ՆՈՐ ՄԱՀԱՑՈՒ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔ ՄԵՐ ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆԸ

Արխիվ 12-16 30 Սեպտեմբեր, 2014 20:00

ՆՈՐ ՄԱՀԱՑՈՒ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔ ՄԵՐ ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆԸ

Սեպտեմբերի 26-ին տեղի ունեցավ առավել քան տարօրինակ իրադարձություն` զբոսաշրջիկի կարգավիճակով Հայաստան ժամանած ոմն Մաքսիմ Նիկիտենկոն պղծեց Գառնիի տաճարը` հսկայական տառերով հետեւի պատին կարմիր ներկով գրելով կրոնական կարգախոս: Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Տիգրան Քոչարյանը բավականին օպերատիվորեն գտավ նրա էջը սոցցանցերում, եւ առաջին տպավորությունն էր, որ դա ընդամենը սակավամիտ կրոնամոլ է եւ ոչ ավելին:

ՈՒՐԱՆԱՊՈԼԻՏԻԶՄ ԿՈՉՎՈՂ ԱՂԱՆԴԸ ԳԱԼԻՍ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆ

Բայց միանգամից հարց էր առաջանում` արդյո՞ք սակավամիտ կրոնամոլ երիտասարդը կարող էր «տուրիզմի» փող ունենալ, թե՞ նրան ուղարկել էին մեր երկիր` կոնկրետ հանձնարարությամբ: Փոքր-ինչ ավելի մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ նա պատկանում է «ուրանապոլիտիզմ» կոչվող կրոնական-դավանաբանական շարժմանը, հետեւաբար պարզից էլ պարզ է գործուղման հանգամանքը:

ՆՈՐ ՄԱՀԱՑՈՒ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔ ՄԵՐ ՀՈԳԵՎՈՐ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆԸ

Ուրանապոլիտիզմ կամ «երկնքի քաղաքացիների» շարժում կոչվում է ուղղափառությանը հարող ծայրահեղ ֆունդամենտալիստական հոսանքը, որը դավանում է, թե մարդիկ ունեն միայն երկնային հայրենիք, իսկ երկրային հայրենիքը անցողիկ մի բան է, որի արժեքը առանձնապես չի տարբերվում քաղցը հագեցնելու արժեքից: Հայրենասիրությունը, ըստ այդ ուսմունքի, հակաաստվածային է, իսկ հպարտանալ սեփական երկրի մշակութային եւ այլ նվաճումներով, համարվում է մեղսագործություն: Մեղսագործություն է համարվում նաեւ սեփական տոհմի անցած ճանապարհով ու կենսագրությունով հպարտանալը, ճանաչվում է հարգանքը միմիայն սեփական ծնողների հանդեպ, այն էլ մինչեւ այն պահը, երբ մարդն ամուսնանում է: Կարճ ասած, դա աշխարհաքաղաքացիության` կոսմոպոլիտիզմի առավել վատթար տեսակն է, քանզի ազգային եւ հայրենասիրական արժեքների ժխտումը բարձրացնում է պաշտամունքի աստիճանը: Այդ հոսանքը արդեն մի քանի տարի է գլխացավանք է ռուսների համար, իսկ այժմ փաստացի մուտք գործեց եւ մեր երկիր: Հոսանքի ներկայացուցիչների հետքերը համացանցում ուսումնասիրելը ցույց տվեց, որ նրանք նաեւ ծայրահեղ հերձված են համարում Հայ առաքելական եկեղեցին, եւ բավականին ուշադիր ուսումնասիրում են որպես թշնամական ինստիտուտ: Այսինքն` Գառնիում տեղի ունեցած վանդալիզմը դեռ ընդամենը առաջին ծիծեռնակն է:

ԻՆՉՊԵՍ ԾՆՎԵՑ «ԵՐԿՆՔԻ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ» ՇԱՐԺՈՒՄԸ

Հոսանքի հիմնադիրը ընդամենը 35 տարի ապրած ուղղափառ քահանա Դանիիլ Սիսոեւն է: Նա խառնածին է` ռուսի եւ թաթարի խառնուրդ, նրա հայրը հոգեւորական էր, իսկ մորական պապը` մոլլա: 1994-ին տակավին նոր ճեմարանավարտ տիրացուն պսակվում է հայտնի օլիգարխ Միխայիլ Բռիկինի դստեր հետ: 1990-ականներին Բռիկինին պատկանող «Սպեկտրոլ» բրենդը զբաղեցնում էր Ռուսաստանի քսայուղերի շուկայի 1/3-ը: Ըստ ամենայնի, հենց աներոջ ֆինանսական միջոցներով է հետագայում ստեղծվում այն հոսանքը, որը Ռուսաստանում ոչ պաշտոնապես կոչում էին «ուղղափառ վահաբիզմ»:
2005-ին նրա աներոջ բիզնեսն ընդգրկվում է «Դելֆին Գրուպ» վերազգային կորպորացիայի մեջ, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Բոստոնում: Այդ կորպորացիայում ընդգրկված են աշխարհի բազում հայտնի նավթամթերք արտադրողները, եւ արդեն հասկանալի է, որ դա որեւէ ազգային կապիտալի բաղկացուցիչ մաս չէ: Նույն 2005-ին քահանա Դանիիլ Սիսոեւը Մոսկվայի կառավարությունից ստանում է տարածք` այսպես կոչված, «Դանիիլ մարգարեի համայնքի» համար տաճար կառուցելու նպատակով: 2009-ի ամռանը Մոսկվայի իշխանությունները փորձում են այդ որոշումը չեղյալ հայտարարել, բայց արդեն ուշ էր: Հակահայրենասիրություն դավանող կրոնամոլների բույնը արդեն բավականին ազդեցիկ էր, ու այնտեղ ընդգրկվել էին նաեւ ռուսաստանյան որոշ օլիգարխներ:
Սկզբնական շրջանում ե՛ւ Ռուս ուղղափառ եկեղեցու ե՛ւ պետական կառույցների վերաբերմունքը այդ կառույցի նկատմամբ ավելի շուտ դրական էր, քանզի նրանք զբաղվում էին Ռուսաստան արտագնա աշխատանքի եկող մահմեդականների հավատափոխությամբ: Սակայն բավականին արագ ի հայտ եկավ Ռուսաստանի բոլոր մահմեդականների հույժ բացասական վերաբերմունքը այդ հոսանքի հանդեպ, Դանիիլ Սիսոեւին կոչում էին անգամ «ռուսական Սալման Ռուժդի», ու նույնիսկ դատական հայցեր եղան կրոնական թշնամանքի մեղադրանքով: Գումարած դրան, վերազգային ինչ-ինչ կորպորացիայի կողմից ֆինանսավորվող հակահայրենասիրություն քարոզող` իբր «անարատ ուղղափառ» հոսանքը ավելի ու ավելի էր անհանգստացնում ռուս հոգեւորականությանն ու իշխանություններին:
2009-ի նոյեմբերի 19-ին այդ նորահայտ հոգեւոր առաջնորդը սպանվեց, այնուհետ պաշտոնական հետաքննության արդյունքներով հայտարարվեց, որ նրան սպանել են մահմեդական ծայրահեղականները: Բայց նույն հոսանքին հարող օլիգարխ Վասիլի Բոյկոն, որ խոստացել էր մեկ միլիոն ռուբլի պարգեւ` սպանողի մասին արժեքավոր տեղեկություն տրամադրողին, այդպես էլ ոչ մեկին այդ պարգեւավճարը չտվեց, եւ ընդհանրապես «երկնքի քաղաքացիները» հետաքննության պաշտոնական արդյունքներին չհավատացին: Իսկ ռուս ազգայնականների ֆորումներում լուրեր էին շրջում, որ իրականում նրան ոչնչացրել են ռուսական հատուկ ծառայությունները, իսկ մահմեդականները սոսկ կատարող էին:
Մինչ այդ, Դանիիլ Սիսոեւի հետեւորդների հետ շփված հայ հոգեւորականության ներկայացուցիչները նրանց բնութագրում են որպես «հոգեկան հիվանդ խավարամիտներ»: Եվ ահա այդ ծայրահեղ կրոնամոլները իրենց առաջին գործողությունն են անում Հայաստանում: Եթե դրանց մուտքը մեր երկիր հիմնավորապես չփակվի, ապա կստանանք մոտավորապես նույն ծանրության պրոբլեմներ, ինչ ունեն ծայրահեղ իսլամիստների մուտքի հետ առնչված երկրները: Սա ծայրահեղական ու շատ վտանգավոր հոսանք է, պարզապես ոչ թե իսլամի, այլ քրիստոնեության հիման վրա:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ