ԻՆՉ ՆՊԱՏԱԿՈՎ Է ՔԵՐԻՆ ՙԳԱԼԻՍ ՄԵՐ ԲԱԿԸ՚

ԻՆՉ ՆՊԱՏԱԿՈՎ Է ՔԵՐԻՆ ՙԳԱԼԻՍ ՄԵՐ ԲԱԿԸ՚

Եվ այսպես, Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատան մամլո ծառայությունը տեղեկացրել է, որ պետքարտուղար Ջոն Քերին մտադիր է այցելել Հայաստան: Բայց ՙպետքարտուղար Քերին ցանկություն է հայտնել այցելել Հայաստան, սակայն այս պահի դրությամբ այցի ժամկետները չեն նշվում՚: Ի դեպ, Քերիի հայաստանյան այցի մասին խոսակցություններ կային դեռ տարվա սկզբին, այնպես որ, ստույգ դժվար է ասել` այս աշնանը նման այց կլինի, երբ, եւ ամենակարեւորը` ինչ նպատակով:
ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՙԵՎՐԱՄԱՅԴԱՆ՚ ՍԱՐՔԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ
ԿԱ ԸՆԴԱՄԵՆԸ 40 ՕՐ

Արդեն հայտնի է, թե երբ է ստորագրվելու այն փաստաթուղթը, որով մեր երկիրը մուտք է գործում Եվրասիական միություն: Դա հոկտեմբերի 10-ն է: Բնականաբար, այդ ժամկետից այն կողմ արդեն նույնիսկ տեսականորեն հնարավոր չէ շրջել Հայաստանի աշխարհաքաղաքական եւ քաղաքակրթական ընտրությունը: Ու պարզ է, որ այս 40 օրերի ընթացքում ԱՄՆ-ն իր բոլոր հնարավորությունները կօգտագործի, գործի կդնի 5-րդ շարասյուների ամբողջ ցանցը, որպեսզի վերջին փորձն անի Հայաստանում հեղաշրջել վիճակը ու դրանով իսկ լուծել Անդրկովկասում իր գերիշխող ներկայության հարցը:
Հակառակ պարագայում, թեեւ Վրաստանն այժմ ամբողջովին ՙեվրաինտեգրված՚ երկիր է, Ադրբեջանի տերն ու տիրականն էլ ՙԲրիթիշ Պետրոլիումն՚ է, Արեւմուտքը անխուսափելիորեն կկորցնի իր ազդեցությունը Կովկասում, եւ գերիշխանությունը ամբողջովին կհասնի ռուսներին: Ըստ ամենայնի, այս 40 օրվա ընթացքում պետք է վճռվի ոչ միայն մեր երկրի, այլեւ ամբողջ տարածաշրջանի հարցը, ու նաեւ այն խնդիրը` արդյո±ք ԱՄՆ-ն կկարողանա կանգնեցնել Ռուսաստանի առաջխաղացումը` միաբեւեռ աշխարհակարգին վերջ տալու եւ բազմաբեւեռ աշխարհակարգ ստեղծելու հարցում:
Եթե ՙգույքագրենք՚ ինչպես հանրային տրամադրությունները, այնպես էլ 5-րդ շարասյուների ռեսուրսները, ապա կտեսնենք, որ Մայդան իրականացնելու շանսերը բավականին քիչ են: Բայց, այնուամենայնիվ, ինչո±ւ կրկին, այս անգամ արդեն դեսպանատան մակարդակով, շրջանառության մեջ դրվեց ԱՄՆ պետքարտուղար Քերիի ՙմեր բակ՚ գալու հնարավորության մասին լուրը: Անշուշտ, դա կոգեւորի մեր ՙնարնջագույններին՚ եւ գրանտածիծներին, սակայն ԱՄՆ պետքարտուղարը երբեք անձամբ չի զբաղվում հեղաշրջումներ կազմակերպելով: Դա ամերիկյան դեսպանների հիմնական եւ ստանդարտ պարտականությունն է, դե, մեկ էլ հնարավոր է` ավելի բարձրաստիճան մարդիկ գան, եթե շատ է անհրաժեշտ (օրինակ` անցյալ տարի Ուկրաինա էր եկել եւ անձամբ մայդանչիներին փողոցում թխվածքաբլիթներով էր կերակրում Վիկտորյա Նուլանդը): Միգուցե, մեր մայդանչիներն էլ թաքուն երազանք ունեն, որ հրապարակում անձամբ Քերի±ն կկերակրի իրենց... Բայց, դժվար թե:
Ըստ ամենայնի, ԱՄՆ պետքարտուղարը պետք է գա այն պահին, երբ ամեն ինչ պարզ է, ու համապատասխանաբար թերեւս հիմնարար փաստաթղթեր բերի, որ վերաբերում են հայ-ամերիկյան հարաբերություններին: Եթե, Աստված մի արասցե, հանկարծ մեզանում Մայդան տեղի ունենա, ապա Քերին կգա Արցախում խաղաղապահներ տեղակայելու ու դրանով իսկ ամերիկյան ռազմական ներկայությունն ապահովելու փաստաթուղթը ձեռքին: Հակառակ պարագայում չի բացառվում, որ ընդհանրապես չի գա, չնայած դա արդեն կախված է ավելի գլոբալ մրցակցություններից ու առճակատումներից:
Իսկ կոնկրետ առավել ազդեցիկ ոչ իշխանական  ուժերի պարագայում ՙքառյակի՚ դարակազմիկ հանրահավաքը նշանակված է սեպտեմբերի 30-ին: Անշուշտ, դա ուշ է նույնիսկ տեսականորեն իշխանափոխության հարց լուծելու համար: Ուշ է անգամ հենց այսօր, եւ ուշ էր նաեւ շաբաթներ առաջ: Ուրեմն ինչ, ֆորսմաժորային իրավիճակների հույսեր փայփայողնե±ր կան: Օրինակ, ԼՏՊ-ից դա միանգամայն սպասելի է, Րաֆֆի Հովհաննիսյանի թիմից էլ հեռու չէ, բայց ԲՀԿ-ի ու դաշնակների պարագայում այնքան էլ հավանական չի թվում:

ՔՈՉԱՐՅԱՆԸ ՄՈԲԻԼԻԶԱՑՆՈՒՄ Է ՈՒԺԵՐԸ

Մեծ գաղտնիք բացած չենք լինի, եթե հիշեցնենք, որ ՙքառյակից՚ առնվազն 2 կուսակցություն` ԲՀԿ-ն եւ ՀՅԴ-ն, հենց Ռոբերտ Քոչարյանի հենարանն են, անմիջապես նրա քաղաքական ռեսուրսը: Ինչ վերաբերում է ՀԱԿ-ին, ապա սույն կուսակցությունը ամբողջովին դարձել է  ԲՀԿ-ի կցորդ եւ ԲՀԿ-ի ձեռքին նայող: Ճիշտ է, ծեր ղառղառ ԼՏՊ-ն ամենեւին էլ չի նվազեցրել սեփական ներքին չարության աստիճանը, սակայն նա պատրաստ է տանել այնպիսի նվաստացումը, ինչպիսին է ՙգործիք դառնալը՚ այդքան չսիրելի Ռոբերտ Քոչարյանի ձեռքում, միայն թե ՙավազակապետության կազմաքանդման՚ սցենարն աշխատի: Դե, ինչ վերաբերում է ՙԺառանգությանը՚, ապա այդ բավականին թուլացած եւ դախացած կուսակցությունը կվարվի այնպես, ինչպես կհրամայեն Վաշինգտոնից: Եթե ՙքեռի Սեմը՚ խաղագումար դնի Քոչարյանի վրա, ապա արդեն բոլոր 5-րդ շարասյուները համապատասխան հրաման կստանան:
Ի դեպ, ՙնարնջագույն՚ կայքերը մեծագույն հեղափոխական հույսեր են կապում ազատամարտիկների հետ ու արդեն հասցրել են թմբկահարել, թե ՙԱզատամարտիկների դաշինք՚ ձեւավորվող կազմակերպությունը կլինի հեղափոխության հարվածային ուժը: Երազելը վնաս չէ, սակայն դժվար է պատկերացնել, որ մարտական ջոկատների հրամանատարները ներքին ճակատ բացեն այն պարագայում, երբ արտաքին սահմանները դժվար է հանգիստ ու խաղաղ համարել: Բայց, բոլոր դեպքերում դիտարկենք, թե ինչ է իրենից ներկայացնում այդ նոր միավորումը: Ամենից հայտնի ներկայացուցիչներն են ՙՍեւ հովազ՚ ջոկատի հրամանատար, ԲՀԿ-ական Ռուստամ Գասպարյանը, ՙԱրաբո՚ ջոկատի հրամանատար Մանվել Եղիազարյանը, ՙԱպարանի՚ ջոկատի հրամանատար, ՀԱԿ-ին հարող Ռազմիկ Պետրոսյանը, բազմաթիվ հանրահավաքներին աչքի ընկած Սուրեն Սարգսյանը եւ այլն: Որոշակի փակագծեր իր հարցազրույցում բացել է Մանվել Եղիազարյանը: Պարզվում է` կազմակերպությունը դեռ չի ստեղծվել, եւ Արմավիրում ՙՀամագումար չի եղել, ընդամենը եղել է հանդիպում: Երեւի մոտ 200 մարդ կար, մենք էլ` մի 10-12 հրամանատար գնացել էինք, զրուցեցինք՚: Պարզվում է նաեւ, որ ազատամարտիկները վերջնագիր էլ չեն ներկայացրել իշխանություններին. ՙժամկետը մեր ընկերներից մեկի խոսքն է եղել: Ժամկետ չենք տվել: Դաշինքը մինչեւ սեպտեմբերի 20-ն է հիմնադիր համաժողով անելու... Համաժողովը կլինի, այդ ժամանակ նոր մենք իրավունք կունենանք դաշինքի անունից հայտարարություններ անել՚: ՙԱրաբո՚ ջոկատի հրամանատարը չթաքցրեց, որ ինչ-որ առումով սպասում են եւ ՙքառյակի՚` սեպտեմբերի վերջին սպասվելիք քայլերին. ՙՔառյակ գոյություն ունի մինչեւ սեպտեմբերի վերջ, ակտիվության խնդիր կա, այդ ժամանակի մասին է խոսվել` թե ինչ դիրքորոշում կունենա ՙքառյակը՚, որի վարքից կախված է հետագա մարտավարությունը՚: Բայց էլի միանշանակություն չկա, եւ ՙԵթե մեր ժողովրդի կողքին կանգնեն ԲՀԿ-ն, ՀԱԿ-ը, ՀՀԿ-ն, մենք կկանգնենք նրանց կողքին:  Որ կուսակցությունն ուզում է լինի, մենք հաճույքով կհամագործակցենք նրանց հետ, միայն ու միայն մեր ժողովրդին այս թշվառ վիճակից հանելու համար՚: Ու, թեեւ, Եղիազարյանը հաստատեց, որ լսել է խոսակցություններ, թե ԲՀԿ-ն է ֆինանսավորում նոր դաշինքը, բայց ՙՄենք ԲՀԿ-ի բռնած ուղեգիծը չենք շարունակում, դաշինքը ոչ մեկի զինվորը չի դառնալու, մենք ընդամենը հայ ժողովրդի զինվորն ենք մնալու: Համագործակցություն չի նշանակում ԲՀԿ-ի, կամ ՀԱԿ-ի, կամ Դաշնակցության զինվորը լինել՚:
Այսինքն, նաեւ ընդդիմադիր տրամադրություններ ունեցող ազատամարտիկները չեն պատրաստվում թվանքն առնել եւ վազել հրապարակ: Այդ նոր ստեղծվելիք կառույցի վերջնական դիրքորոշումն էլ, ըստ էության, չի հնչի ավելի վաղ, քան սեպտեմբերի 20-ը, իսկ ավելի հավանական է, որ հնչի սեպտեմբերի 30-ից հետո` կախված նրանից, թե ինչքանով հաջողակ կամ ձախողակ հանրահավաք կանի ՙքառյակը՚: Նման է, որ եթե մինչ այդ քաղաքացիական շարժումները չէին վառվում ՙքառյակին՚ սպասարկող զանգված դառնալու, ապա այժմ նույն գործելակերպն են ընտրել եւ ազատամարտիկները:
Իսկ ՙքառյակում՚ տարաձայնությունները խորանում են: Այսպես, ՀՅԴ-ն 2 ձեռքով կողմ է սահմանադրական բարեփոխումներն, մնացյալը` դեմ: Եվ ինչպես ասում է Արմեն Ռուստամյանը. ՙԱվելի լավ է իշխանափոխություն անել համակարգի փոփոխությունից հետո, որովհետեւ հայտնի չէ ընտրություններից հետո ընտրվողը կհրաժարվի նախագահի աթոռից, թե` ոչ՚: Եվս մեկ հակասություն առաջացել է պարտադիր կուտակայինի հարցով Սահմանադրական դատարան դիմելու վերաբերյալ. ՙՄեր մյուս քաղաքական գործընկերները կարծես ՍԴ դիմելու քայլն այնքան էլ չեն ընդունել, իսկ ԲՀԿ-ն ավելի հակված էր, որ այդ քայլն անենք՚: Այնքան էլ չընդունելու մասին մեղմ է ասված, քանզի մյուսները կտրականապես դեմ են: Ու նաեւ դաշնակներին արդեն հասցրել են դավաճանության մեջ մեղադրել, եւ, ըստ Ռուստամյանի. ՙԱնընդունելի եւ անհասկանալի են քաղաքական այն դեմքերի հայտարարությունները, որոնք դավաճան են համարում սահմանադրական փոփոխությունների կողմնակիցներին` դրանով պառակտում մտցնելով՚: Դե ինչ, ՀՅԴ-ին թերեւս կես քայլ է մնացել, որպեսզի ՙքառյակին՚ ուղարկի գրողի ծոցը եւ վերածի ՙեռյակի՚, նաեւ միտումներ են երեւում, որ ՙքառյակը՚ զույգերի բաժանվի: Դե, ՕԵԿ-ի մասին չենք էլ խոսում, քանզի համ ՕԵԿ-ը դեռ վերջնականապես չի կողմնորոշվել, համ էլ նույն ՙքառյակում՚ զգուշավորությամբ ու վերապահումներով են վերաբերում ՕԵԿ-ի հետ համագործակցելու գաղափարին:
Չէ, թեժ աշուն չի լինի: Չնայած 100 տոկոս դեռ ոչ ոք չի կարող ասել, թե ինչու է Քերին ՙգալիս մեր բակը՚:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ  ԳԱԼԱՋՅԱՆ