ԵՏՄ-ԻՆ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲՅՈՒՋԵ-2015-Ի ՆԱԽԱԳԾՈՒՄ ՀԱՇՎԱՐԿՎԱԾ ՉԷ

ԵՏՄ-ԻՆ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲՅՈՒՋԵ-2015-Ի ՆԱԽԱԳԾՈՒՄ ՀԱՇՎԱՐԿՎԱԾ ՉԷ

Արդեն մոտ երկու շաբաթ է, որ կառավարությունը հավանություն է տվել Հայաստանի 2015թ. պետական բյուջեի նախագծին: Սպասվում է, որ մոտ ժամանակներս պետբյուջեի նախագիծն արդեն կմտնի խորհրդարանական քննարկումների փուլ: Բայց որոշ էական ինտրիգ` այս փաստաթղթի շուրջ, դեռ պահպանվում է:
Խոսքն այն մասին է, որ Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի անդամակցությունը նախնական գնահատականներով ենթադրում է որոշակի ազդեցություն նաեւ պետբյուջեի վրա: Մասնավորապեսª այդ միութենական պայմանագիրը նախատեսում է, որ ԵՏՄ ընդհանուր մաքսատուրքերի 1,13 տոկոսը կհատկացվի հայաստանյան պետբյուջեին: Դա բավականին մեծ գումար է: Մինչդեռ ներկայումս Հայաստան ապրանքներ ներկրվում են շատ ապրանքատեսակների գծով զրոյական մաքսատուրքերով, ինչը ենթադրում է բավականին համեստ մաքսատուրքերի փոխանցում պետբյուջե: Այս իրավիճակը ենթադրում է, որ առնվազն մաքսատուրքերի մասով` ԵՏՄ-ին անդամակցությունից հայաստանյան բյուջեն նկատելիորեն օգտվելու է: Կարելի է թվարկել արդեն պարզորոշ տեսանելի մի շարք այլ դրվագներ եւս, որոնք էլ իրենց հերթին են խոստանում որոշակի ազդեցություն` ՀՀ պետբյուջեի վրա:
Եվ ահա առաջ է գալիս հարց, թե այդ ամենը որքանո±վ է արտացոլված ՙԲյուջե-2015՚-ի նախագծում: Օրերս, ի պատասխան ՙԻրավունքի՚ հարցմանը, ՀՀ ԱԺ ֆինանսական հանձնաժողովը ներկայացնող ԱԺ պատգամավոր Սուքիաս Ավետիսյանը, մեկնաբանելով, թե 2015 թվականի բյուջեում հաշվի առնվե±լ է Հայաստանի` ԵՏՄ-ին անդամագրվելու գործոնը, տվեց նման մեկնաբանություն. ՙԱնկեղծ ասած, բյուջեի նախագիծը դեռ մանրամասնորեն չեմ նայել, բայց, կարծում եմ, հաշվի է առնվել, որովհետեւ արդեն գիտեք` ԵՏՄ-ի փաստաթղթերը կան, հրապարակվել են արդեն: Կարծում եմ` հաստատ հաշվի առնված կլինեն, որովհետեւ, կարծես թե, բոլոր գործընթացները վերջացել են` ԵՏՄ-ի հետ կապված՚:  
Բայց մյուս կողմից էլª Հայաստանն այս պահին փաստացի դեռ չի ստորագրել ԵՏՄ-ին անդամակցելու պայմանագիրը: Մեծ հույսեր կան, որ այն կստորագրվի արդեն այս շաբաթª հոկտեմբերի 10-ին: Բայց չէ± որ կարող է եւ չստորագրվել: Այսինքնª քանի դեռ կա այն հարցականը, թե Հայաստանը մյուսների հետ մեկտեղ` գալիք հունվարի 1-ից կդառնա± ԵՏՄ անդամ, դրանից ակնկալվող ֆինանսական փոփոխություններն էլ պետք է որ դեռ ամրագրված չլինեին պետական թիվ մեկ ֆինանսական փաստաթղթում. եթե ամրագրվեին, եւ ինչ-որ բան այնպես չընթանար, ուրեմն` հետո առաջ կգար բյուջեն նվազեցնելու խնդիրª դրանից բխող բոլոր հետեւանքներով հանդերձ: Ասենքª նաեւ բյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշների տրամաբանությունն է ենթադրում, որ ԵՏՄ-ի գործոնն այստեղ չկա: Մասնավորապեսª ՙԲյուջե-2015՚-ը ենթադրում է 1 201.3 մլրդ դրամ եկամուտներ եւ 1 337.9 մլրդ դրամ: Իսկ ընթացիկ բյուջեով եկամուտները սահմանված են 1 170.4 մլրդ դրամ ¥ծախսերըª 1 286.0 միլիարդ¤, այսինքնª այս տարվա համեմատ` 2015թ.-ին նախատեսված է մոտ 31 միլիարդ դրամի եկամտային աճ: Եվ սա այն աճն է, որը կարելի է ապահովել միայն նախագծով կանխատեսվող տնտեսական աճի ու հարկային վարչարարության հաշվին:
Բայց այս դեպքում էլ հաջորդ հարցն է. եթե Հայաստանն անդամակցում է ԵՏՄ-ինª դրանից բխող ֆինանսական ակնկալիքներով հանդերձ, ապա ինչպե±ս պետք է վարվել արդեն քննարկումների փուլ մտնող այս նախագծի հետ: Այս հարցի շուրջ հայաստանյան ֆինանսական համակարգին մոտ կանգնած մեր աղբյուրը եւս փաստեց, որ, իրոք, ԵՏՄ-ին անդամակցությունից բյուջետային ազդեցություն սպասվում է: Իսկ դա, իրոք, ենթադրում է առկա նախագծում որոշակի փոփոխություններ, եթե, իհարկե, ԵՏՄ-ին անդամակցության պայմանագիրը ստորագրվի, այսինքնª լինի այն հստակ երաշխիքը, որ Հայաստանը հունվարի 1-ից կդառնա այդ միության անդամ: ՙՍտորագրման դեպքում, թերեւս, նոր միայն կարող է խոսք լինել եղած նախագծի վերանայման մասին, չնայած կա նաեւ այն մոտեցումը, որ միայն գալիք տարի, երբ արդեն ոչ թե հաշվարկային, այլ փաստաթղթային տեսք կունենա ԵՏՄ-ից ակնկալվող ֆինանսական տեղաշարժերը, նոր միայն ճիշտ կլինի մտածել այդ ամենը եկամուտների եւ ծախսերի տեսքով պետբյուջեում ամրագրելու մասին: Իսկ գալիք տարի, եթե լինեն հավելյալ եկամուտներ, ապա դրանց հիման վրա կարելի է եւ ընթացքում ԱԺ-ից ծախսային ուղղությունների թույլտվություն ստանալ՚:

Ք. ՍԱՐԳՍՅԱՆ