ՙԳՅՈՒՂՈՒՄ ԱՅՍ ՏԱՐԻ ԴԵՌ ՄԵԿ ԵՐԵԽԱ Է ԾՆՎԵԼ՚

ՙԳՅՈՒՂՈՒՄ ԱՅՍ ՏԱՐԻ ԴԵՌ ՄԵԿ ԵՐԵԽԱ Է ԾՆՎԵԼ՚

Ղարաբաղում սահմանային իրավիճակը մի փոքր հանդարտվել է: Կյանքը վերադառնում է սովորական ռեժիմին, եւ անցած լարվածությունը հերթական անգամ առաջնային է դարձնում հետեւյալ հարցադրումը. որքանով է ներկայիս սահմանային համեմատաբար հանդարտ առօրյան նպաստում սահմանի կայունությանը: Այսինքնª ինչպես են ապրում մարդիկ, ինչ դարդ ու ցավով, եւ, արդյունքում, որքանով են նրանք կայուն կանգնած իրենց օջախների շեմին: Այս մասին առավել մանրամասներ փորձեցինք պարզել ԼՂՀ Մարտակերտի վարչական շրջանի սահմանամերձ Թալիշ գյուղի գյուղապետ ՎԻԼԵՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻՑ:
-Եթե այսպես շարունակվի, մեր գյուղը կդասվի ամենածերացող գյուղերի շարքին: Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում գյուղից արտագաղթողների թիվը շատացավ: Արտագաղթը պայմանավորված չէ միայն նրանով, որ մենք սահմանամերձ գոտում ենք. գյուղացիների մեծ մասը հեռանում է աշխատատեղեր չունենալու պատճառով: Եվ այս ֆոնի վրա ցավով պետք է նշեմ, որ համեմատած նախորդ տարիների հետ, գյուղում ծնելիության թիվն էլ է գնալով նվազում: Տարվա մեջ ծնվում է երեք-չորս երեխա. օրինակ գյուղում այս տարի դեռ մեկ երեխա է ծնվել: Համաձայն եմ, գուցե դա գալիս է նրանից, որ գյուղը վերջին երկու-երեք տարիներին համարվում է սոցիալապես անապահով: Այսօր, պատկերացրեք, գյուղում մեծ թվով անասնաքանակ կա, բայց կաթի պահանջարկ չկա, լինելու դեպքում էլ գները սարսափելի ցածր են: Այսինքն ստացվում է, որ այսօր գյուղացին ինչ էլ անում է, եկամուտ չի կարողանում ստանալ, եւ, բնական է, որ գյուղը պետք է հետ գնա, ոչ թե առաջ: Եթե այս նույն տենդենցով շարունակվի, ապա գյուղը շուտով կդասվի որպես ծերացող գյուղ:
- Ո±րն է գյուղացու հիմնական զբաղմունքը:
-  Բնակչության մեծ մասը զբաղված է գյուղի հիմնարկ ձեռնարկություններում` դպրոց, մանկապարտեզ, բուժկետ, գյուղապետարան, որոշ մասն էլ` մոտ քսանհինգ հոգի, զինծառայողներ են, սպաներ, պայմանագրային զինծառայողներ: Գյուղացիների մի մասն էլ զբաղվում է հողագործությամբ եւ անասնապահությամբ:
- Բնակվելով սահմանամերձ գյուղում, տեղյա±կ եք` ինչպիսին է այսօր իրավիճակը առաջնագծում:  
- Անշուշտ, կրակոցներ հիմա էլ կան, ադրբեջանցիները շարունակում են իրենց ոճին հավատարիմ սադրանքները դիրքապահների վրա: Բայց ներկա պահին իրավիճակը համեմատաբար կայուն է: Կայուն ասում եմ այն համեմատությամբ, որ վերջին շրջանում իրավիճակը առաջնագծում շատ էր սրվել, պատերազմի շունչը կարծես թե զգացվում էր: Այդ ընթացքը շատ սարսափեցնող էր` հատկապես սահմանամերձ գյուղերի բնակիչների համար: Կողքից լսելը, ասելը այլ է, բայց անմիջապես` մի քանի կիլոմետրի վրա զգալը, լրիվ այլ բան է: Երեւի թե զինադադարի վերջին քսան տարիների ընթացքում, սահմանին իրավիճակը այդ աստիճան չէր սրվել: Հավատացեք` այդ օրերին վտանգն ավելի իրատեսական էր, քան այլ ժամանակներում: Մարդիկ խուճապի էին մատնվել, գիշերները քնում էին երանի տալով, որ առավոտյան մի վատ լուր նորից չլսեն, մի զինվորի մահվան գույժի ականատես չլինեն:
Կրակոցների, տարբեր տեսակի սադրանքների ադրբեջանցիներն ամեն օր էլ, կարող եմ ասելª նույնիսկ օրը մի քանի անգամ, դիմում են: Այնպես, որ կայուն ասելով, նկատի ունեմ վերջին լարվածության հետ համեմատած: Իհարկե, կրակոցները, հրադադարի խախտման դեպքերը շարունակվում են, բայց այդ կրակոցներին սահմանամերձ գյուղի բնակիչներն արդեն, պատկերացրեք, սովորել են:
Պետք է ասեմ, որ հանդարտման գործընթացը զգացվեց նախագահների հանդիպումից անմիջապես հետո. հստակ երեւաց, որ ինչ-որ մի բան, համենայնդեպսª պահի հետ կապված, որոշվել է: Երկրորդն էլ գտնում եմ, որ մեր բանակն էլ կարողացավ, ըստ էության, արժանի հակահարված, պատասխան տալ հակառակորդին: Սահմանին տիրող լարվածության թուլացմանը ամեն դեպքում, կարծում եմ ազդեց մեր նախագահի տեղին եւ դիպուկ խոսքը` ուղղված Ադրբեջանի նախագահին, եթե նման պատասխան չլիներ, դրան գումարած` թշնամին չզգար մեր բանակի պատրաստվածության աստիճանը, գուցե այսօր չկարողանայինք այսքան հանգիստ խոսել, եւ շատ ավելի ողբերգական դեպքեր կգրանցվեին:

ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆ