեկ-երի կառուցման պայմանագիր են ստորագրել Վրաստանի հետ եւ փորձում են այն իրականացնել: Իհարկե, կան որոշակի խնդիրներ` բավական մեծ հեկ-երի կառուցման հետ կապված, որովհետեւ էկոակտիվիստները եւ էկոլոգները ահազանգում են, որ խնդիրներ կլինեն եւ այլն: Բայց հիմա վրացական իշխանությունները բարելավելով իրավիճակը էներգետիկայում` պետք է շարունակեն այդպիսի նախագծերը: Ինչ վերաբերում է Ջավախքին, ինձ թվում է` դրանք զուտ բիզնես նախագծեր են, եւ չարժե ասել, որ դրանք այնտեղ խնդիրների պատճառ կարող են դառնալ: Թեպետ խնդիրներ կային, որ այդ հեկ-ի շինարարության ժամանակ տեղի հայ բնակչությունն այդքան էլ ներգրավված չէր այդ գործընթացում, քանի որ շինարարական կազմակերպությունները եւս թուրքական էին:

- Այսինքն` կարո՞ղ ենք վստահաբար ասել, որ այս գործընթացները միտված չեն ջավախահայերի դեմ:

- Ոչ, բայց այստեղ այլ խնդիր կա: Իրենցից պահանջվում է ներդրումներ` այս պահի դրությամբ, եւ քանի որ միակ պատրաստ կողմը Թուրքիան է, թուրքերը ներդրումներ են անում, եւ Վրաստանն այդ ամենից շահում է: Դրանից ելնելով` նաեւ ինչ-որ առումով քաղաքական ազդեցություն կա, որովհետեւ վրաց-թուրքական բիզնեսը ձեռնտու է Վրաստանի համար: Եվ սա նշանակում է, որ քաղաքական որոշ հարցեր կլուծվեն հօգուտ Թուրքիայի, ինչպես Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը եւ այլն: Այսպիսի անուղղակի ազդեցություն կա, եւ վրացական կողմը Թուրքիայի հետ հարաբերությունների վատացման չի գնա: Կրկնում եմ` իրենց շատ հարկավոր են այդ ներդրումները, որոնք քիչ թե շատ պակասել են վերջին շրջանում, եւ վրացական իշխանությունները դարձել են քննադատության թիրախ նախկին իշխանությունների` Սահակաշվիլու եւ «Միացյալ ազգային շարժման» կողմից:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ