ՙՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ, ՎՐԱՍՏԱՆՈՒՄ ԵՎ ՌԴ-ՈՒՄ ՇԱՏ ԼՈՒՐՋ ԱՇԽԱՏՈՒՄ ԵՆ ԹՈՒՐՔ-ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՀԱՏՈՒԿ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ՚

ՙՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ, ՎՐԱՍՏԱՆՈՒՄ ԵՎ ՌԴ-ՈՒՄ ՇԱՏ ԼՈՒՐՋ ԱՇԽԱՏՈՒՄ ԵՆ ԹՈՒՐՔ-ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՀԱՏՈՒԿ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ՚

Օր օրի առավել հրատապ խնդիր է դառնում, որ վերջապես վերաբացվի Հարավային Կովկասը Ռուսաստանին կապող աբխազական երկաթգիծը, ինչը խիստ կարեւոր է նաեւ Հայաստանի համար: Պարզվում է` իրականում դրան կողմ է նաեւ Վրաստանը, միայն թե կուլ չգնա թուրք-ադրբեջանական եւ ամերիկյան ճնշումներին: Այս, ինչպես նաեւ Վրաստանի դեպի Եվրամիություն կողմնորոշման ու հայ-վրացական հարաբերությունների շուրջ էլ ծավալվեց ՙԻրավունքի՚ զրույցը օրերս Հայաստան այցելած Վրաստանի ՙԵվրասիական ընտրություն կոալիցիա՚ եւ ՙԻրակլի Երկրորդ՚ ընկերության ղեկավար ԱՐՉԻԼ ՉԿՈԻՁԵԻ հետ:

ՙԱԲԽԱԶԱԿԱՆ ԵՐԿԱԹԳԾԻ
ԲԱՑՈՒՄՆ ԱՌԱՋԻՆ ՀԵՐԹԻՆ
ԿԵՆՍԱԿԱՆ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅՈՒՆ Է ՀԵՆՑ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՀԱՄԱՐ՚

-Պարոն Չկոիձե, ի վերջո, հնարավոր է, որ աբխազական երկաթգիծը բացվի:

- Շատ հաճախ վրացական մամուլում խոսվում է այն մասին, թե աբխազական երկաթգիծը կենսական անհրաժեշտություն է Հայաստանի համար: Իհարկե, համամիտ եմ, որ դա շատ հետաքրքիր ու շահավետ նախագիծ է Հայաստանի համար, բայց կենսական անհրաժեշտություն է նախեւառաջ Վրաստանի համար: Այդ երկաթգծի բացմամբ մենք կմտերմանանք աբխազների հետ եւ կունենանք ավելի շատ երկխոսություն, այնտեղ կլինեն բիզնես նախագծեր եւ այլն: Ու ամենակարեւորը, երբ խոսում են, թե Հայաստանը շրջափակման մեջ է, եւ միայն բաց է Վերին Լարսի ավտոճանապարհը, այն էլ, ձմռանն է փակվում, կամ անընդհատ այնտեղ վթարներ են լինում, պետք է ասեմ, որ այդպիսի լուրջ խնդրի առաջ է կանգնած նաեւ Վրաստանը: Այո, Վրաստանը հիմա նույնպես շրջափակման մեջ է, այդ թվում նաեւ տնտեսական շրջափակման: Վրաստանը չունի ուղիղ ճանապարհ դեպի Ռուսաստանի Դաշնություն եւ չի կարող վաճառել իր գյուղմթերքը ու շատ հաճախ ստիպված է լինում գոնե գինին էժան գներով վաճառել Ադրբեջանին, ինչը բոլորովին էլ շահավետ չէ մեզ համար: Մինչդեռ, դա ձեռնտու է Ադրբեջանին եւ, իհարկե, որպես երկրորդ միջանցք` Թուրքիային: Ավելին` Վրաստանն ամեն ինչ գնում է Թուրքիայից եւ ոչինչ այնտեղ վաճառել չի կարող: Գլխավոր շուկան Վրաստանի համար վրացական գյուղմթերքի վաճառքն է Ռուսաստանին, հետեւաբար կրկնում եմ` աբխազական երկաթգծի բացումն առաջին հերթին ձեռնտու է հենց Վրաստանին, հետո նոր կարելի է ասել, որ դա ձեռնտու է նաեւ Հայաստանին: Այն ժամանակ, երբ դեռ վարչապետ էր Բիձինա Իվանիշվիլին, նա բարձրացրեց այդ հարցը, բայց հետո մեծ ճնշում եղավ Ադրբեջանի, Թուրքիայի եւ ԱՄՆ-ի կողմից, եւ իրենք փակեցին այդ նախագծի թեման: Կարծում եմ, որ Վրաստանի նոր իշխանությունները անպայման այդ նախագիծը կվերանայեն, որովհետեւ երբ խոսակցություններ են շրջանառվում, թե այդ քայլին Վրաստանը գնում է, քանի որ այն ձեռնտու է Հայաստանին կամ մեկ այլ պետության, սուտ է: Եվս մեկ անգամ ուզում եմ շեշտել, որ աբխազական երկաթգծի վերաբացումն այսօր կենսական կարեւորություն է վրաց ժողովրդի համար:

ՙՎՐԱՑ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ
ԴԵՄ Է ԵՎՐԱՄԻՈՒԹՅԱՆԸ՚

-Շատ շուտով այլեւս իրականություն կդառնա այն, որ Հայաստանը Մաքսային միության անդամ է, իսկ Վրաստանը վաղուց բռնել է Եվրամիության ուղին: Այս կոնտեքստում ինչպե±ս կզարգանան հայ-վրացական հարաբերությունները:
- Վրաց ժողովուրդը դեմ է Եվրամիությանը եւ ժամանակին շատերն են Վրաստանում ելույթ ունեցել ԵՄ անդամակցման դեմ, այդ թվում նաեւ ելույթ են ունեցել վրաց հոգեւորականները` ասելով, որ դեմ են արեւմտյան արժեքներին: Երբ մեր նոր իշխանություններն ասում են, որ վրաց ժողովուրդը նախագահական ընտրությունների ժամանակ` 2008 թվականի հունվարի 5-ին, ընտրել է Եվրամիության ուղին, իրականում սուտ է: Այդ ընտրությունների ժամանակ ընդամենը 34 տոկոսն է կողմ քվեարկել, եւ դա եղել է Միխայիլ Սահակաշվիլու օրոք: Նշեմ, որ դա այն ժամանակ էր, երբ Վրաստանում մարդկանցից բիզնեսը խլում էին, սադրանքներ էին անում, երկիրը վերածվել էր բռնապետության: Եվ այսօր կարծում եմ, որ վրաց ժողովուրդը դուրս կգա եւ կպահանջի նոր հանրաքվե, ու մեզ կհաջողվի հասնել դրան: Իսկ նոր հանրաքվեից հետո անգամ պրոամերիկյան կազմակերպությունները չեն կարող հերքել, որ Վրաստանի համար Ռուսաստանը ստրատեգիական նշանակություն ունի:
- Իսկ որքանով է իրատեսական, որ Վրաստանը մի օր կմտնի Մաքսային, ապա Եվրասիական տնտեսական միություն:
- Դա շատ հնարավոր է: Մինչեւ 2012 թվականը` Միխայիլ Սահակաշվիլու օրոք, Վրաստանում բոլոր ուղիները շրջափակվել էին, բոլոր շարժումները դադարեցվել էին, այդ թվում Ռուսաստանի հետ: Իսկապես, ծայրահեղ վիճակում էր Վրաստանը` ձերբակալում էին, թաքցնում էին ֆինանսական միջոցները, իսկ այսօր մեր երկրում նման իրավիճակ չկա: Ավելին` ամեն օր Վրաստանում աճում են ռուսական տրամադրությունները: Եթե մինչեւ 2012 թվականը Վրաստանում չէին կարողանում վաճառել գյուղմթերքը անգամ մեկ ցենտով, ապա այսօր շատ լավ գներով Վրաստանն այն վաճառում է Ռուսաստանում: Դրա համար գտնում եմ, որ Վրաստանի` ԵՏՄ անդամակցումը այսօր ավելի քան հնարավոր է: Իհարկե, կարող է այն տեղի չունենալ վաղը կամ մյուս օրը, բայց այդ հարցն անպայման տեղից կշարժվի Վրաստանում: Կարծում եմ` վրաց նոր իշխանությունններն անպայման կփոխեն իրենց դիրքորոշումը, եւ մենք հստակ քայլերով կգնանք դեպի Մաքսային եւ Եվրասիական տնտեսական միություն:
- Իսկ ի±նչ է փոխվել այսօր Վրաստանում` Միխայիլ Սահակաշվիլու ղեկավարած տարիներից հետո:
- Փոխվել է այն, որ Վրաստանում գյուղացին հանգիստ շնչում է, կարող է իր մթերքն անարգել վաճառել: Օրինակ, եթե Միխայիլ Սահակաշվիլու օրոք խաղողը արտահանում էին 15 ցենտով, ապա այսօր 60 ցենտ է, այսինքն` 4 անգամ ավել: Ես կարող եմ էլի օրինակներ բերել. մինչեւ 2012 թվականը Վրաստանում` 6 տարվա ընթացքում, Եվրոպա է արտահանվել 6 միլիոն շիշ գինի, իսկ ինչ գինեգործների համար բացվել է ռուսական շուկան 6 ամսվա ընթացքում, մենք կարողացել ենք վաճառել 20 միլիոն շիշ գինի: Նույնը նաեւ միրգը, ցիտրուսը: Նշեմ, որ ավելացել է անգամ տուրիզմը: Ամենակարեւորը, Վրաստանում փոխվել է այն, որ հիմա մարդիկ ազատ կարող են խոսել, արտահայտել իրենց կարծիքը, այդ թվում` քաղաքական: Մինչդեռ Սահակաշվիլու օրոք դա ծայրահեղ վտանգավոր էր, բավական է նշել, որ այդ ժամանակ մենք ունեինք շուրջ 2 հազար քաղբանտարկյալ, որոնց դատապարտել էին զուտ նրա համար, որ իրենք դեմ էին Սահակաշվիլու քաղաքական կուրսին:

ՙԱԴՐԲԵՋԱՆԸ ԴԵՌ ՈՐՊԵՍ
ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ԷԼ ՉՈՒՆԵՐ, ԵՐԲ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՈՒ ՎՐԱՍՏԱՆԻ ՄԻՋԵՎ ԿԱՐ ԴԱՐԱՎՈՐ ԵՂԲԱՅՐՈՒԹՅՈՒՆ՚

-Ի դեպ, վերջին շրջանում մեր տարածաշրջանում խիստ ակտիվացել են իսլամիստները, ավելին` վերջիններիս առաջիկա 10 տարվա ծրագրում նախատեսված է, որ քրիստոնյաներ Կովկասում ընդհանրապես պետք է չլինեն: Ինչ է մտածում այս մասին Վրաստանը:
- Կարծում եմ` բոլորն էլ գիտեն, որ Վրաստանի եւ Հայաստանի դեմ միշտ պատերազմել են մուսուլմանները: Նրանք միշտ էլ ցանկացել են, որ Կովկասում չլինի քրիստոնեություն ու քրիտոնյաներ, բայց 2000 տարի է այս երկու քրիստոնե պետությունները` Վրաստանը եւ Հայաստանը, պայքարում են ու կան Կովկասում: Բայց այսօր սա չէ խնդիրը, այլ այն, որ Վրաստանում, Հայաստանում եւ նաեւ Ռուսաստանում շատ լուրջ աշխատում են թուրք-ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները, որոնք ուղիղ ձեւով կաշառում են քաղաքական գործիչներին, ոչ պետական կազմակերպություններին: Եվ իրենց գլխավոր նպատակն է, որ Վրաստանի եւ Հայաստանի միջեւ լինի հակասություն: Փորձում են շահարկել պատմական որոշ դրվագներ, ասում են, թե Վրաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ կա դարավոր եղբայրություն, բայց դա էլ է ֆարս: Ադրբեջանը դեռ որպես պետություն գոյություն էլ չուներ, երբ Հայաստանի ու Վրաստանի միջեւ կար դարավոր քրիստոնեական եղբայրություն: Ադրբեջանն ընդամենը մի հարյուր տարվա պատմություն ունի, մինչդեռ դարեր շարունակ վրացիներն ու հայերը միասին են ապրել, միասին են կռվել իսլամական պետությունների դեմ: Կարծում եմ` պետք է մի քիչ աշխատել այս ուղղությամբ, հայ-վրացական ֆորում ստեղծել, ինչքան հնարավոր է սերտացնել հայ եւ վրաց հասարակական գործիչների միջեւ հարաբերությունները, Հայաստանի եւ Վրաստանի երիտասարդներին, որովհետեւ փաստ է, որ այսօր ինչ-որ ուժեր ցանկանում են կռվեցնել հայ եւ վրաց ժողովրդին: Մինչդեռ, իրենց պետք է ՙվնասազերծել՚ փաստերով ու մեր սերտ բարեկամությամբ:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ