ԳՅՈՒՄՐՈՒ ԾԵՐԱՆՈՑՈՒՄ ԱՆԳԱՄ ՙՀԱՐՍԱՆԻՔՆԵՐԻ ՊԱԿԱՍ ՉԵՆՔ ՈՒՆԵՆՈՒՄ՚

ԳՅՈՒՄՐՈՒ ԾԵՐԱՆՈՑՈՒՄ ԱՆԳԱՄ
ՙՀԱՐՍԱՆԻՔՆԵՐԻ ՊԱԿԱՍ ՉԵՆՔ ՈՒՆԵՆՈՒՄ՚

«Գյումրու տուն-ինտերնատ» ՊՈԱԿ-Ը հիմնադրվել է 1974 թվականին: Հիմնադրման օրվանից մինչ այսօր տուն-ինտերնատի հարկի տակ ապրել են բազմաթիվ ծերեր եւ հաշմանդամություն ունեցող անձինք` առաջին, երկրորդ եւ երրորդ կարգի հաշմանդամության խնդիրներով: Տուն-ինտերնատը նախատեսված է 160 հոգու համար, ճիշտ նույնքան բնակիչ էլ ունի այսօր, որոնց մեծ մասը հաշմանդամներ են: Այստեղ նրանք հայտնվում են տարբեր պատճառներով` երեխաները հրաժարվում են խնամել իրենց ծնողներին, ծնողները հրաժարվում են իրենց հաշմանդամություն ունեցող երեխաներից կամ էլ սոցիալական ծանր պայմանները ստիպում են թողնել սեփական տունը եւ հանգրվանել տուն-ինտերնատում:

Բնակիչները ոչ միայն Գյումու տարածաշրջանից են, այլեւ Հայաստանի գրեթե բոլոր շրջաններից: Գյումրու տուն-ինետրնատի խնդիրների, ձեռքբերումների եւ բնակիչների առօրյայի մասին ՙԻրավունքը՚ զրուցեց տուն-ինտերնատի տնօրեն ՆԵՐՍԵՍ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ հետ:
-Սկսենք թերեւս ամենացավոտ հարցից. ծերերը կամ հաշմանդամություն ունեցող անձինք հիմնականում ինչպե±ս են հայտնվում ձեր հաստատությունում. գալիս են իրե±նց կամքով, թե± ընտանիքի անդամներն են նրանցից հրաժարվում եւ բերում ծերանոց:
- Նախ նշեմ, որ տուն-ինտերնատ ընդունվելը պարտադիր պետք է տվյալ անձի կամքով լինի: Յուրաքանչյուրը, երբ դիմում է մեզ, մենք նրան հարցնում ենք,  թե ում կամքով է եկել այստեղ: Ստիպողական ոչինչ չի լինում, որովհետեւ ստիպելով չենք կարող մարդկանց այստեղ ընդունել եւ պահել: Եթե երեխաները հրաժարվում են իրենց ծնողներից, բարեկամները կամ հարեւանները դիմում են գրում սոցիալական ծառայության իրենց տարածքային բաժին, որը ստուգում է, թե արդյոք  տվյալ շահառուն ունի± խնամքի կարիք: Ունենալու դեպքում փաստաթղթերը կազմում եւ դիմում են նախարարություն: Վերջինս էլ դիմում է տուն-ինտերնատինª տվյալ մարդուն խնամելու համար:
Արդեն 6 ամիս է,  ինչ ես ղեկավարում են տուն-ինտերնատը, ու այս ամիսների ընթացքում  արդեն չորս հոգի մեր եւ սոցաշխատողների ջանքերով վերադարձել են ընտանիք:
Ընտանիք վերադառնալուց զատ շատ կարեւոր է, որ մեր խնամյալները հարազատների հետ պարբերական շփում ունենան: Իմ կողմից մեր աշխատակիցներին եւ սոցաշխատողներին եղել է հստակ հրահանգ` աշխատանքներ տանել տուն-ինտերնատի բնակիչների հարզատների հետ, որպեսզի նրանք գոնե շաբաթական մեկ անգամ այցելեն իրենց հարազատներին: Իրոքª մեր խնամյալները կարոտը հարազատների նկատմամբ չափազանց սուր են զգում: Իսկ դա իր հերթին կարեւորագույն խնդիր է ողջ հաստատության բարոյահոգեբանական մթնոլորտի առումով: Օրինակª երբ մեր բնակիչներից մեկի մոտ է գալիս է նրա հարազատներից մեկը, մյուս բնակիչը սկսում է ընկճվել եւ մտածմունքների մեջ ընկնել, եւ հենց այդ առումով էլ շատ կարեւոր է, որ բոլորին էլ պարբերաբար հարազատներն այցելեն:
Դրա հետ մեկտեղ շատ կարեւոր է, որ ստեղծվի մի այնպիսի մթնոլորտ, որ  բնակիչներից յուրաքանչյուրը հասկանա, զգա` ապրում է մի մեծ ընտանիքում, որտեղ բոլորը միմյանց հարազատ են: Իսկ այդ առումով անհրաժեշտ է, որ ոչ միայն մեր բնակիչներն իրար վերաբերվեն որպես հարազատներ, այլեւ մեր աշխատակազմը եւս նման հոգատար, հարազատական վերաբերմունք դրսեւորի մարդկանց նկատմամբ:
- Բարոյահոգեբանական համապատասխան մթնոլորտը, անշուշտ, կարեւոր է: Բայց կան ոչ պակաս կարեւոր հարցեր    ` կենցաղային պայմանները, սնունդը, դեղորայքը եւ բուժումըէ հաշվի առնելով, որ խոսքը, ի վերջո, տարեցների եւ հաշմանդամների մասին է:
- Տարեցտարի տուն-ինտերնատի պայմանները բարելավվում են: Համենայնդեպսª այսօր պետությունը բավականին լավ, հարմարավետ պայմաններ է ստեղծել մեր ծերերի եւ հաշմանդամների համար: Այստեղ նրանք ապահովված են ամեն ինչով` անկողնային ու հիգիենիկ  պարագաներով, հագուստով: Օրվա ընթացքում նրանք ընդունում են 3-անգամյա սնունդ: Մի խոսքովª կենցաղային առումով մենք առանձնահատուկ խնդիրներ չունենք: Մեր դռները բաց են բոլորի առջեւ. ցանկացողները կարող են գալ եւ տեսնել, թե ինչպես են  նրանք ապրում:
- Տուն-ինտերնատում կան նաեւ հաշմանդամության խնդիրներով անձինք.  նրանց համար կա±ն բավարար պայմաններ, նրանք կարողանո±ւմ են ազատ տեղաշարժվել:
- Քանի որ հաշմանդամներից շատերն ունեն տեղաշարժվելու խնդիր, մենք նրանց հիմնականում տեղավորել ենք շենքի առաջին հարկում: Դրա հետ մեկտեղ ամեն վայրկյան նրանց կողքին են մեր աշխատակիցները:
Վերջին օրերին մեր տան նոր բնակիչ դարձավ տարեց մի  ազատամարտիկ, ով ոչինչ չէր տեսնում: Նրան ուղարկեցինք Գյումրու հիվանդանոց,  վիրահատվեց եւ այսօր տեսնում ու ազատ տեղաշարժվում է: Նման ամեն մի դեպք ոգեւորում է նաեւ մյուս հաշմանդամներին: Այստեղ հաշմանդամություն ունեցող անձինք պետք է հասկանան, որ բոլորս հավասար ենք` անկախ մեր ֆիզիկական կարողություններից:
Ինչ վերբերում է տուն-ինտերնատի մյուս բնակիչներին ցուցաբերվող բժշկական օգնությանը, պետք է ասեմ, որ նրանց առաջին բուժօգնություն ցուցաբերում ենք այստեղ: Իսկ եթե հիվանդն ունի ստացիոնար բուժման կարիք, ապա բժշկի ուղեգրով նրանց տեղափոխում ենք հիվանդանոց: Բուժվելուց հետ մենք կրկին  ընդունում ենք մեր բնակչին:
- Ինչպես եք կազմակերպում տուն-ինտերնատի բնակիչների հանգիստը:
- Մենք մշտապես կազմակերպում ենք տարբեր բնույթի միջոցառումներ: Ազգագրական երգի ու պարի համույթները մեր մշտական այցելուներն են, նրանք այստեղ ծերերի ու հաշմանդամների հետ միասին ուրախանում են: Տարբեր մրցույթներ են անցկացվում, որպեսզի կարողանանք մարդկանց առօրյան մի քիչ փոխել, այն հագեցած դարձնել: Բացի այդ, բնակիչների առօրյան միապաղաղ չի անցնում: Մեզ մոտ նաեւ հարսանիքների պակաս չենք ունենում, քանի որ շատերը տուն-ինտերնատում գտնում են իրենց կյանքի երկրորդ կեսին եւ ցանկություն հայտնում միասին ապրել: Այս դեպքում նրանք ներկայացնում են դիմում, ըստ որի նրանց տրամադրում ենք կեցության համար առանձին սենյակներ:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ