ԵՎ ՆՈՐԻՑ ԵՐՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏԻ ՎՏԱՆԳԸ ՏԵՍԱՆԵԼԻ Է

ԵՎ ՆՈՐԻՑ ԵՐՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏԻ ՎՏԱՆԳԸ ՏԵՍԱՆԵԼԻ Է

ՙԻսլամական պետություն՚ ¥ԻՊ¤ խմբավորման դեմ մի իսկական ՙխաչակրաց արշավանք՚ սկսելու նպատակով կոալիցիա ստեղծելու համար պետքարտուղար Քերիի ՙուխտագնացությունը՚ բավականին հետաքրքիր ընթացք է ստացել: Նույն ԻՊ-ի ստեղծման ակունքներում կանգնած արաբական երկրներն ուրախությամբ համաձայնեցին մտնել կոալիցիայի կազմ, բայց ահա ավանդական դաշնակիցների հարցում Քերին դժվարությունների պակաս չունի:

ԻՍԿ ՈՎ Է ԻՊ-ԻՆ ՔԻՄԻԱԿԱՆ ԶԵՆՔ ՏՎԵԼ

Անգամ Վաշինգտոնի ՙգրպանի շնիկի՚ բախտը վայելող` Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեմերոնն էր օրերս ուղիղ տեքստով հայտարարել, որ իրենք էլ, մյուս բոլորի նման, միանշանակ ողջունում են եւ ցանկացած բարոյական աջակցություն կցուցաբերեն ԱՄՆ-ին այս նոր պատերազմում, միայն թե Իրաք զորք չեն ուղարկի: Քեմերոնի այդ լացուկոծը կարելի է հասկանալ. Շոտլանդիան ուր որ է անկախության հանրաքվե է անելու, եւ եթե մինչ այդ Լոնդոնը հայտարարի, թե պատրաստվում է մտնել հերթական անհասկանալի ՙհակաահաբեկչական պատերազմի՚ մեջ, արդեն միանշանակ ստիպված է լինելու իր վերջին գաղութիª Շոտլանդիայի հետ գնալ ՙքաղաքակիրթ ապահարզանի՚: Չնայած, եթե կոալիցիային միանալու ցանկություն լիներ, Քեմերոնը կարող էր հանգիստ սպասել ու այդ մասին հայտարարել հանրաքվեից հետո, որին ընդամենը երկու օր է մնացել: Բայս Քերին էլ թարսի պես հենց այս օրերին է աջուձախ ընկած ռեալ դաշնակիցներ որոնում, իսկ ամենամերձավոր Լոնդոնի ՙատկազը՚ լավ առիթ է մյուսների համար, որ իրենք էլ եւս Վաշինգտոնին միայն բարոյական աջակցություն առաջարկեն:
Եվ ահա այս խառը օրերին ԻՊ-ի ղեկավարները որոշում են ամերիկյան լրագրողների գլխատումից հետո հերթական հրապարակային մահապատիժն իրականացնել, ընդ որում` այս անգամ արդեն բրիտանահպատակ դիմակավոր ահաբեկչի ձեռքով մորթելով նույնպես բրիտանահպատակ Դեւիդ Հեյնսին: Արդեն նույնիսկ ավելորդ է խոսել այն մասին, թե այդ ինչու է ԻՊ-ն ամերիկացիներին եւ բրիտանացիներին մորթում` ոչ միայն դրանից որեւէ օգուտ չունենալով, այլեւ այդ կերպ Վաշինգտոնին հնարավորություն տալով աշխարհով մեկ արդարացնել իր հերթական ՙհակաահաբեկչական պատերազմը՚: Եվ ոչ միայն արդարացնել, այլ նաեւ առաջ տանել կոալիցիայի ստեղծման գործը` հաշվի առնելով, որ բրիտանացուն մորթելուց հետո արդեն Քեմերոնին այլ ելք չէր մնում, քան հրապարակավ խոստանալª իր իսկ ձեռքերով բռնել եւ պատժել բրիտանահպատակ ՙդահճին՚:
ՙՏարօրինակ՚ է, բայց բրիտանացուն մորթելուց հետո ԻՊ-ն սկսեց նաեւ այստեղ-այնտեղ քիմիական զենք գործադրել: Թե դա ռազմական տեսանկյունից ինչ է տալիս այդ կառույցին, անգամ պատկերացնել հնարավոր չէ: Բայց ահա այդ քիմիական զենքը նույնպես Քերիի ձեռքին լավ հաղթաթուղթ է դարձել: Պատկերացրեքª սկսում է բանակցություններ ՙկոալիցացվող՚ երկրների հետ եւ հարցնումª չե±ք ուզում օգնել ձեռքները քիմիական զենք վերցրած ահաբեկիչների դեմ պայքարին, բա որ հետո այդ զենքը տեղափոխեն եվրոպական մայրաքաղաքներ, ի±նչ եք անելու: Ավելին. ակտիվորեն լուրեր են մտցնում շրջանառության մեջ, թե ԻՊ-ն Իրաքում կարող է եւ բակտերիոլոգիական, նույնիսկª միջուկային զենք ստեղծել, եւ ահա դրանից հետո կարո±ղ է որեւէ եվրոպական երկիր բացահայտորեն հրաժարվել կոալիցիայի մեջ մտնելուց: Իհարկեª ՙկոալիցացվողները՚ կարող են հարցնել, թե ԻՊ-ն այդ որտեղի±ց է քիմիական զենք ճարել: Սադամի դեմ պատերազմի օրերին ամերիկացիները տակնուվրա արեցին Իրաքը եւ ոչ մի քիմիական զենք էլ չգտան: Ասադի ողջ քիմիական զենքը ամերիկացիներն իրենց ձեռքով ոչնչացրեցին: Մնում է ենթադրել, որ այդ քիմիական զենքը ԻՊ-ն դրսից է ստացել: Կարելի է նաեւ կռահել, թե որտեղից` հաշվի առնելով, որ անցած տարի քիմիական զենք օգտագործեցին նաեւ Սիրիայում, իսկ Օբաման ջանքեր չէր խնայում դրա մեղքը Ասադի վրա գցելու համար: Դե, որպեսզի նման անհարմար հարցեր չմտնեն շրջանառության մեջ, Քերին ստիպված է առավելագույնս շտապելª չնայելով անգամ Լոնդոնի շոտլանդական խնդրին:

ԱՄՆ-Ի ԻՆՉԻՆ Է ՊԵՏՔ ԿՈԱԼԻՑԻԱՆ

Այսպիսովª մինչեւ իսկ նման ճնշումների միջոցով Քերին կոալիցիա կստեղծի: Կլինի± դա իսկական մարտական կոալիցիա, թե± անդամները հենց այնպես, ԱՄՆ-ի աչքի գրողը չդառնալու համար դրա մեջ կմտնեն: Այս հարցը էական է հետեւյալ նկատառումով. ԻՊ-ի` մոտ 20-30 հազարանոց բանակն իրենից բան չի ներկայացնում, առավել եւս, որ միայն Իրաքին հարակից Քուվեյթում ԱՄՆ-ն ունի մոտ 15 հազարանոց զորախումբ, որն արդեն իսկ բավարար է մի 2-3 ԻՊ ոչնչացնելու համար: Բայց ահա երեկ Պետքարտուղարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարի Հարֆը եւս մեկ անգամ փաստեց, թե ԻՊ-ի դեմ պատերազմ խաղալու իրական թիրախը որն է. ՙՄենք համարում ենք, որ ռեժիմը ¥Ասադի կառավարությունը-հեղ.¤ կորցրել է ամեն մի լեգիտիմություն, եւ չենք պատրաստվում կոորդինացնել մեր գործողությունները նրանց հետ՚: Իսկ այդ գործողությունների մեջ, ինչպես հայտնի է, մտնում են նաեւ ԻՊ-ի դեմ պատերազմի պատրվակով Սիրիայի տարածքների օդային գրոհները, եւ կարելի է ենթադրել, որ ամերիկյան հարվածների թիրախներ ՙպատահաբար՚ կդառնան սիրիական զինված ուժերը, ինչը հնարավորություն կտա այդ երկրում գործող իսլամիստական խմբավորումներին, այդ թվումª նույն ԻՊ-ի գրոհայիններինª Ասադի հետ պատերազմը շրջել իրենց օգտին: Եվ որպես միջազգային նորմերի տեսանկյունից այդ ներխուժման հիմնավորում` տիկին Մարին ընդամենը նշում է, թե նախագահ Օբաման, որպես գերագույն գլխավոր հրամանատար, պարտավոր է ամերիկացիներին պաշտպանելու համար քայլերի դիմել, ինչը. ՙԱմրագրված է մեր սահմանադրությամբ, ինչպես նաեւ միջազգային իրավունքի նորմերով՚: Հասկանալի է, այս բացատրությամբ Պետքարտուղարությունը հեռու գնալ չի կարող. ի±նչ է, երկու ամերիկացիների մորթել են Իրաք ներխուժած ահաբեկիչները, եւ դա ԱՄՆ-ին իրավունք է տալիս Սիրիային հարվածե±լ: Այս հիմնավորմամբ հաստատ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում Վաշինգտոնին չի հաջողվի ՙդաբրո՚ ստանալ, եւ այդ տհաճություններից խուսափելու համար ԱՄՆ-ին պետք է ՄԱԿ-ը շրջանցել, որի փորձված տարբերակներից է կոալիցիայի միջոցով պատերազմ սկսելը:
Բայց այդ կոալիցիան մեկ այլ էական դեր էլ ունի: Անցած տարիներին Ասադը ցույց է տվել, որ երկիրը փրկելու համար պատրաստ է մինչեւ վերջ մարտնչել: Հասկանալի է հիմնականում Իրանի ռազմական աջակցությամբ: Իսկ վերջինիս թեեւ փորձեցին ներքաշել ԻՊ-ի դեմ պատերազմի մեջ ու դրանով կտրել Սիրիայից, սակայն Թեհրանը կարծես թե հստակ գիտակցում է, թե իրականում քամիները որ կողմից են փչում: Համենայնդեպս արդեն իսկ Իրանի Մեջլիսի խոսնակ Ալի Լարիջանին հստակ հայտարարել է, որ Վաշինգտոնը չկարողանալով հասնել իր նպատակներին` ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի միջոցով, հիմա իր ծրագրերն առաջ տանելու համար, ՙկոալիցիա է ձեւավորում Սիրիայի դեմ՚: Ուստիեւ, ըստ Իրանի Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, գեներալ Մասուդ Ջազաիրիիª Իրանի եւ ԱՄՆ-ի համագործակցությունը ՙԻսլամական պետության՚ դեմ պայքարում անհնարին է: Բացատրությունը դիպուկ է. ՙՔանի որ Իրանն իրոք պայքարում է Իսլամական պետության դեմ, իսկ ԱՄՆ-ը կանգնած է այդ կազմակերպության ստեղծման ակունքներում՚: Իսկ դա նշանակում է, որ այն պահին, երբ ամերիկացիները սկսեն հարվածներ հասցնել Սիրիային, եւ վերջինս էլ պատասխանի, Թեհրանը միանշանակ կկանգնի Դամասկոսի կողքինª հստակ գիտակցելով, որ հաջորդ թիրախը հենց ինքն է լինելու: Իսկ ի±նչ ռեակցիա կդրսեւորեն Ռուսաստանը, Չինաստանը, եւ, վերջապես, ԱՄՆ-ի ՆԱՏՕ-ական դաշնակից Թուրքիան, որը բավականին հաջող նավթագազային հարաբերություններ է ստեղծել ԻՊ-ի հետ: Կամ ի±նչ ծախսեր, ուժեր կպահանջի այդ պատերազմը, որը, ի վերջո, Երրորդ աշխարհամարտի վերածվելու լուրջ վտանգ է պարունակում, ինչի մասին մինչեւ իսկ Հռոմի պապն է խոսում: Այսինքնª ինչքանո±վ Վաշինգտոնը կկարողանա ստեղծվող կոալիցիայի վրա հույս դնել, նրանցից քանի±սն են պատրաստ ռեալ աջակցությանª հաշվի առնելով, որ ոչ թե ԻՊ-ի, այլ առնվազն Սիրիայի եւ Իրանի հետ կարող է կռվեն, ինչից մեկ տարի առաջ Գերմանիան եւ Բրիտանիան բացահայտորեն էին հրաժարվում: Կամ միգուցե ուկրաինական պատերազմն ազդե±լ է նրանց այդ տրամադրությունների վրա: Սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանից կախված էլ ԱՄՆ-ը պետք է վերջնականապես կողմնորոշվի, թե առհասարակ իմաստ ունի± մեծ պատերազմ սկսել, որի դեպքում, վաղ թե ուշ, ստիպված է լինելու անձամբ գնալ ցամաքային գործողությունների:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ