ՈՐՔԱՆՈ՞Վ Է ԱՐԴԱՐ` «ՎԱՐԿԸ ՆՈՒՅՆ ՏՈԿՈՍԱԴՐՈՒՅՔՈՎ ԵՆ ՏԱԼԻՍ Ե՛Վ ՔԱՂԱՔՈՒՄ, Ե՛Վ ՍԱՀՄԱՆԱՄԵՐՁՈՒՄ ԱՊՐՈՂԻՆ»

ՈՐՔԱՆՈ՞Վ Է ԱՐԴԱՐ` «ՎԱՐԿԸ ՆՈՒՅՆ ՏՈԿՈՍԱԴՐՈՒՅՔՈՎ ԵՆ ՏԱԼԻՍ Ե՛Վ ՔԱՂԱՔՈՒՄ, Ե՛Վ ՍԱՀՄԱՆԱՄԵՐՁՈՒՄ ԱՊՐՈՂԻՆ»

Դիրքերում մեր զինվորներն ուժեղ են, երբ թիկունքն է պինդ: Իսկ դրա համար պետք է ապրեցնել ու զարգացնել սահմանամերձ գյուղերը: Հենց այս նպատակով էլ Տավուշի մարզի սահմանամերձ Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ 33-ամյա ԼԵՎՈՆ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԸ ոմանց նման արտագաղթելու փոխարեն,  գյուղում փոքրիկ մի ձեռնարկություն է բացել` արտադրելով կենցաղային մաքրող միջոցներ: Արտադրության, սահմանամերձ գյուղի ու տեղի բազում խնդիրների շուրջ էլ ծավալվեց«ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ» զրույցը Լ. Առաքելյանի հետ:

- Գաղտնիք չէ, որ Ներքին Կարմիրաղբյուրի առօրյայից անպակաս են թշնամու կրակոցները, այս պայմաններում հնարավո՞ր է ապրել ու դեռ մի բան էլ արտադրություն բացել:

- Այսպես պիտի զարգացնենք մեր գյուղը, սրանից ավել, ինձ թվում է` չի լինի:

- Աշխատողներ ունե՞ք:

- Այս պահին միայն մի հոգի է, որպեսզի տեղավորվեմ գումարի մեջ ու կարողանամ  աշխատավարձ տալ: Հիմնականում ամեն ինչ ավտոմատացված է արտադրությունում, մեկ աշխատողը դեռ հերիքում է…

- Գոնե հարկերից ազատվա՞ծ եք:

- Բնականաբար հարկ վճարում եմ, պետական մուծումներն անում եմ: Այսինքն` մենք մեր հարկերը ժամանակին մուծում ենք, իրենք էլ ոչ մի նեղություն մեզ չեն տալիս, հակառակը` հարկային տեսուչները, որոնք կոնկրետ մեզ են կցված, շատ բարեխիղճ մարդիկ են ու օրենքի սահմաններում ինչքան հնարավորություն ունեն աջակցում են: Անընդհատ շեշտվում են հարկերը, բայց բնական է, աշխատում ենք, ուրեմն` պիտի հարկ տանք: Ես դրանից միայն ուրախ եմ, որ կարող եմ աշխատել ու իմ պետությանը հարկ մուծել: Այնպես որ, հարկայինը խնդիր չէ, այլ շատ հարցեր կան, որ կարող են աջակցել…

- Օրինակ…

-  Օրինակ, ես ինչ անում եմ իմ արտադրությունում, վարկերի միջոցով եմ անում, բայց վարկը նույն տոկոսադրույքով են տալիս ե՛ւ քաղաքում, ե՛ւ սահմանամերձում ապրողին: Մինչդեռ քաղաքում ապրողի համար հեշտ է, իսկ ես այսօր վստահ չեմ, որ վաղը մի գյուլա էլ այս արտադրության տան վրա չի ընկնի… Առաստաղը փայտից է, կարող է մի գյուլա վեր ընկնի ու հրդեհ լինի, ինչ ունենք- չունենք կորչի, ո՞վ պիտի սրա համար հատուցի ինձ: Ոչ ոք, կորավ-պրծավ: Ես այս գործի մեջ միլիոններ եմ դրել, բայց այս ամենը մի ժամվա մեջ կարող է փոշիացվի:

- Արտադրությունն այդքան էլ հեռու չէ սահմանից, կրակոցները շա՞տ են խանգարում աշխատանքին:

- Իհարկե, որ մի անգամ կրակում են, մի ամիս հետ ենք ընկնում: Հիմնականում կրակոցներն ավելի շատ են լինում գարնանը եւ ամռանը:

- Պարզ է, որ այդ չարաբաստիկ կրակոցների պատճառով այսօր գյուղացին չի կարողանում մշակել սեփական հողը, ըստ Ձեզ, գյուղում գոյատեւելու այլ միջոց կա՞:

- Հիմնականում ժողովուրդը հողի հետ էր աշխատում, բայց այսօր միայն ներքեւի հատվածներն են մշակում: Օրինակ, մենք խաղողի այգիներ ենք ունեցել, որը հիմա ոչ ոք չի մշակում, հիմնականում այստեղ անասնապահությամբ են զաղվում, թեպետ գյուղում շատ անասուն էլ չունենք: Դե մենք էլ այսպես ենք աշխատում:

- Գիտենք, որ գյուղի տարեցներն ինչ էլ լինի, չեն հեռանա իրենց տներից: Հետաքրքիր է, որ Դուք լինելով երիտասարդ, ով հաստատ այլ տեղում էլ աշխատանք կգտներ, մնացել է հայրենի գյուղում…

- Իհարկե, այս նույն արտադրամասը կարող եմ ուրիշ տեղ էլ բացել ու կա դրա հնարավորությունը, բայց մեր գյուղը շատ եմ սիրում: Պարզապես, չեմ կարող ուրիշ տեղ ապրել…

- Իսկ Ձեր երեխաների ապագան Ներքին Կարմիրաղբյուրում տեսնո՞ւմ եք:

- Ոչ, ապագա չկա, հենց միակ խնդիրը դա է: Էլի լավ-վատ կաշխատենք, կստեղծենք, բայց այսօր այստեղ երեխաների համար ոչ մի բան չկա: Երեխաներն առավոտից գիշեր հենց գյուղից մի քիչ ներքեւ են գնում, ասում ենք` մի՛ գնացեք, հե՛տ եկեք, որովհետեւ կարող է կրակեն: Ի վերջո, այդ երեխաներին անընդհատ լարված վիճակում ենք պահում: Իմ կինն, օրինակ, կրակոցը հենց լինում է, վատանում է, երեխաներն էլ իր հետ:

- Ընդհանրապես, գյուղի երիտասարդության ժամանցը որտե՞ղ ու ինչպե՞ս է անցնում:

-  Նույն ձեւ էլ երիտասարդներն են, առավոտից գիշեր նույն բանն է: Այստեղ բասկետբոլի դահլիճ ունենք, ամեն օր մի ժամ խաղում էին, բայց երեւի դրանից էլ հոգնեցին: Հո չես կարող ամեն օր բասկետբոլ խաղալ: Երիտասարդության մեծ մասը պայմանագրային ծառայող է, բայց երբ արձակուրդ էլ է գալիս, ժամանցն անցկացնելու տեղ չկա: Ամեն օր նույն բանն է, արդեն հոգնում ես... Ինչքա՞ն կարող ես նույն ձեւով ապրել:

- Հաճախ, երբ Ներքին Կարմիրաղբյուրում կամ հարեւան գյուղերում կրակոցներ են լինում, Երեւանում ավելի մեծ աղմուկ է բարձրանում, թե ժողովուրդը տեղահանվում է…

- Այսքան ժամանակ նման բան չի եղել: Մեր ժողվուրդը միշտ էլ մնացել է տեղում: Ուղղակի, ուզում եմ առիթից օգտվելով ասել, որ երբեմն-երբեմն կարելի է գալ Ներքին Կարմիրաղբյուր համերգային ծրագրերով եւ այլն, սրանք մինիմալ բաներ են, որով կարող են այս ժողովրդին ուրախացնել: Թող այս ժողովուրդն իմանա, որ իրենցով հետաքրքրքվող կա: Ես Արցախում էլ եմ շատ հաճախ եղել, չկա Հայաստանում մի հատված, որը հակառակորդի հետ այսքան մոտ լինի: Մեր այս 3-4 գյուղն է, որ այսքան մոտ է թշնամուն:

- Կրկին անդրադառնալով Ձեր արտադրությանը` հետաքրքիր է, թե էլ ի՞նչ նպատակներ ունեք:

- Նպատակ ունեմ մեծ խանութ սարքել: Հիմա սա է մեր գյուղը, եթե ես թողնեմ գնամ կամ մյուսը գնա, ի՞նչ կլինի: Բնականաբար, մեր աշխատանքով էլ ենք մարդկանց հույս ներշնչում, որ չհուսահատվեն: Կոնկրետ աշխատող հիմնարկ է սա ու ամսեամիս զարգանում է: Շատ լավ կլիներ, որ մի քիչ ցածր տոկոսադրույքով վարկեր տային ու այդ մնացած գումարով էլ աշխատողներ պահեինք: Առնվազն 5 աշխատող է պետք, իսկ դա կնշանակի, որ գոնե 5 ընտանիք մինիմալ պայմաններով կապրի: Թող մեզ աջակցեն, մենք էլ պարտավորվենք գյուղի համար ինչ-որ մի լավ բան անենք: Իրականում այս գործը եթե Բերդում անեի (նախկինում` Շամշադին), օրական առնվազն 50-60 հազար դրամի առեւտուր կանեի, բայց գյուղում վիճակն ուրիշ է: Հաճախ գալիս են այսինչ բանն ուզում են, փող էլ չեմ վերցնում, անվճար եմ տալիս:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ