ԹՇՆԱՄՈՒ ԳՆԴԱԿԸ ՔԱՆԴԱԿԱԳՈՐԾԻՆ ՉԽՈՉԸՆԴՈՏԵՑ ԱՊՐԵԼ ՈՒ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԵԼ

ԹՇՆԱՄՈՒ ԳՆԴԱԿԸ ՔԱՆԴԱԿԱԳՈՐԾԻՆ
ՉԽՈՉԸՆԴՈՏԵՑ ԱՊՐԵԼ ՈՒ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԵԼ

Արցախյան շարժման հենց սկզբից հայկական զորքերը կարողացան թշնամուն ցույց տալ իրենց հզորությունը եւ պարտադրել, որ հասկանա` իր ագրեսիվությամբ չի կարող զավթել հայկական հողերը: Արցախյան պատերազմում տարած փայլուն հաղթանակն ամբողջ հայության հաղթանակն էր, որը հենց այնպես չտրվեց: Հաղթանակ, որից հետո հարեւան Ադրբեջանը վանդակում փակված վայրի գազանի նման պետեպատ էր զարկվում` պարտությունը մի կերպ կուլ տալու համար: Պատերազմի ընթացքում ոսոխն իր կրակի տակ էր առել հայկական խաղաղ գյուղերը, նրա հիմնական թիրախներից մեկը ՀՀ Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերն էին:
1992 թվականի մայիսի 11-ին Տավուշի մարզի սահմանակից գյուղերից մեկում Արզումանյանների ընտանիքը նշում էր որդու` Ավետ Արզումանյանի 3-ամյակը: Նրանք եկել էին Ռուսաստանից` հայրենի գյուղից կարոտն առնելու եւ որդու տարեդարձը հայրենիքում նշելու համար: Հայկական ուրախ տոնախմբության հետ միաժամանակ չէին դադարում թշնամու կրակոցները: Նրա արձակած գնդակներից մեկն էլ  խլում է 3-ամյա Ավետի աջ ձեռքը...
Այդ դեպքից անցել է 22 տարի, այսօր արդեն Ավետ Արզումանյանը 25 տարեկան երիտասարդ է, ով արդեն կայացած քանդակագործ է: Ավետն այն մարդկանցից է, ովքեր կյանքի ամեն վայրկյանը թանկ են գնահատում եւ ապրում են գեղեցիկն ու բարին արարելով: Ավետը ստեղծագորում է մանկուց, իսկ քանդակագործությունը հիմնական զբաղմունք է դարձրել 1999 թվականից: Նա ունի բազմաթիվ աշխատանքներ, որոնց մեծ մասին հանրությունն արդեն հասցրել է ծանոթանալ առաջին անհատական ցուցահանդեսի ժամանակ: Ավետը կավից ստեղծած իր աշխատանքների մեծ մասը նվիրում է ընկերներին եւ այն մարդկանց, ովքեր գնահատում են իր աշխատանքը: Այսօր նա տարվա մի մասն ապրում է Ռուսաստանում, իսկ մյուսը` Հայաստանում:

ՙՀԱՇՄԱՆԴԱՄՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԸ ՏԱՌԵՐ ԵՆ, ՈՐՈՆՔ ՀԱՆՁՆՎԱԾ ԵՆ ԹՂԹԻՆ՚

Երիտասարդ քանդակագործը վստահ է. ՙՀաշմանդամության կարգը տառեր են, որոնք հանձնված են թղթին, ես դա չեմ ընդունում: Եթե մարդը հոգով ազատ է, ապա բոլոր կարծրատիպերը եւ պատնեշները հաղթահարելի են: Իսկ երբ անձը ուշադրություն է դարձնում ուրիշների կարծիքներին, սա արդեն նրան խանգարում է կայանալու որպես անհատ: Եթե ինձ համարեմ հաշմանդամություն ունեցող մարդ, բնական է, որ բոլորն էլ այդպես պետք է մտածեն: Որպեսզի հաշմանդամություն ունեցող անձը կարողանա հաղթահարել բոլոր դժվարությունները նախեւառաջ կարեւոր է ընտանիքում նրա դաստիարակությունը: Եթե ընտանիքում ծնողը երեխային համարի ֆիզիկական որոշակի կարողություններից զուրկ, ապա դա երեխայի հոգեբանության վրա ունենում է մեծ ազդեցություն՚:
Ըստ Ավետի` Հայաստանում եւ Ռուսաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց նկատմամբ վերաբերմունքը տարբեր է. եթե Հայաստանում ուշադիր զննում են մարդուն կամ մատնացույց անում, ապա ՌԴ-ում ամեն ինչ ազատ է, ազատ է նաեւ հաշմանդամություն ունեցող անձը. ՙՀայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձինք շատ են պարփակված, գուցե սա գալիս է շփման պակասից: Բարդ է ասել, թե Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց հատկապես որ իրավունքներն են խախտվում: Մենք սիրում ենք մատնացույց անել եւ ասել` ա°յ նա հաշմանդամ է, սա հաշմանդամ է: Սա ավելորդություն է, որը թույլ է տրվում ամեն պահ: Դաստիարակությունից զատ, կարեւոր է նաեւ շրջապատի վերբերմունքը, ահա այստեղ է, որ մենք ունենք խնդիր: Երբ Ռուսաստանից Հայաստան եմ գալիս, փորձում եմ որոշակի ծրագրերով աջակցել այստեղի հաշմանդամություն ունեցող անձնաց: Նրանց փորձում եմ հասկացնել, որ իրենք են իրենց կարգավիճակ տվողը՚:
Ավետի խոսքով` անծանոթ մարդկանց համար ինքը մեկն է, ով զրկված է աջ ձեռքից, իսկ ճանաչողների համար` մարդ, ով քայլում է ժամանակին համահունչ, ամեն օր ճանպարհներ է որոնում հաշմանդամություն ունեցող անձանց օգնելու համար:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ