ԱՄՆ-Ը ՓՈՐՁՈՒՄ Է ԻՐԱՔՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ՏԵՂԱՓՈԽԵԼ ՆԱԵՎ ՍԻՐԻԱ

ԱՄՆ-Ը ՓՈՐՁՈՒՄ Է ԻՐԱՔՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ՏԵՂԱՓՈԽԵԼ ՆԱԵՎ ՍԻՐԻԱ

Երկակի ստանդարտներով առաջնորդվելու հերթական փայլուն ապացույցն այս օրերին դրսեւորեց Միացյալ Նահանգները: Այդ երկրի Պետքարտուղարության խոսնակ, քանիցս կոմեդիական ժանրին ավելի համապատասխանող հայտարարություններով աչքի ընկած Ջեյն Պասկին պաշտոնապես հայտարարեց, թե Սիրիայում գտնվող ՙԻսլամական պետության՚ դիրքերին հարվածելու համար ԱՄՆ-ը Դամասկոսից անգամ թույլտվություն հարցնելու կարիք չունի:
ԾԱՅՐԱՀԵՂԱԿԱՆ ԻՍԼԱՄԻԶՄԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ԱՆԿԱՌԱՎԱՐԵԼԻ

Որ այս կերպ ԱՄՆ-ը միջազգային իրավունքի մի շարք նորմեր է ոտնահարում, թողնենք մի կողմ: Հիշեցնենք միայն, որ այս օրերին ԱՄՆ-ը բազմիցս հիստերիկ հայտարարություններ է հնչեցրել ոչ միայն Ուկրաինա զորք մտցնելու, այլեւ նույնիսկ ուկրաինական սահմանների մոտ ռուսական զինուժի կողմից զորավարժություններ անցկացնելու անթույլատրելիության մասին: Եվ ահա պարզվում է, որ ինչ ռուսներին չի կարելի անել անգամ իր սահմանների մոտ, միանգամայն թույլատրելի է ԱՄՆ-ինª իր տարածքներից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու: Ընդ որում, Սիրիայում ՙԻսլամական պետության՚ դեմ առանց թույլտվության ուժ գործադրելու հավանականությունը հաստատում է նաեւ Պենտագոնը, Սպիտակ տան ներկայացուցիչ Ջոշ Էռնեստը, իսկ Պսակին դա բացատրում է, թե. ՙԵրբ խաղաքարտին է մեր քաղաքացիների կյանքը, երբ կա ռեալ վտանգ, մենք չենք սպասելու սիրիական ռեժիմի թույլտվությանը՚:
Բայց խնդիրը նաեւ երկակի ստանդարտի այս հերթական փաստը չէ, առավել եւս, որ վաղուցվանից այլեւս ապացույցների կարիք չի զգում այն աքսիոման, որ ԱՄՆ-ը հենց այդ կերպ է վարում իր միջազգային գործերը: Այստեղ շատ ավելի կարեւոր հարց է, թե ինչու է Վաշինգտոնը սկսել լրջորեն մտածել ՙԻսլամական պետություն՚ խմբավորման անգամ սիրիական բազաներին հարվածելու մասին, երբ հենց ինքն է այդ խմբավորմանը պահել-փայփայել, ուղարկել Սիրիաª Ասադի դեմ կռվելու համար: Ընդ որումª ուղիղ մեկ տարի առաջ Վաշինգտոնը նույնիսկ պատրաստ էր սեփական զինուժը մտցնել Սիրիաª այդ ահաբեկչական խմբավորումների հետ կողք կողքի Ասադի դեմ կռվելու համար: Եվ հիմա, երբ ԱՄՆ-ը պատերազմ է սկսում ՙԻսլամական պետության՚ դեմª ընդամենը ՙխաղաքարտին դրված իրենց քաղաքացիների կյանքը՚ փրկելու համար, ապա հարց է առաջ գալիս, թե ինչո±ւ է փորձում պատերազմը Իրաքից տեղափոխել նաեւ սիրիական տարածք, երբ մի ամբողջ տարածաշրջանային քաղաքականություն է կառուցել, այնքան ջանքեր ու փողեր է ծախսել ՙԻսլամական պետության՚ եւ այլ խմբավորումների համար Սիրիայում այդ նույն բազաների ստեծման նպատակով. ավելի հեշտ չէ±ր ՙԻսլամական պետություն՚ Իրաքից նորից Սիրիա քշել, թե գնացեք, Ասադի դեմ կռվեք: Առավել եւս նաեւ հիշեցնենք, որ ամերիկյան քաղաքացիների կյանքի դեմ ուղղված միակ փաստը մինչ այսօր այերիկացի լրագրողի հրապարակային մահապատիժն է եղել, այսինքնª գոնե անզեն աչքով ԱՄՆ-ի դեմ ուղղված ինչ-որ արտառոց բան տեղի չի ունեցել:
Բայց հենց այդ մահապատիժն է ակնարկում, որ իրավիճակը կարող է վերահսկողությունից դուրս գալ: Նկատի ունենք հետեւյալը. հայտնի է, որ մահապատիժն իրականացնողը, ըստ բրիտանական հատուկ ծառայությունների ենթադրության, հենց Բրիտանիայի քաղաքացի էր, Լոնդոնում ծնված-մեցացած, բավականին հարուստ ընտանիք ներկայացնող եւ այլն: Ընդ որում, այդ անձնավորությունը ծայրահեղ իսլամին հարել է հենց Լոնդոնում, այսինքնª Բրիտանիայի մայրաքաղաքում գործում են ահաբեկիչների հավաքագրման կենտրոններª իրենց քարոզչական եւ մյուս բոլոր համակարգերով հանդերձ: Սակայն սա էլ նոր բան չէ. եվրոպական տարբեր մայրաքաղաքներում նոր չէ, որ իսլամիստների են հավաքագրում, ինչը, բնականաբար, առանց ամերիկյան եւ այդ երկրների հետախուզական ծառայությունների ՙաչք փակելու՚ չէր կարող լինել: Պարզապես այս դեպքում ամերիկյան լրագրողի սպանության փաստը, ավելի ճիշտª սպանողի անձը, վկայում է նաեւ, որ ծայրահեղ իսլամիզմը Եվրոպայում հասցրել է այնպիսի խոր արմատներ գցել ու դրա վրա այնպիսի զարգացած համակարգ կառուցել, որ կարող է միլիոնավոր դոլարներ արժողությամբ տներում ապրող, այսինքնª առավել քան ապահովված անձանց անգամ հավաքագրել, ենթարկել իր գաղափարախոսությանը: Բայց մի±թե որ այդ անձինք, ովքեր պատրաստ են իրենց կյանքը նվիրել տվյալ գաղափարախոսությանը, դրա հետ մեկտեղ իրենց ողջ կարողությունը եւս չեն ուղղորդի այդ նպատակին: Դրա հետ մեկտեղª անգամ պաշտոնական աղբյուրներն էին ընդունում, որ միայն Սիրիայում Ասադի դեմ պայքարում էին Եվրոպայի հարյուրավոր քաղաքացիներ, իսկ իրականում խոսքը հազարների մասին էր: Իսկ դա նշանակում է, որ անհրաժեշտության դեպքում հավաքագրվածների թիվը կարող է հասնել հարյուր հազարների եւ միլիոնների` հսկայական գաղտնի բանակներ եվրոպական բոլոր պետությունների սրտում: Դա առաջներում էլ կար եւ հստակորեն կառավարվում էր: Սակայն ծայրահեղ իսլամիզմը եթե դեռ տարիներ առաջ առանց արտաքին, այդ թվումª եվրոպա-ամերիկյան ֆինանսավորման գործել չէր կարող եւ դրանով էլ կառավարելի էր, ապա արդեն այսօր այն դարձել է ինքնաֆինանսավորվող ¥համենայնդեպս այդպիսի դիրքերում է ծայրահեղ իսլամիզմի առաջնորդի դերը ստանձնած ՙԻսլամական պետության՚¤, ինչին մեծապես նպաստեց նաեւ այսքան պատերազմներից հետո անգամ բավականին հարուստ Իրաքի մոտ 1/3-ի գրավումը:

ԽԱԼԻՖԱԹԸ ՆԱԵՎ
ՄԵՐ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻՆ Է ՄՈՏԵՑԵԼ

Իրաքի գրավումից հետո արդեն, նախ Սադամ Հուսեյնին մահապատժի դատապարտած դատավորի սպանությունը, ապաª հենց հարուստ բրիտանահպատակի ձեռքով լրագրողի սպանության փաստը նմանվում են մեսիջի, որ նախկինի նման գաղտնի պայթյուններ իրականացնելու, ինչ-որ շենքերի կամ անձանց վրա հարձակվելու փոխարեն ծայրահեղ իսլամիզմը հայտարարում է պետություններ ստեղծելու եւ իսկական պատերազմներ վարելու մակարդակª պահպանելով ու առավելագույնս զարգացնելով նաեւ մասնավորապես եվրոպական ցանկացած երկիր ներսից պայթեցնելու, ճարպակալած եվրոպացիների կյանքը իսկական մղձավանջի վերածելու հնարավորությունները: Դա արդեն նշանակում է վերասհկողությունից դուրս գալ, համենայնդեպս ակնարկ, որ ամերիկյան հրամանները, մեղմ ասած, այլեւս առաջվա անվերապահ հեղինակությունը չունեն նաեւ ծայրահեղ իսլամիստների համար: Ընդ որում, գործողությունների հիմքում դրված է Արաբական խալիֆաթի վերստեղծման այն գաղափարախոսությունը, որով առաջնորդվում են նաեւ իսլամական աշխարհի առաջնորդ, գերհարուստ արաբական պետությունները: Նրանք ԱՄՆ-ի դաշնակիցնե±րն են. բայց չէ± որ արաբական շեյխերի կողմից ստեղծված ՙԻսլամական պետությունը՚ եւս ընդամենը ամիսներ առաջ նույնպես համարվում էր ԱՄՆ-ի դաշնակիցը, ավելի ճիշտª հլու կամակատարը: Իսկ Արաբական խալիֆաթ ասվածը ենթադրում է նաեւ հսկայական էներգետիկ, ֆինանսական ռեսուրսներ, այդ թվումª ոսկե դինարի ստեղծում, որն ի զորու է էներգետիկ այդ ողջ պաշարները դուրս բերել դոլարի իշխանությունից: Ահա եւ այն ռեալ վտանգը, որին այսօր բախվել է ԱՄՆ-ըª որպես արդյունք մոտ մեկուկես տասնամյակ ահաբեկչության դեմ համաշխարհային պատերազմ ՙխաղալու՚ արդյունքում...
Ուրեմն ինչի կհասնի ԱՄՆ-ը ՙԻսլամական պետությանը՚ օդային հարվածներ հասցնելով. խոշոր հաշվով ոչնչի, դրա համար էլ փորձում է ՙտակից՚ լեզու գտնել Ասադի հետ:
Բայց Ասադի, այսինքնª նաեւ Իրանի ինչին է պետք ԱՄՆ-ին ազատել այդ մեծ գլխացավանքից: Իհարկեª նաեւ սիրիական տարածքներում եւ Իրանի հարեւանությամբ խալիֆաթ ստեղծելու ծրագրերը Ասադին եւ Իրանին կպարտադրեն ինչ-որ քայլերի գնալ: Սակայն Իրաքում Իրանը սահմանափակվեց միայն Բաղդադի տարածաշրջանը պաշտպանելով, որից հետո ՙԻսլամական պետության՚ հիմնական հարվածը շրջվեց ամերիկյան մյուս մեծ ծրագրիª Քուրդիստանի դեմ, որը, նկատենք, շատ ավելի լուրջ ահազանգ էր ԱՄՆ-ի համար: Առավել եւս, որ Քուրդիստաննիր հերթին է լուրջ վտանգ Իրանի եւ Սիրիայի համար: Այսինքնª հիմնական հարվածն այս ուղղությամբ տեղափոխելովª ՙԻսլամական պետությունը՚ նաեւ ցույց տվեց, որ բացի ընդհանուր հակաամերիկյան եւ հակաիսրայելյան հարթությունից, Իրանի եւ Սիրիայի հետ նաեւ ընդդեմ Քուրդիստանի ստեղծման ունի շահերի համընկնում: ԱՄՆ-ը եւ Եվրոպան, ի պատասխան, սկսեցին խոսել քրդերին զինելու մասին: Բայց ՙԻսլամական պետության՚ դեմ Իրանի եւ Սիրիայի քայլերն այս պահին անհրաժեշտ չափից չեն անցնում, ինչը իսլամիստներին հնարավորություն է տալիս հիմնական ներուժն ուղղել հենց քրդերի դեմ: Էլ չասած, որ այս գաղափարախոսությունը սկսել է արագորեն ծավալվել նաեւ աֆրիկյան ուղղությամբ, որը հուշում է, թե իրականում ինչ լուրջ գլխացավանք է ձեռք բերել ԱՄՆ-ը այդ հսկայածավալ տարածաշրջանում:
Իսկ մենք էլ չմոռանանք, որ այդ տարածաշրջանը մեր անմիջական հարեւանությամբ է: Ավելի կոնկրետª սեպի նման խրված լինելով նորաստեղծ իսլամիստական կենտրոնների ուղղությամբ, Հայաստանը կարող է եւ զերծ չմնալ սպասվող գլոբալ պայթյունների թեկուզեւ անուղղակի ազդեցություններից:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ